Zondag 17/11/2019

Biografie

Sylvia Kristel, hét sekssymbool van de jaren 70: ‘Een fles wodka per dag en 10 gram coke per week’

Beeld Belgaimage

Ze had een tragisch bestaan, Sylvia Kristel: op haar 21ste werd ze ‘Emmanuelle’, hét sekssymbool van de jaren 70, en uit die rol kon ze nooit meer ontsnappen. Ze stierf op haar 60ste op 17 oktober 2012, weggedeemsterd. Nu heeft ze toch wat postuum geluk: journaliste Suzanne Rethans geeft haar haar héle leven terug in de biografie Begeerd en verguisd. ‘Ze was een fenomeen, maar ze is vergeten van zichzelf een echte actrice te maken.’

‘Lieve Sylvia, ik hoop dat ik jou hiermee je leven teruggeef,’ schrijf je vooraan in je boek. Dat leven was dus afgepakt?

Suzanne Rethans: “Zo voel ik dat wel. Ze is door de film Emmanuelle afgeschreven als ordinair, sletterig en dom. Ze is gekleineerd, terwijl ze de grootste Nederlandse filmster is, niemand komt ook maar in de buurt. Het overgrote deel van haar leven is niet bekend. Dat was voor mij de drijfveer om dit boek te schrijven. Ik vind het oneerlijk dat een vrouw die haar schoonheid en sensualiteit gebruikt, niet serieus wordt genomen, en niet even, maar voor de rest van haar leven. In grote delen van de wereld is ze veel bekender dan hier. Ze was geen fantastische actrice, maar haar charisma spatte wel van het doek af.”

De film Emmanuelle werd in de Nederlandse pers stevig gekraakt. Ook tussen de feministen en Kristel liep het mis halfweg de jaren 70.

‘Ze gaf helemaal niks om seks of geld: het gleed allemaal van haar af.’ Beeld Belgaimage

Rethans: “Je zou je ook kunnen afvragen waarom een vrouw die haar genot najaagt níét binnen het feminisme past. Ik denk dat Sylvia beter aansluit bij het hedendaagse feminisme: seksualiteit is iets van jezelf, dat hoeft niet beoordeeld te worden, je mag ervan genieten. Maar toen had je die radicale stroming onder de feministen: anti man, anti porno.”

Haar carrière begon al met een sollicitatie in een bed in Parijs: had Kristel vandaag een stevige inbreng kunnen hebben in de #MeToo-discussie?

Rethans: “Haar verhaal toont weer maar eens hoe schimmig dat gebied is. Ja, producenten en regisseurs hebben haar zeker misbruikt, maar tegelijkertijd maakte ze zelf strategisch gebruik van haar vrouwelijke charmes met het idee hogerop te komen. Ik heb niet het gevoel dat ze daar erg onder leed of zich een slachtoffer voelde. Het was gewoon een middel dat haar ter beschikking stond door haar looks.”

Het succes van Emmanuelle had een springplank voor een geweldige carrière kunnen zijn: heeft ze ergens een mislukte salto gemaakt?

Rethans: “Ze heeft het podium bestegen met dezelfde bravoure als Elvis Presley, maar ze is te snel doorgebroken: ze was veel te jong. Er werd te veel van haar verwacht en ze kreeg snel door dat ze dat niet kon waarmaken. En door die onzekerheid is ze gaan drinken, terwijl ze beter acteerlessen had kunnen nemen. Omdat ze te snel een internationaal fenomeen was, is ze vergeten van zichzelf een echte actrice te maken.”

Ze gedroeg zich wel als een echte diva?

Rethans: “Voor haar was het een leuke tijd, maar niet voor haar omgeving. Ze was met Hugo Claus naar Parijs getrokken en maakte zich daar los van hem – van niets anders heeft ze later zoveel spijt gehad. Een heleboel films heeft ze toen afgewezen. Ze zat op haar eigen vleugeltjes en heeft een verkeerde inschatting gemaakt: omdat ze met alle grote Franse acteurs speelde, dacht ze het te zullen maken in Hollywood, maar daar is het fout gegaan.”

Drank en drugs deden ook hun verwoestende werk.

Rethans: “Op een bepaald moment dronk ze een fles wodka per dag en snoof ze 10 gram coke per week: dan moet je enorm je best doen. Ze heeft ook altijd veel geblowd.”

En je kunt ook van een seksverslaving spreken. Ik telde al gauw een twintigtal relaties van enige duur.

Rethans: “Ik heb ze niet allemaal vermeld, en aan ééndagsdingetjes kon ik al helemaal niet beginnen. Haar broer heeft eens meegemaakt hoe ze in Los Angeles op een terras zat, even oogcontact had met iemand, en opeens verdwenen was.”

Op haar lijstje van minnaars staan veel grote namen: Roger Vadim, Claude Chabrol, Jean-Louis Trintignant, Gérard Depardieu, Serge Gainsbourg, Warren Beatty, Michel Polnareff… Was ze ook een starfucker?

Rethans: “Nee, dat maakte haar niet zoveel uit. Het filmmilieu was nu eenmaal het hare. Tijdens het draaien van Private Lessons ging het heel slecht met haar, toen heeft ze het met bijna de hele crew gedaan, ook de geluidstechnicus of de assistent-cameraman: ze discrimineerde niemand.”

De seksbom van op het scherm bleek in bed een vrij frigide wezen te zijn.

Rethans: “Ik heb me daar ook over verwonderd, omdat ze zich in het begin zo seksueel uitdagend gedroeg. Alle mannen die een langere relatie met haar hebben gehad, klagen erover: eigenlijk gaf ze helemaal niks om seks. Net zoals ook geld haar niet zoveel deed. Ze vond het niet zo heel erg toen ze geen cent meer had nadat haar tweede man, Philippe Blot, haar had geruïneerd. Het gleed allemaal van haar af.”

Hoe diep Kristel ook zat, ze wist altijd wel een behulpzame mens in haar buurt te houden.

Rethans: “Ja, omdat ze ontzettend leuk gezelschap was, origineel, vol verhalen – je lachte je dood met haar, is me vaak verteld. Ze vond altijd wel steun bij een vriendin, die het dan een paar jaar volhield, want ze kon die mensen compleet leegzuigen. Haar Amerikaanse agente Elaine Rich was ook belangrijk voor haar: zij had begrepen dat ze Sylvia terug naar Europa moest krijgen, anders zou ze doodgaan.”

Die terugkeer is gelukt, ze verbleef ook enige jaren in Brussel.

Rethans: “Ze kon uit het dal klauteren met de hulp van haar toenmalige vriend Freddy de Vree, die haar aan het werk heeft gezet – tien tekeningen of schilderijen per dag! De laatste tien jaar van haar leven heeft ze in Amsterdam gewoond en mijn waardering voor haar heeft met die periode te maken: het is ongelofelijk wat ze toen allemaal op poten heeft gezet, terwijl ze nog schulden meesleepte, kanker kreeg en Freddy zich dooddronk. Ze werkte heel hard, exposeerde, reisde naar festivals met haar film Topor et moi, en ging het toneel op, wat ze doodeng vond. Ze bleef maar doorgaan.”

Haar laatste relatie was er één met een schipper uit Groningen. Eind goed, al goed?

Rethans: “Bij hem kon ze eindelijk zichzelf zijn. Hij was niet verliefd op de filmster, maar op een leuke vrouw die in de buurt woonde.”

Zelf vond je haar niet altijd leuk terwijl je dit boek zat te schrijven?

Rethans: “Toen ik ruim over de helft zat, dacht ik: ik weet eigenlijk niet of ik haar zo leuk vind. Veel stond me tegen: haar egocentrisme, haar mythomanie, haar passiviteit, de manier waarop ze omging met haar omgeving – met Hugo Claus, bijvoorbeeld, of met hun zoon Arthur, die toch het kind van de rekening is geworden. Maar toen ik daar met Corine de Ruiter over ging praten, die hoogleraar forensische psychologie is, kon ik haar gedrag begrijpen en werd ik overspoeld door mededogen.

“Sylvia’s ouders hadden in Utrecht een hotel, ze keken niet naar haar om en ze zijn vrij plotseling gescheiden. Haar vader wilde niks meer van haar weten, en er was niemand die ze kon vertrouwen. Dát is haar grote kwetsuur geweest: een onveilige hechting. Door de verwaarlozing in haar jeugd was ze kwetsbaar en hunkerde ze naar aandacht en warmte. Ze wilde gezien en geliefd worden, en ze werd daardoor een makkelijke prooi voor mensen met macht. Vervolgens werd ze door haar verslaving nog kwetsbaarder, en een speelbal in de handen van anderen.”

‘Ik heb niet stilgezeten,’ zei Kristel eens, ‘maar ik had toch meer kunnen doen.’ Sluit je je daarbij aan?

Beeld RV

Rethans: “De films die ze heeft nagelaten, zijn over het algemeen niet erg hoogstaand, en van haar schilderijen had ze zelf niet zo’n hoge pet op. Ik zou het haar niet nadoen, maar ze was geen Rembrandt. Als je haar daarop afrekent, valt het dus tegen, maar tegelijk was ze wel een heel getalenteerde, intelligente en fascinerende vrouw. Een fenomeen. Voor een hele generatie mannen was ze de eerste vrouw die ze naakt zagen, en dat heeft indruk gemaakt. Ze hebben een sterke binding met haar behouden, heb ik gemerkt. Dat is toch iets wat ze de wereld heeft meegegeven: een subtieler beeld van seksualiteit dan dat waarmee pubers zich vandaag moeten behelpen.”

Suzanne Rethans, Begeerd en verguisd. Het leven van Sylvia Kristel, Atlas Contact

© Humo

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234