Zondag 05/04/2020

Interview

The xx geeft zich bloot op 'I See You': "Iedereen wil gezien worden"

The xx. Beeld Alasdair McLellan

De muurbloempjes van The xx zijn opengebloeid. En dat hoor je ook aan hun nieuwe plaat I See You. "We hebben een bewuste keuze gemaakt", vertelt Romy Madley Croft. "We wilden ons publiek nu eens níét aan het huilen brengen."

Ze heeft er te lang mee geworsteld, vindt Madley Croft. Met het onverwachte succes. Met het aanhoudende succes. De status van antiheld die het tegen wil en dank schopte tot popster: het bezorgde haar alleen maar twijfels en angst. Zorgen die nog eens overbelicht geraakten onder de felle spots die avond na avond over The xx schenen.

"Ik denk dat ik er nu veel beter mee kan omgaan", glimlacht ze, wanneer we haar ontmoeten in een Brussels hotel. Waarmee zoal? Met het 'absurde idee' dat Madonna en Beyoncé hun poppaleis verlieten om dit Britse drietal aan het werk te zien, bijvoorbeeld. "Ik voelde me dankbaar voor alle succes, maar het liet me ook doodop achter. Het vermoeide me ongelooflijk om de torenhoge verwachtingen in te vullen. Om mezelf te kunnen verzoenen met het idee dat zo veel mensen me graag zagen, zonder mij echt te kennen. Zonder dat ik mezélf echt kende. Op den duur raakte ik mezelf kwijt. En ja, ik weet dat ik nu de vaste rist clichés aframmel."

Ze lacht verontschuldigend. Zoals ze wel vaker zal doen tijdens het gesprek. Weinig sterren zo zelfbewust en zelfrelativerend als Romy Madley Croft. Eigenlijk vindt ze het nog steeds een eigenaardig circus waarin ze is beland, klinkt het.

Komaan! Wist je dan niet op voorhand dat succes zulke gevolgen zou hebben in je leven?
"Echt niet. Dat zweer ik. De eerste plaat hebben we heel instinctief gemaakt. Naïef bijna. We hadden er op gehoopt dat onze vrienden ze wel goed zouden vinden. Pas nu begint het echt te dagen dat we met onze muziek een gevoelige snaar hebben geraakt bij heel veel mensen, zoals sommige popsongs dat vroeger deden bij mij. Eerlijk gezegd? Vandaag durf ik voor het eerst te zeggen dat het best wel een machtig gevoel is. Toen onze eerste single uitkwam, heb ik ook voor het eerst gebruik willen maken van die macht."

Over macht gesproken: On Hold verscheen op een bepaald donkere dag. De wereld wist nét dat Donald Trump president zou worden.
"God, ja. We schreven toen ook op Facebook dat we in het besef verkeerden dat het donkere, onzekere tijden zijn. Maar dat we hoopten dat de vreugde en liefde die we voelden bij het maken van deze plaat ook hun weg zouden vinden naar het hart van de buitenwereld. Dat klinkt natuurlijk een tikje naïef. Maar ik hoop echt dat we met deze plaat een tijdelijk tegengif kunnen vormen voor de miserie die ons boven het hoofd hangt."

Je zingt vaker dan je fluistert op deze plaat. Meer nog: een song als 'Dangerous' klinkt zelfs triomfantelijk. The xx heeft het geweer echt wel van schouder veranderd.
"Grappig dat je net die song aanhaalt. 'Dangerous' schreven we rond dezelfde tijd als de andere songs op ons vorige album Coexist. Maar op die langspeler paste dat liedje duidelijk niet. We waren te onzeker om ermee weg te komen. Toegegeven: schuchter zijn we nog steeds. Dat zal vast nooit veranderen. Ik betrap mezelf er trouwens nog vaak op dat ik me verontschuldig voor mijn aanwezigheid. (glimlacht) Maar ik geloof wel dat we intussen wél zelfzeker mogen zijn over onze muziek... Euh, toch?"

Archiefbeeld: Romy Madley Croft en Oliver Sim van de Britse band The xx op The Night and Day Festival in Berlijn, 2013. Beeld Getty Images

Ha! Dat klinkt inderdaad erg zelfzeker.
(lacht) "Het voelt gewoon wat vreemd aan om over de groep te praten zonder dat Oliver en Jamie hier naast me zitten. Tot voor drie jaar deden we werkelijk álles samen. Maar het hoort bij onze nieuwe aanpak: we proberen zo ver mogelijk uit onze comfortzone weg te raken. Alle regels moesten ook overboord, toen we I See You maakten. Anders zou The xx gewoon een formulaire groep zijn geworden. Waarom we vroeger zwoeren bij regeltjes? Faalangst, denk ik. Van die onzekerheid ben ik nog steeds niet helemaal verlost. Maar gelukkig zit ik vandaag veel beter in mijn vel dan vroeger. Dat hoor je ook aan deze plaat."

Eigenlijk hoorde je dat al op In Colour, de soloplaat van Jamie. Daarop kregen jij en Oliver Sim een cameo. Die gastrollen deden toen al een lichtvoetige opvolger van Coexist vermoeden.
"De songs van In Colour waarin je mijn stem hoort, hebben Jamie en ik samen gemaakt. Ook met Oliver heeft hij zo gewerkt. Het was de eerste keer dat we niet als trio samenwerkten. Hoe vreemd dat ook aanvoelde, het plaveide de weg naar een nieuwe The xx. In die zin heeft In Colour deze plaat gekleurd: we kwamen er achter dat we konden klinken als onszelf zonder al te neurotisch te denken over hoe we nu precies moesten klinken. 'A Violent Noise' was trouwens bijna op In Colours beland."

Had je een fragiele prachtsong als 'Performance' een paar jaar geleden kunnen schrijven? Je hebt het daarin over "putting on a show" and "playing hide and seek". Alle gevoelens waarmee je al jaren worstelde. Kun je met deze song je podiumvrees bezweren?
"Dat laatste gaat sowieso al veel beter dan vroeger. Ik vond het wel fijn om die verlammende emoties nu eindelijk eens onder woorden te kunnen brengen. Ik geloof niet dat ik deze song elke avond ga kunnen of durven brengen, omdat ik mezelf letterlijk en figuurlijk naakt voel wanneer ik de tekst zing. Anderzijds is het ook weer niet zo erg dat mensen die je graag zien je in je blootje zien. Ik vind dat alleszins niet meer zo erg als vroeger. (lacht)

"Trouwens, nog een geestige anekdote, waarmee ik direct weer met beide voeten op de grond sta: de eerste keer dat ik die song speelde, stonden er veertig mensen in de zaal. Waarbij de meesten spontaan aan het babbelen sloegen." (lacht)

De titel 'I See You' zou op je band met het publiek kunnen slaan. Maar het lijkt me eigenlijk nog meer om jullie onderlinge triootje binnen The xx te draaien.
"Ik denk dat je goeddeels gelijk hebt. Het idee achter de titel komt eigenlijk van de tekst van 'I'll Be Your Mirror' van The Velvet Underground. Ik vond dat een interessante gedachte: hoe iemand anders je meestal beter kan zien en inschatten dan jijzelf. Dat hebben we gemerkt tijdens een road trip doorheen de VS. Samen op reis gaan was een manier om ons weer bij elkaar te brengen na het solo-avontuur van Jamie. Via playlists converseerden we met elkaar, tastten we elkaar af en keken we recht in elkaars ziel. Sorry als dat te zweverig klinkt." (glimlacht)

The xx. Beeld Alex Vanhee.

Waar past het publiek in de titel?
"In het idee dat iedereen gezien wil worden. Begrepen wil worden. Dat is niet anders wanneer je naar een groep gaat kijken, heb ik doorheen de jaren gemerkt. Ik probeer zo veel mogelijk oogcontact te maken met het publiek. Het maakt de relatie gewoon veel intiemer en echter. Zelfs al valt me dat nog steeds ontzettend moeilijk. Weet je trouwens wat het nog eens zo lastig maakt? Ik zal het altijd meemaken dat mijn blik zich net vasthecht aan die ene persoon die toevallig staat te geeuwen. Op een podium word ik zo zelfbewust dat zoiets banaals me helemaal uit balans kan brengen." (lacht)

Heb je ooit songs geschreven die je helemaal uit balans kunnen brengen?
"Een paar... Maar alleen voor mezelf. De dood van mijn ouders heb ik altijd een plaats willen geven in een song. Alleen blijft dat... te moeilijk. Mijn moeder stierf toen ik elf was, aan een hersenbloeding. Mijn leven veranderde toen op slag. Ik had het gevoel dat ik in een halve minuut tijd volwassen ben moeten worden. Daardoor heb ik de dood van mijn vader (net na de release van hun debuutplaat, GVA) jaren later gemakkelijker een plaats kunnen geven.

"Mijn vader was zo'n grote fan van muziek dat ik altijd een ode aan hem heb willen schrijven. Maar die kan ik wellicht nooit uitbrengen. Met 'Brave For You' ben ik er vrij dicht bij gekomen. Maar ik voel me niet behaaglijk bij het idee dat ik zoiets persoonlijks zou delen. Ik heb nu al het idee dat ik mijn ziel op tafel leg. Ik denk niet dat het gezond is om dat verhakkelde deeltje van mezelf ook nog te delen."

I See You verschijnt 13/1 bij Young Turks. The xx speelt op 1 en 2 maart in Vorst Nationaal

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234