Zondag 20/10/2019

Theaterrecensie

Theater door en voor robots: helaas zitten er mensen in de zaal

Robothond AIBO peilt naar de diepere gronden van zijn bestaan. Beeld Youri Dirkx

De Zuid-Koreaanse kunstenaar Jisun Kim laat robots de show stelen in haar nieuwe voorstelling Deep Present. Dat levert weinig show en veel frustratie op.

Onder de bloesems van een nep-bonsai peilt AIBO, de schattige robothond, naar de diepere gronden van zijn bestaan. "Waarom ben ik geboren? Zal ik sterven? Zal de monnik triest zijn als ik sterf?" Sinds Sony niet langer AIBO's produceert, is de 'soort' gedoemd om uit te sterven. Reden voor dit exemplaar om zich in kimono te hullen en een begrafenisritueel op te voeren voor zijn stervende verwanten. Want verdient niet iedere vorm van intelligentie die verdwijnt een gepast afscheid?

Ondertussen breekt het artificiële beestje zich het hoofd over de allegorie van de mussen die op zoek gaan naar een uil om de vervelende klussen van het mussenbestaan uit te voeren. Het eindigt ermee dat door een toevloed van uilen de mussen angstig in een hoekje wegkruipen. Door hun lastige karweien uit te besteden en voluit voor zorgeloze vrije tijd te kiezen, hebben de mussen zichzelf overbodig gemaakt.

De allegorie laat zich makkelijk uitleggen: het uitbesteden of 'outsourcen' van ongemakken zit in de mens ingebakken. Zal ook hij zichzelf overbodig maken, nadat artificiële intelligentie al zijn taken heeft overgenomen? Kim laat er haar AI-personages zelf over reflecteren. De tegenspelers van AIBO zijn onder andere HAL, een rood oog dat is weggeplukt uit Kubrick's 2001: A Space Odyssey en "internetromancier" Libidoll. Samen traceren ze de menselijke neiging om te outsourcen en peuteren daarbij venijnig in de wonde. Van industriële productie en afvalverwerking tot oorlogvoering, alle vervelende elementen die onze economie draaiende houden, worden door de machtigen overgedragen aan de zwakkeren. Oorlog kennen we in het Westen niet meer, die hebben we verplaatst naar de derde wereld waar gevechtsdrones beslissen over leven en dood.

Als hoogtepunt in deze evolutie kan de mens nu ook zijn intelligentie outsourcen. Zo zal er binnenkort een dag aanbreken, suggereert Kim, waarop een robot voor het eerst een roman zal schrijven. Of een dag waarop we het theater gaan uitbesteden en levende acteurs vervangen door robots.

De kunsten moeten we vooralsnog niet aan robots uitbesteden. Beeld Youri Dirkx

En daar wringt het schoentje. Ondanks hun scherpe, kritische observaties en analyses slagen de robots er niet in een overtuigende theatrale ervaring te scheppen. De bezorgdheden van Kim zijn actueel en relevant, maar haar boodschap blijft zonder vorm. Ze presenteert ons een geesteloze uiteenzetting die op geen enkel moment wordt getransformeerd tot bezielend theater. Je gaat je ernstig afvragen waarom Kim voor de theaterzaal heeft gekozen, want de performatieve kracht ervan blijft volstrekt onbenut.

Daarbij komt nog dat Kim te veel hooi op de vork heeft genomen. Haar aandacht zwerft tussen ethische vraagstukken, actuele politieke drama's en maatschappijkritiek. Door die veelheid verliest het stuk zijn focus en blijft geen van de aangehaalde pijnpunten echt plakken.

Laat dat dan het goede nieuws zijn: de kunsten moeten we vooralsnog niet aan robots uitbesteden. Zo overbodig zijn we al bij al nog niet.

Nog tot 19/05 in Théâtre National.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234