Maandag 18/10/2021

FestivalzomerHorst

Technopionier Jeff Mills doet u trippen op de dansvloer: ‘En neen, ik ben absoluut geen fan van drugs’

Jeff Mills in Studio Ferber in Parijs enkele jaren terug. Beeld Future Music Magazine/Future via
Jeff Mills in Studio Ferber in Parijs enkele jaren terug.Beeld Future Music Magazine/Future via

Technopionier Jeff Mills schreef dan wel net de soundtrack bij een psychedelische dansfilm, eigenlijk haat hij drugs. Als het aan hem ligt, danst er vanavond tijdens zijn dj-set op Horst niemand onder invloed. ‘Ik hou van muziek om de muziek.’

De soundtrack wordt vrijdagavond verzorgd door de legendarische technopionier Jeff Mills (58) tijdens het Horst Arts & Music Festival. Dat evenement is aan zijn achtste editie toe. Twee jaar geleden ruilde de organisatie de idyllische perkjes aan het kasteel van Horst in voor de veel rauwere Asiat-site in Vilvoorde, een voormalige militaire basis met twee iconische koeltorens. Jarenlang lagen die terreinen braak, waardoor de natuur er haar wilde gang kon gaan. Vandaag is het de beurt aan ú. De Asiat-site vormt het decor voor drie festivaldagen met meer dan zeventig artiesten. Een van de absolute blikvangers op de affiche is Jeff Mills. Hij speelt vrijdag ten dans, maar componeerde op vraag van Horst ook de soundtrack voor de film Becoming Plant van Grace Ndiritu. Deze film zal net zo goed op het festival te zien zijn.

Een beeld uit ‘Becoming Plant’ van Grace Ndiritu. Beeld Courtesy Horst Productions
Een beeld uit ‘Becoming Plant’ van Grace Ndiritu.Beeld Courtesy Horst Productions

Ndiritu nodigde zes dansers uit voor een “veilige, psychedelische ervaring” op een soundtrack van de technopionier. Mills lacht schutterig wanneer we vertellen dat ze hem onlangs extreem professioneel, precies en genereus noemde. “Dat is te veel eer. Ik werkte in het verleden vaker met choreografen, dus ik ben gewend met heel weinig richtlijnen en restricties het onderste uit de kan te halen. Ook nu was er geen specifiek script. In feite gaf Grace me wat trefwoorden en deed ze enkele filmische suggesties. Het zou je verbazen, maar soms volstaat het voor mij om wat kleuren en vormen te noemen, waarop ik aan de slag kan. Vaak geeft zo’n gebrek aan bevelen me net veel meer creatieve vrijheid. En wat deze opdracht natuurlijk eens zo aangenaam maakte, is dat de dansvloer al veertig jaar mijn natuurlijke biotoop vormt. Het voelde geen moment aan alsof ik in het diepe moest springen. Ik kén de taal van de dans wel zo’n beetje.”

Het achterliggende idee van Ndiritu’s film lijkt te willen bewijzen dat maatschappij en controle los van elkaar staan. Als je paddo’s neemt in groep, is dat eigenlijk hetzelfde. Je kunt weliswaar een veilige omgeving creëren, maar het blijft onmogelijk te bepalen hoe iedereen zich zal voelen of de wereld ziet. “De film belichaamt de spanning tussen individuele dynamiek en groepsdynamiek”, knikt Mills. “In de clubwereld is dat eigenlijk niet anders. Op de dansvloer ga je op in de abstracte menigte, maar tegelijk blijf je ook heel nadrukkelijk jezelf, met een eigen motoriek en unieke beleving. Op zijn best blijf je jezelf, maar stijg je tezelfdertijd boven jezelf uit. Misschien klinkt dat nu nogal gewichtig, maar ik beschouw muziek daarbij als een portaal tot een groter begrip van het universum.”

Trippen op de dansvloer

Je kan stellen dat iemand met psychedelische drugs eenzelfde doel bereikt, opperen we, maar Mills steigert. “Ik heb nooit een vinger uitgestoken naar paddo’s of lsd, maar ik denk dat je het bij het verkeerde eind hebt. Drugs hebben volgens mij nauwelijks nut. Of je zou die paar uur vrijblijvend plezier als een hoger doel moeten zien. Heel wat mensen vinden dit moeilijk te begrijpen, maar ik ben nooit fysiek in aanraking gekomen met drugs. Zelfs niet in mijn jeugd. Mijn vrienden voelden evenmin die behoefte. We zaten allemaal tot over onze oren in muziek, maar voor mij was slechts één idee van tel: ik hou van muziek om de muziek zelf. De ervaring om te trippen op de dansvloer is mij volkomen vreemd. Ik nam nooit drugs, omdat ik bang was dat het mijn inspiratie zou verduisteren en doen vervagen, of de manier waarop ik naar muziek luisterde zou bewolken. Psychedelische drugs zijn dus niet aan mij besteed. Andere drugs eigenlijk evenmin.”

Het valt nochtans op dat de geschiedenis van popmuziek getekend werd door benevelde artiesten die gaandeweg de begane grond uit het oog verloren. De legendarische comedian Bill Hicks, die zelf niet vies was van psychedelische drugservaringen en opperde dat wiet bij wet verplicht zou moeten worden, zei ooit tijdens een zaalshow: “Ik denk dat drugs heel wat goeds voor ons hebben betekend. Daar ben ik oprecht van overtuigd. En als je niet gelooft, doe me dan één plezier. Ga vanavond naar huis. Neem al je albums, al je cassettes en cd’s en, en verbrand ze. Want weet je: alle muzikanten die deze geweldige muziek hebben gemaakt, en je leven doorheen de jaren hebben verbeterd, waren echt fuckin’ high van de drugs.”

Mills kreunt. “Ik ben het in alle toonaarden oneens met die uitspraak. Er zijn briljante artiesten geweest die verslingerd waren aan alcohol, heroïne of psychedelische drugs. Maar Miles Davis of Jimi Hendrix waren al geniaal voor ze die achter de kiezen kregen, laat staan verslaafd raakten aan de rotzooi die uiteindelijk hun dood heeft betekend. Als dj heb ik miljoenen mensen uit hun dak zien gaan op drugs en mijn muziek. Ik werd daar nooit echt gelukkig van. Het is een ontnuchterende en zelfs ontgoochelende vaststelling om te zien dat je publiek te weinig aandacht opbrengt voor de muziek zelf. Ik snap het wel: mensen willen een feestje en jij bent als dj slechts één schakel in dat proces. Maar drugs geven je heus geen diepere inzichten, kan ik als getuige zeggen. Je zintuigen raken afgestompt, al denk je op dat ogenblik het tegenovergestelde. Het ergste is dat je merkt hoe producers uiteindelijk zijn geplooid voor de drugsgewoontes van hun publiek. Zo werd de meeste dansmuziek twintig jaar geleden ineens heel minimalistisch en generisch. Op het gevaar af om voor een oude, sikkeneurige zeur versleten te worden: de beats hadden ineens geen gevoel meer, geen ziel. (Grinnikt) Ik wil niet op de kansel staan, maar je hoort het: ik ben geen grote fan van drugs.”

Spiritualiteit

Wat spiritualiteit betreft staat hij wel op de eerste rij. “Ik denk dat de meeste muzikanten per definitie spirituele romantici moeten zijn. You got to be a great lover of music and the cosmos. Je moet je geest wagenwijd durven opengooien. Dat merk ik vandaag nog als producer. Net zoals het menselijke brein maar voor een fractie wordt gebruikt, blijven de mogelijkheden binnen elektronische muziek eindeloos. Ik ontdek nog altijd nieuwe technieken. En dat zal zo blijven tot aan mijn dood. Ik heb iets meer dan honderd albums uitgebracht – ik zou het specifieke aantal niet eens kunnen geven – maar ik heb nooit stilgestaan bij een legacy, bij mijn muzikaal testament. Ik wil alleen zien hoever ik mijn geest en mijn creatieve talent kan oprekken. Zelfs als Fikkie geen brokken meer lust van mijn muziek, zal ik niet ophouden met componeren.”

De festivallocatie was vroeger een militaire site. Beeld Jeroen Verrecht
De festivallocatie was vroeger een militaire site.Beeld Jeroen Verrecht

“Tijdens de lockdown ben ik als bezetene muziek blijven maken. Een nieuw project heet The Paradox. Mijn sparring partner Jean-Phi Dary en ik geloven dat compromisloze vrijheid ons beiden in staat stelt een hoger niveau van spiritueel bewustzijn te bereiken. Omdat ik met andere muzikanten wilde werken, maar de pandemie me thuis opsloot, had ik steeds meer behoefte aan spirituele connectie waarbij je elkaar woordeloos begrijpt. Fans zullen misschien hun tanden stukbijten op nieuw werk, waar zelfs bossanova en salsaritmes aan te pas komen. (lacht) Maar ik voel me bevrijd uit dat dwingende korset van techno. Om die reden had ik ook altijd een boontje voor jazz, waar álles kan. John Coltrane was voor mij altijd belangrijker dan de dansmuziek waarmee ik opgroeide. Die floorfillers frustreerden me soms, omdat er zo weinig gelaagdheid in zat, zo weinig durf. De geschiedenis is aan de radicale denkers, niet aan de meelopers.”

Hollywood-violen

Om diezelfde reden schreef Mills in 1999 muziek bij Metropolis, de filmklassieker van Fritz Lang. “Het zat me hoog dat de soundtracks bij sciencefictionfilms zo zelden uit de pas durfden te lopen. Hollywood houdt van violen, niet zozeer van elektronica. In het geval van Star Wars snap ik de symfonische grandeur. Maar er zijn tig andere voorbeelden die meer gebaat waren bij elektronische muziek. Om andere componisten niet voor het hoofd te stoten, heb ik dan maar de stille film Metropolis als canvas gebruikt om zelf muziek te maken.”

In 2008 werden verloren gewaande scènes teruggevonden in een filmarchief in Argentinië, waardoor Mills opnieuw aan de slag ging met de soundtrack. Vandaag is de workaholic al aan een vierde herwerking toe. “Deze laatste versie zou ik dolgraag uitbrengen, maar soms is zo’n beslissing ronduit megalomaan. Om je maar iets te zeggen: deze soundtrack duurt drie uur. Goed voor zo’n zeven vinyls. (lacht) Je moet al goed gek zijn om zo diep in je portefeuille te duiken. Maar een release zou prachtig zijn: de eerste versie maakte ik zo’n twintig jaar geleden. We zitten vandaag in een heel ander tijdperk. Ik maak nu muziek met technologie die in 1999 niet eens bestond. Ik vind dat elke artiest zich het recht zou moeten kunnen voorbehouden om het verleden te hertekenen. Of dat geen geschiedvervalsing is? Ga toch weg, man! De wereld staat geen moment stil, dus waarom zou een artiest dat wél moeten?”

Meer moois op Horst

Het festival voor beeldende kunst en elektronische muziek heeft naast Jeff Mills nog meer muzikale toppers en ontdekkingen veil in de schaduw van de koeltorens. Juliana Huxtable (vrijdag), bekend van het New Yorkse nightlife-project Shock Value speelt er ten dans. Zij is onder meer bekend van haar samenwerking met de betreurde SOPHIE. De mysterieuze Aïsha Devi (vrijdag) noemt zich dan weer een rebelse spiritualist en radicale alchemist: zij brouwt mystieke grooves en buitenwereldse mixes, met een hoofse knik naar haar Nepalees-Tibetaanse roots. Ook niet te missen is Sonja Moonear (zaterdag) bij wie je lenige house en techno onder de draaitafel mag verwachten. Mr. Scruff (zondag) is dan weer een Britse dj met een grote voorliefde voor acid jazz, die u misschien kent als Windows-gebruiker: zijn song ‘Kalimba’ werd in de map “Voorbeelden van muziek” toegevoegd. Of hij écht zo’n toonaangevend voorbeeld is, merkt u vanzelf wel, dit weekend.

Horst Arts & Music Festival, van 10/9 tot 12/9 in Vilvoorde

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234