Maandag 09/12/2019

Muziek Taylor Swift

Taylor Swift is kwaad: popster is rechten op eigen muziek kwijt

Taylor Swift treedt op in Madison Square Garden, New York. Beeld FilmMagic

Dat ze kwaad is. Dat jonge artiesten niet in dezelfde val moeten trappen. En dat haar muziek nu beheerd wordt door een pester. De verkoop van haar oude muziekmaatschappij en de bijhorende rechten op haar opnames zint zangeres Taylor Swift niet. Waarom eigenlijk?

“Dit is wat er gebeurt als je een contract afsluit op je vijftiende met iemand voor wie de term ‘loyaliteit’ duidelijk niets meer betekent dan een contractueel concept.” Er moest de Amerikaanse zangeres Taylor Swift (29) afgelopen weekend duidelijk wat van het hart. In een felle Tumblr-post viseerde ze de eigenaar van haar oude platenfirma. Eigenlijk reageerde ze op de overname van die firma, Big Machine, door het bedrijf achter Scooter Braun. Die laatste is de manager van enkele van de grootste popsterren over de plas, zoals Justin Bieber en Ariana Grande.

Saillant detail: Swift beschuldigt Braun ervan dat hij haar jarenlang pestte, wat de man een weekend vol onlinescheldtirades van Swift-fans opleverde. Tot enkele van de details in Swifts post in vraag gesteld werden en Bieber zich in de debatten mengde om de reputatie van zijn manager te beschermen. Opeens werd de zangeres zelf het mikpunt van onlinespot.

Harde wetten

Waarom maakt ‘la Swift’ zich überhaupt druk in de verkoop van haar oude platenfirma? Zelf stapte ze eind vorig jaar over naar een nieuwe platenfirma, Universal. Doorn in het oog is dat met de deal rond Big Machine ook de verkoop van de mastertapes van haar eerste zes albums en de bijhorende rechten gepaard gaan.

Het is waarschijnlijk een van de meest harde wetten van de muziekindustrie: artiesten beheren niet noodzakelijk hun eigen muziek.

Een opnamestudio in de VS. Traditioneel beheren platenfirma’s de mastertapes, in ruil voor de investering in dure studiotijd. Beeld AP

Om dat te begrijpen, is het nodig te kijken naar de juridische constructies die artiesten en platenfirma’s opbouwen achter de muziek. Simpel gesteld valt die uiteen in twee werelden: er is de compositie en de opname van die compositie. Op beide rusten er auteursrechten, maar voor het overige zijn dat compleet gescheiden werelden. Traditioneel beheren platenfirma’s de mastertapes, in ruil voor de investering in dure studiotijd. Bij die mastertapes horen echter ook auteurs- en productierechten.

Het platencontract dat artiest en firma afsluiten, bepaalt hoe de koek verdeeld wordt. “Er zijn drie mogelijkheden”, zegt Christian Pierre, manager van groepen als dEUS, Balthazar en Tourist LeMC. “Een artiestencontract geeft de firma’s levenslang recht op de masterrechten, een licentiecontract geeft die tapes na een aantal jaar terug aan de artiest en bij een distributiecontract behoudt de artiest alle rechten maar helpt een firma alleen bij de verspreiding van de muziek.”

Investering zonder garantie

Een platenfirma vraag artiesten vaak zo veel mogelijk auteursrechten over te dragen, zegt professor auteursrecht Marie-Christine Janssens (KU Leuven). Een logische vraag vanuit hun standpunt. “Artiesten beginnen altijd onbekend. Voor een platenfirma is het opnemen van muziek dan ook een investering zonder garantie dat de artiest bekend wordt. Firma’s investeren ook heel wat in mensen van wie wij nooit horen. Dus dekken ze zich in door zo veel mogelijk rechten te laten overdragen.” 

Het kleine aantal artiesten dat wel doorbreekt, probeert daarna vaak om de eigen mastertapes en de bijhorende rechten toch zelf in handen te krijgen. Recentelijk probeerden Jay-Z, Frank Ocean en Rihanna dat bijvoorbeeld nog.

Maar voor elk voorbeeld van een artiest die daarin slaagt, bestaan er tientallen artiesten die zichzelf geconfronteerd zagen met de bizarre situatie dat ze zelf geen zeggenschap hadden over waar hun muziek belandde. Zo kocht Michael Jackson ooit de rechten op de muziek van The Beatles – wat de vriendschap tussen Paul McCartney en Jackson naar verluidt danig bekoelde – en moest Radiohead tandenknarsend toekijken hoe EMI een door de band gehate best of-cd uitbracht toen ze hun contract niet verlengden. Sinds dit weekend kan de naam van Taylor Swift aan dat lijstje worden toegevoegd.

Taylor Swift op de rode loper in het Lincoln Center in New York. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234