Donderdag 05/12/2019

Expo

Tate Modern wijdt expo aan Picasso’s wonderjaar 1932

'Le miroir', 12 maart 1932. Beeld Picasso

Geen jaar dat een beter overzicht geeft van Picasso’s wereld dan 1932. De zinderende tentoonstelling Picasso 1932: Love, Fame, Tragedy in Tate Modern in Londen illustreert bijna dag na dag de onrust en de wispelturigheid die de beroemde schilder dat jaar verteerden.  

Het cliché luidt dat je de levensloop van de Spaanse kunstschilder Pablo Picasso (1881-1973) moet kennen om zijn kunst te begrijpen. Het cliché klopt. In een interview uit 1932 gaf hij zelf de voorzet: “Het werk van een kunstenaar is zijn manier om een dagboek bij te houden.” 

Tate Modern in Londen stapt met de expo Picasso 1932: Love, Fame, Tragedy mee in dat idee. Meer dan honderd werken illustreren bijna dag na dag het leven van de kunstenaar. De tentoonstelling is het resultaat van een samenwerking met het Musée Picasso in Parijs, waar de expo eind vorig jaar al in een licht andere vorm te zien was. 

(lees verder onder de video)

Griekse godin

De tentoonstelling opent op Kerstmis 1931. We zijn zowat getuige van een catfight op de derde verdieping van de voormalige elektriciteitscentrale. 

Twee portretten sleuren je binnen in de verknipte wereld van Picasso. Het contrast kan moeilijk groter:
La femme au stylet is een agressieve weergave van een monsterlijke vrouw die een concurrent uitschakelt, Femme au fauteuil rouge bevat dan weer zachte contouren, lieflijke hartvormen en een gezicht dat mysterieus is weggevaagd. 

De geportretteerde vrouwen waren in 1932 de spilfiguren in Picasso’s leven. Enerzijds was er Olga Khokhlova, de vrouw met wie hij ongelukkig getrouwd was. Anderzijds was er zijn minnares, de jonge, atletische Marie-Thérèse Walter. Picasso legde haar in het ene topwerk na het andere obsessief vast, hoewel hij haar bestaan lange tijd verzweeg.

Het was de sensuele Marie-Thérèse Walter die Picasso inspireerde om zichzelf in 1932 bijna maand na maand opnieuw uit te vinden. Hij had haar vijf jaar eerder op een koude ochtend voor de Galeries Lafayette in Parijs ontmoet. Zij, net 17 jaar, leek als twee druppels water op een Griekse godin die steeds weer in zijn dromen opdook. 

Zonder te beseffen wie hij was stemde Marie-Thérèse ermee in model te staan voor een van zijn kunstwerken. Nog geen twee weken later werd ze zijn minnares en belangrijkste muze van het moment. 

Onvoorspelbaar

Marie-Thérèse bleef jaren anoniem opduiken in zijn werk. Hoekig kubisme maakte plaats voor sensuele curves, en zijn kleurenpalet bevatte steeds meer lavendelpaars en geel. Haar invloed werd hoe langer hoe duidelijker. 

Picasso schilderde haar in een onnavolgbaar tempo. In 1932 maakte hij een pak meesterwerken met haar in de hoofdrol, waaronder zijn
Jeune fille devant un miroir.

De tentoonstelling hopt van het ene hoogtepunt naar het andere, en dat creëert bij momenten unieke effecten. Zo wordt 
Le repos aan Le sommeil en Le rêve gekoppeld, geschilderd op respectievelijk 22, 23 en 24 januari. De portretten verschillen zo hard van sfeer en stijl dat het lijkt alsof er drie Picasso’s aan gewerkt hebben. 

Pablo Picasso. Beeld Picasso

Zijn gemoed was erg onvoorspelbaar. De psychoanalist Carl Jung verklaarde aan het einde van 1932 dat Picasso’s kunst wel erg dicht aanleunde bij het gemoed van zijn patiënten.

Christusbeelden

Halverwege de rondgang focust de expo op Picasso’s eerste retrospectieve en publieke doorbraak in juni 1932. Die retrospectieve is op kleinere schaal nagebouwd en geeft gedetailleerd Picasso’s klim naar de top weer. 

Werken uit verschillende periodes hingen door elkaar en werden niet voorzien van data. Picasso presenteerde de schilderijen alsof het hedendaagse kunst was, ook werken die al 30 jaar oud waren. De opening lokte niet minder dan 2.000 mensen, maar zelf was Picasso niet aanwezig. Hij ging die avond naar de cinema.

Telkens als je denkt grip op de opzet van de expo te hebben, volgt alweer een brutale omschakeling. Zoals in de voorlaatste zaal, waar monochrome kruisigingsscènes hangen. Picasso inspireerde zich op het Isenheimer Altaarstuk van Matthias Grünewald uit de 16de eeuw.

De Christus-figuren zijn het zoveelste bewijs van de variatiedrang en de wispelturigheid van Picasso. En zo kun 1932 bekijken als een sjabloon voor zijn hele carrière: een intense trip door vormen en stijlen waarin hij blijft verrassen. Net die som der delen maakt Picasso 1932 zo indrukwekkend goed. 

Picasso 1932: Love, Fame, Tragedy is nog te zien tot 9/9 in Tate Modern. Tate.org.uk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234