Maandag 16/12/2019

NTGent

Theater in conflictgebied en een verbod op repertoire: Milo Rau gooit roer radicaal om bij NTGent

NTGent-leider Milo Rau. Beeld Illias Teirlinck

“Theater moet de wereld niet portretteren, maar veranderen”: de stem van Milo Rau zal luid klinken in de schouwburg van NTGent. Tijdens de seizoensvoorstelling presenteerde de nieuwe artistiek directeur zijn 'Manifest van Gent', waarmee hij een radicaal “stadstheater voor de toekomst wil uitbouwen”.

“De letterlijke bewerking van klassiekers op het podium is verboden”, “Minstens een kwart van het repetitieproces moet buiten een theaterzaal plaatsvinden”, “Minstens één productie per seizoen moet gerepeteerd of opgevoerd worden in een conflictzone of in oorlogsgebied”.

Milo Rau's 'Manifest van Gent' laat aan duidelijkheid niets te wensen over. Nadat NTGent vorig seizoen implodeerde onder interne strubbelingen en wrevel over het beleid van Johan Simons, wil de nieuwe artistiek directeur het roer radicaal omgooien. Tijdens de voorstelling van het komende seizoen toonde de controversiële Zwitserse theatermaker heel concreet hoe hij dat wil doen.

De grote zaal van de Gentse schouwburg wordt momenteel verbouwd, maar dat het nieuwe NTGent-team net op die werf haar programma uit de doeken deed, lijkt hoogst symbolisch. Weg met de oude, stoffige instelling. Hier wordt gewerkt aan het 'stadstheater van de toekomst', zoals de slogan van NTGent vandaag luidt. Een nieuw logo – de ruige graffiti toont dat het theater meer dan ooit de straat op wil – moet die voornemens impliciet kracht bijzetten, en Rau's manifest maakt ze ook expliciet duidelijk. Regel één: “Het gaat er niet alleen meer om de wereld voor te stellen, het gaat erom die wereld te veranderen”.

“Er wordt vaak gepraat over vernieuwingen, maar die worden nooit vertaald naar concrete maatregelen”, vertelt Rau ons achteraf. “De regels van een stadstheater zijn altijd ongeschreven of impliciet. Wij willen die expliciet maken.”

Adam en Eva

Rau liet zijn manifest voorlezen door twee kindactrices uit zijn omstreden Dutroux-voorstelling Five Easy Pieces, en kon het niet laten te grinniken toen bij de voorstelling van de openingsproductie, het omstreden Lam Gods, de media-hetze van de voorbije maanden even aan bod kwam. Voor wie er nog aan twijfelde: de Zwitser is iemand die met de glimlach heilige huisjes omver schopt.

Lam Gods
moet een doorsnee worden van de huidige, Gentse samenleving, net zoals het drieluik van Van Eyck dat in de 15de eeuw ook al was. “Leuk idee, maar wij kunnen dat beter”, klinkt het. Om dat idee kracht bij te zetten, werden de Adam en Eva uit het nieuwe Lam Gods al voorgesteld. Naakt, of wat dacht u?

Adam en Eva uit Milo Rau's 'Lam Gods'. Beeld Illias Teirlinck

Rau wil met zijn radicale om­me­zwaai een nieuw publiek aantrekken zonder de trouwe NTGent-ganger af te stoten. Eenvoudig is dat niet: wie bewerkingen van Tsjechov verwacht, zal zijn gading niet meteen vinden in de nieuwe NTGent-producties: zelfs Luk Percevals The Sorrows of Belgium-trilogie (waarvan het eerste deel, Congo, volgend seizoen te zien zal zijn) heeft weinig met Hugo Claus vandoen. Maar de gastproducties sluiten meer aan bij het 'oude' NTGent, met zelfs twee producties van de vorige NTGent-leiders: Johan Simons en Wim Opbrouck.

Daarnaast zijn er ook een aantal oude getrouwen die aan de slag blijven: Els Dottermans maakt samen met Milo Rau Compassie. De geschiedenis van het machinegeweer. “Deze ommezwaai is heel inspirerend. Ik was daar zelf ook aan toe”, zegt de actrice. 

Ook Action Zoo Humain, het collectief van Chokri Ben Chikha (die eerder met Simons samenwerkte) blijft verbonden aan NTGent als artist in residence, samen met Renzo Martens en Luk Perceval. Er wordt ook samengewerkt met andere Gentse instituten, zoals de Vooruit, Victoria Deluxe en Campo.

Geen andere keuze

Maar de focus ligt natuurlijk op de eigen producties: NTGent wil haar oeuvre verankeren in de stad, maar er ook de wereld mee rondtoeren. (Regel 10: “Elke productie moet op minstens tien plaatsen in minstens drie landen worden vertoond”.) Gentse makers als Miet Warlop, momenteel artist in residence in de Vooruit, moeten voor het eerste zorgen: haar voorstelling Ghost Writer & The Broken Hand Break moet dans en performance de schouwburg binnenloodsen.

Voor het tweede rekent Rau op makers als Faustin Linyekula, “de belangrijkste Afrikaanse artiest”, die momenteel in Congo Histoire(s) du Théâtre II voorbereidt. “Dat we zowel lokaal als internationaal willen werken, is een nieuwe richting die we uitslaan”, stelt Rau. “Maar eenvoudig zal dat niet zijn.” Acteur Johan Leysen, die met Rau naar Irak zal trekken om er Oresteia te bewerken en op te voeren, verwoordt het zo: “Het is heel radicaal, wat hier gebeurt. Maar verbinding met de stad en de wereld is de enige mogelijke keuze, als een stadstheater nog relevant wil zijn.”

Het Manifest van Gent

1. Het gaat er niet alleen meer om de wereld voor te stellen, het gaat erom die wereld te veranderen. Doel is niet om de realiteit voor te stellen, maar om de voorstelling zelf reëel te maken.

2. Theater is geen product, het is een productieproces.
Onderzoek, castings, repetities en de debatten die daarmee gepaard gaan, moeten publiek toegankelijk zijn.

3. Het
auteurschap ligt geheel en al bij wie bij de repetities en de voorstelling betrokken is, wat hun functie ook mag wezen – en bij niemand anders.

4. De letterlijke bewerking van
klassiekers op het podium is verboden. Als er bij de start van de repetities al een tekst – boek, film of toneelstuk – beschikbaar is, mag die niet meer dan twintig procent van de voorstellingsduur uitmaken.

5. Minstens een kwart van de repetitietijd moet
buiten een theaterzaal plaatsvinden. Een theaterruimte is elke ruimte waarin ooit een toneelstuk is ingestudeerd of uitgevoerd.

6. In elke productie moeten op het toneel minstens
twee verschillende talen worden gesproken.

7. Minstens twee van de acteurs op het podium mogen
geen professionele acteurs zijn. Dieren tellen niet mee, maar zijn welkom.

8. Het totale volume van de decorstukken moet kleiner zijn dan twintig kubieke meter, dit wil zeggen: moet
vervoerd kunnen worden in een bestelwagen die je met een gewoon rijbewijs mag besturen.

9. Minstens één productie per seizoen moet
gerepeteerd of opgevoerd worden in een conflictzone of oorlogsgebied, zonder enige culturele infrastructuur.

10. Elke productie moet op
minstens tien plaatsen in minstens drie landen worden vertoond. Geen enkele productie mag het repertoire van NTGent verlaten voor dit aantal is bereikt. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234