Dinsdag 26/10/2021

ReeksDe plaat van 1991

‘The Low End Theory’ van A Tribe Called Quest: de ‘Sgt. Pepper’s’ van de hiphop

Dj Ali Shaheed Muhammad, Phife Dog en Q-Tip (vlnr.), samen raptrio A Tribe Called Quest.  Beeld © Joseph Cultice/CORBIS OUTLINE
Dj Ali Shaheed Muhammad, Phife Dog en Q-Tip (vlnr.), samen raptrio A Tribe Called Quest.Beeld © Joseph Cultice/CORBIS OUTLINE

Met The Low End Theory creëerde A Tribe Called Quest in 1991 de blauwdruk voor de hiphop van de nineties. Tot vandaag geldt het album als één van de meest invloedrijke meesterwerken uit het genre.

Een fijngeknipte sample van een contrabas, uit ‘A Chant For Bu’ van Art Blakey & The Jazz Messengers, zo funky dat bij hoog volume het meubilair ervan gaat trillen. En dan Q-Tip The Abstract, de drijvende kracht achter A Tribe Called Quest, die zijn lippen tot vlakbij de microfoon brengt en in een flard poëzie heden en verleden versmelt: “Back in the days when I was a teenager / Before I had status and before I had a pager / You could find the Abstract listenin’ to hip-hop / My pops used to say, it reminded him of bebop”. Gortdroge minimalistische drums vallen in en stellen de funk op scherp.

Zo begint ‘Excursions’, het openingsnummer van het oppermachtige The Low End Theory, de tweede plaat van A Tribe Called Quest. Daarop versmolt het New Yorkse hiphoptrio op ingenieuze wijze rap met jazz en straatverhalen met een sociaalvoelende filosofie. Wie op dat moment, in september 1991, een hart had voor hiphop, luisterde met open mond. Zonder dit album geen The Roots, geen Common, geen Kanye West en geen Kendrick Lamar.

The Low End Theory kwam uit en plots kon niemand Tribe nog raken”, aldus de Amerikaanse hiphopsuperster Pharrell Williams in de documentaire Beats, Rhymes & Life: The Travels of A Tribe Called Quest. “Er was op dat moment niets anders waarmee je die plaat kon vergelijken. Niemand kwam nog maar aan hun enkels. Niks. Nada. Het was van: shut up, get the fuck out of my face.

“Toch waren we ongerust”, zo merkt Barry Weiss, de CEO van Tribes toenmalige platenlabel Jive Records op in dezelfde film. “De muziek was niet zo leftfield als die van hun debuut, vonden we. Ze miste een artistieke integriteit. We waren bezorgd dat de groep misschien te commercieel zou klinken. Maar…we were fucking completely wrong.”

Klankentappers

Wie wél in een vroeg stadium in het album geloofde was Bob Power, de geluidstechnicus die de opnames in goede banen leidde en later met popiconen als D’Angelo en Erykah Badu zou werken. “Ik noem het het Sgt. Pepper’s van de hiphop”, aldus Power.

Die vergelijking is zo gek nog niet. The Low End Theory zette in 1991 een nieuwe standaard voor de hiphop dankzij radicale studiotechnieken die beatmakers een ongezien canvas aan mogelijkheden boden. Tegelijk herdefinieerde de plaat wat een rapper in wezen is en kan zijn. Jazeker, de vindingrijke samplingtechniek van Q-Tip, één van de twee rappers van A Tribe Called Quest, toonde klankentappers dat je niet gemakzuchtig de integrale break of een lange loop van een ritme hoefde te gebruiken in een hiphoptrack, zoals dat in de jaren tachtig gebeurde. Je kon ook minuscule stukjes van een groove, een baslijn of een pianomotiefje samplen en dat vervolgens in die mate verknippen dat het bronmateriaal onherkenbaar wordt. Q-Tip was een van de eerste producers die beeldhouwde met samples. Voeg daarbij het dj-instinct van Ali Shaheed Muhammad en je krijgt een productietandem die zijn gelijke niet kende.

FEITEN

+ The Low End Theory verscheen op 24 september 1991

+ Uit het album werden drie singles getrokken: ‘Check The Rhime’, ‘Jazz (We’ve Got)’ en ‘Scenario’

+ De plaat strandde op de 45ste plaats in de Billboard 200

+ Het vierde groepslid Jarobi White zou aanvankelijk meerappen, maar verliet de band tijdens de opnames

+ Pas in 1995 haalde het album platina, met meer dan een miljoen verkochte exemplaren

Hippies

Even impactvol is de wijze waarop Q-Tip en Phife Dawg hun wereld beschreven, in een taal die schijnbaar haaks stond op die van de furieuze gangstarap die op datzelfde moment de Westkust van de VS in lichterlaaie zette. Aldaar triomfeerden N.W.A. (‘Fuck tha Police’) en Ice-T met vlammende scheldtirades tegen de racistische politie van Los Angeles. In die tijd hing er onheil in de lucht. De raciale spanningen muteerden er tot een vlammenzee toen een video lekte van de Afro-Amerikaan Rodney King die, na een arrestatie voor dronken rijden, door minstens vier agenten brutaal in elkaar werd geslagen. Toen een jaar later drie van hen werden vrijgesproken, resulteerde dat in de legendarische L.A. Riots, waarbij een deel van de stad ei zo na in puin werd gelegd.

Ook al profileerde Tribe zich op The Low End Theory niet als anti-autoritaire oproerkraaiers à la Public Enemy, toch is het één van zijn meest politieke platen. Tribe behoorde tot het Native Tongues-collectief dat hiphopacts herbergde die spiritualiteit en een positieve levenshouding verbonden aan intelligente maatschappijkritiek. Daardoor werden bands zoals De La Soul soms afgeschilderd als halfzachte hippies, zij het vooral door concurrenten die zich in hun machismo bedreigd voelden.

Verschoppelingen

The Low End Theory vertelt over de onzichtbaren van de maatschappij, zo meent de schrijver Hanif Abdurraqib in zijn boek Go Ahead In The Rain: Notes to A Tribe Called Quest, een uitmuntend eerbetoon aan de groep. Tribe bevolkt zijn liedjes met hen die verborgen blijven tot één of andere tragedie of een gewelddadig incident hen ontsluiert. Niet alleen de verschoppelingen, “maar evenzeer al wie probeert te overleven van dag tot dag en het beste probeert te distilleren uit een rampjaar of uit de wrakstukken van zijn leven. Al wie een uitgang nodig heeft maar niet weet waar de ramen zijn. Mensen die normale levens leiden, maar plots het doelwit worden van iets waar zij geen controle over hebben.”

Het is die dagelijkse worsteling die op The Low End Theory briljant wordt verklankt. Met roestige funkdrums die recht van het vinyl komen. Met gehercontextualiseerde jazz-samples. Ze ligt in de esoterische bespiegelingen van Q-Tip en in de superbe poëtische schakeringen van Phife Dawg, twee boezemvrienden die hun getroebleerde kameraadschap torsten tot aan Phifes overlijden in 2016, aan de gevolgen van diabetes.

Platenhoes van 'The Low End Theory'. Beeld rv
Platenhoes van 'The Low End Theory'.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234