Zaterdag 10/12/2022

AchtergrondSupermodellen

Supermodel Linda Evangelista is terug op haar troon. Maar wat doen haar collega’s van toen eigenlijk?

Linda Evangelista op de cover van het septembernummer van de Britse 'Vogue', en de Britse 'Vogue' van januari 1990 met Naomi Campbell, Linda Evangelista, Tatjana Patitz, Christy Turlington & Cindy Crawford, gefotografeerd door Peter Lindbergh. Beeld Vogue
Linda Evangelista op de cover van het septembernummer van de Britse 'Vogue', en de Britse 'Vogue' van januari 1990 met Naomi Campbell, Linda Evangelista, Tatjana Patitz, Christy Turlington & Cindy Crawford, gefotografeerd door Peter Lindbergh.Beeld Vogue

Na zes jaar uit het openbare leven te zijn verdwenen vanwege een mislukte ‘vetcelbehandeling’, siert Linda Evangelista (57) de cover van het septembernummer van de Britse Vogue. Dat doet terugverlangen naar de jaren negentig, de hoogtijdagen van de supermodellen. Wat doen ze nu?

Stefanie Bottelier

Linda Evangelista op de cover van de Vogue is op zichzelf niet opzienbarend: oudere modellen (Linda is 57) sieren wel vaker een cover van een modeblad. Maar Linda Evangelista, ooit de superster der supermodellen, terug op haar oude stek? Dat is nieuws.

Want terwijl haar leeftijdgenoten nog regelmatig covers en reclamecampagnes scoorden en op internationale catwalks liepen, viel Evangelista de laatste jaren op door totale afwezigheid. Opmerkelijk, want in de modewereld wordt zij beschouwd als the G.O.A.T.the greatest of all time. Karl Lagerfeld vond haar de beste, zei hij ooit, “omdat ze een écht model is, puur en simpel. Ze pretendeert en ambieert niets anders te zijn dan dat.” Franca Sozzani, de legendarische, inmiddels overleden hoofdredacteur van de Italiaanse Vogue, zette Evangelista maar liefst 24 keer op de cover, want: “Haar gezicht heeft de meeste mogelijkheden.”

Sozzani was niet de enige die geen genoeg kreeg van die vlijmscherpe jukbeenderen en katachtige ogen. Sinds het begin van haar carrière halverwege de jaren tachtig, stond Evangelista op meer dan zevenhonderd covers en figureerde ze in talloze modeseries en reclamecampagnes.

In 2016 werd het ineens stil. Niet alleen op werkgebied, Evangelista leek helemaal verdwenen uit het openbare leven. Het duurde vijf jaar voor duidelijk werd waarom. In september 2021 liet ze op Instagram weten dat ze “op gruwelijke wijze verminkt was” na het ondergaan van de “coolsculpting procedure” van het Amerikaanse bedrijf Zeltiq. Daarmee zou, zonder chirurgie, maar door middel van bevriezing van vetcellen, vet in haar buik, rug, dijen en rond haar kaaklijn worden vernietigd. Maar de vetcellen verdwenen niet, ze vermenigvuldigden zich, en manifesteren zich nu als harde, rechthoekige en uitpuilende massa’s op de behandelde plekken.

Evangelista is slachtoffer geworden van de zeldzame reactie paradoxal adipose hyperplasia, die bij slechts 1 procent van de behandelingen voorkomt. Het effect is niet alleen duidelijk zichtbaar, ontsierend en pijnlijk, maar ook nog eens vrijwel onomkeerbaar. Voor iemand die haar geld altijd heeft verdiend met haar uiterlijk, en daar naar eigen zeggen ook haar gevoel van eigenwaarde aan ontleende, een extra harde slag.

Na een langdurige depressie besloot Evangelista haar waarheid met de wereld te delen en Zeltiq aan te klagen voor onder meer inkomstenderving. Die zaak is inmiddels is geschikt. Gesteund door alle positieve reacties op haar verhaal, liet Evangelista in februari van dit jaar, bij een interview met People Magazine ook haar ‘verminking’ zien: vreemde uitstulpingen onder haar oksels en aan de binnenkant van haar dijen. Het besluit om zo kwetsbaar in beeld te verschijnen, had positieve gevolgen. Kim Jones van het Italiaanse modehuis Fendi vroeg haar voor een nieuwe campagne. En nu is er het kroonjuweel in het leven van een model: de cover van het septembernummer van Vogue. De koningin der supermodellen is terug op haar troon.

De geboorte van het supermodel

Maar wat ís eigenlijk een supermodel? Voor het antwoord op die vraag moeten we terug naar begin jaren negentig. Exacter: naar het moment dat modefotograaf Peter Lindbergh vijf modellen voor de camera heeft voor de cover van de Britse Vogue. Het is januari 1990, en daar staan Linda Evangelista, Christy Turlington, Naomi Campbell, Cindy Crawford en Tatjana Patitz, alle vijf met succesvolle carrières die ná deze foto pas echt in de overdrive zal gaan.

De cover is een fashionmoment van het ongrijpbare soort, zo een waarvan iedereen voelt dat er iets bijzonders gebeurt, maar niemand precies kan uitleggen waarom. Op het eerste gezicht is de foto niet eens zo bijzonder: de vijf zijn gefotografeerd in zwart-wit, dragen simpele wikkeltops en jeans, natuurlijke make-up en natuurlijk haar. Maar dat blijkt juist de kracht van het beeld: door die casual benadering lijken deze vrouwen, behalve beeldschoon, ook herkenbaar en benaderbaar. Het is precies het vrouwbeeld waarnaar Lindbergh op zoek is. Hij heeft genoeg van de manier waarop modellen tot die tijd zijn afgebeeld: formeel, perfect gestyled en artificieel. Hij wil wel mooie foto’s van mooie vrouwen, maar ze moeten ‘echt’ zijn – of zo echt als mogelijk in een tijdschrift als Vogue.

De magie van de foto zit hem ook in wat de foto teweegbrengt: een supermodellengekte. Geïnspireerd door de Vogue-cover vraagt George Michael de vijf modellen om zijn stem te playbacken in de clip die verschijnt bij zijn nummer Freedom! ’90. Blijkbaar zag hij al meteen wat vanaf dat moment iedereen ziet: dit zijn niet zomaar een paar fotomodellen, dit zijn modellen met de uitstraling van rocksterren, het zijn súpermodellen.

Ook Gianni Versace ziet die potentie: voor de finale van de show van zijn wintercollectie 1991 laat hij de modellen (minus Tatjana Patitz ) van de catwalk denderen tijdens het playbacken van Freedom! ’90 – alsof het ook eigenlijk hún nummer is. De supers waren ineens als geheel meer dan de som der delen.

Al snel wordt de club groter: Claudia Schiffer, Karen Mulder, Helena Christensen, Yasmin Le Bon, Stephanie Seymour, Carla Bruni en Kate Moss worden ook tot het gezelschap gerekend. Niet alleen kun je in die tijd geen modeblad openslaan zonder ze aan te treffen, zowel op de modepagina’s als in de advertenties, ze zijn echt overal. Geen feest of gala is compleet zonder een roedel in Versace en Chanel gehulde supermodellen. Ze verschijnen in nog meer videoclips (November Rain van Guns N’ Roses, Too Funky van George Michael, Wicked Game van Chris Isaac), ze spelen in films (Cindy in Fair Game) en hebben relaties met acteurs (Linda Evangelista & Kyle MacLachlan, Cindy Crawford & Richard Gere, Kate Moss & Johnny Depp), popsterren (Helena Christensen & Michael Hutchence, Stephanie Seymour & Axl Rose), tycoons (Naomi Campbell & Flavio Briatore) en zelfs goochelaars (Claudia Schiffer & David Copperfield). Nog een teken van hun belang voor de popcultuur in die tijd is het nummer Supermodel (you better work) van dragqueen RuPaul uit 1992, waarin alleen het noemen van hun voornamen (Linda, Naomi, Christy, Cindy, Claudia, Niki) voldoende is om te weten om wie het hier gaat.

De supermodellen hebben ook een betekenis die verder gaat: de emancipatie van het beroep model. Met het poseren voor foto’s in tijdschriften en het lopen van modeshows werd tot dan toe relatief weinig geld verdiend, modellen moesten het vaak doen met gratis kleren en de eer. Maar de supers weten wat ze waard zijn en komen alleen nog opdagen als er behoorlijk wordt betaald. In een berucht geworden interview met de Amerikaanse Vogue zegt Linda Evangelista: “Christy en ik zeggen altijd tegen elkaar: wij staan niet op voor minder dan 10.000 dollar per dag.” Arrogant? Ja, maar ook baanbrekend en verfrissend, en waarschijnlijk precies wat Lindbergh bedoelde toen hij zei in zijn foto’s een beeld neer te willen zetten van vrouwen “die uitgesproken en avontuurlijk zijn en de controle hebben over hun eigen leven”. Wie wilde dat zijn merk werd geassocieerd met de meest begeerlijke vrouwen met de meest begerenswaardige levens, moest lappen. Al deze vrouwen zijn dan ook miljonair geworden.

Wat doen ze nu?

Ze zijn ook nog lang niet vergeten door de mode-industrie. Kon een fotomodel vroeger rond haar dertigste wel met pensioen (want: te oud), de inmiddels vijftigplussupermodellen zijn nog steeds veelgevraagd. Hoewel het modellenwerk voor de meesten geen fulltime job meer is, en velen van hen zich hebben gestort op andere carrières (ondernemer, zangeres, fotograaf), zien we ze nog regelmatig opduiken in prestigieuze modebladen en op de catwalks van grote modemerken.

Naomi Campbell Beeld Getty Images for amfAR
Naomi CampbellBeeld Getty Images for amfAR

Van de vijf ‘supers’ op de Vogue-cover van januari 1990 heeft Naomi Campbell (52) waarschijnlijk de drukste agenda. Naast haar modellenwerk ontplooit zij sinds de jaren negentig de meeste nevenactiviteiten: ze neemt een album op, ze schrijft meerdere boeken, ze opent samen met Christy Turlington, Claudia Schiffer en Elle MacPherson het Fashion Café (met vestigingen in de VS, Engeland, Zuid-Afrika, Mexico en Spanje), lanceert 25 parfums, en dat is slechts een kleine greep uit haar bijbanen.

Vooral de laatste jaren zet Campbell zich ook steeds meer in voor goede doelen. In 2005 richt ze de organisatie Fashion for Relief op, waarmee ze evenementen met een hoge sterrendichtheid organiseert. Het geld dat daarmee wordt opgehaald gaat naar Unicef, en naar de slachtoffers van orkaan Katrina, ebola en Covid-19. Samen met oud-modellen Bethan Holt en Iman begint ze in 2013 met de ‘Diversity Coalition’, die zich actief inzet om de mode-industrie inclusiever te maken. Op haar 51ste wordt ze moeder van een dochter. En zoals in haar Instagrambio te lezen is, moeten we haar voortaan aanspreken als Dr. Naomi Campbell. Sinds deze zomer heeft ze een eredoctoraat van de Engelse University for the Creative Arts voor haar ‘bijdragen aan de mode-industrie.’ Ondertussen modelt ze gestaag door – in maart van dit jaar nog voor de cover van de Britse Vogue.

Christy Turlington Beeld Getty Images for EPIX
Christy TurlingtonBeeld Getty Images for EPIX

Christy Turlington (53), ook nog steeds veelgevraagd model, doet het iets rustiger aan dan Campbell. Op haar 31ste wordt het beginstadium van longemfyseem vastgesteld. Sindsdien is zij het toonbeeld van clean living, waarover zij als yoga-expert meerdere keren schrijft. Naast zakelijke projecten, zoals een deelneming in het ayurvedische schoonheidsmerk Sundari en het ontwerpen van yogacollecties voor Puma, is Turlington vooral bezig met filantropisch werk voor organisaties als CARE en Product Red. Haar specialisatie: alles wat te maken heeft met gezondheidzorg rond zwangerschap en bevalling.

In 2010 maakt ze een documentaire over dit onderwerp en richt ze naar aanleiding daarvan haar eigen stichting Every Mother Counts op. Die streeft ernaar om zwangerschap en moederschap veilig te maken voor alle vrouwen, met name in ontwikkelingslanden. Als ze nog verschijnt in tijdschriften is dat om hiervoor aandacht te vragen. Daarnaast valt op dat Turlington het ‘natuurlijk’ ouder worden heeft omarmd, in tegenstelling tot veel van haar leeftijdsgenoten. “Nooit!”, antwoordt ze op de vraag van het tijdschrift Town & Country of ze ooit cosmetische ingrepen zou overwegen. “Jarenlang bestonden deze dingen niet eens: collageen, vetcellen, alle gekke dingen die mensen doen. Ten eerste heb ik er geen tijd voor, en ten tweede vind ik het resultaat niet mooi.”

Cindy Crawford Beeld Getty Images
Cindy CrawfordBeeld Getty Images

Cindy Crawford (56) heeft wel een heel bijzondere verjongingsstrategie ingezet; zij heeft gewoon haar eigen jongere dubbelganger gecreëerd in de persoon van dochter Kaia Gerber (21), ook al jaren succesvol als model. Modebladen doen niets liever dan het moeder-dochterduo fotograferen, al is Crawford in haar eentje ook nog steeds geliefd. Hoewel sinds 2000 met ‘modellenpensioen’, siert ze nog steeds de pagina’s van modebladen, vorig jaar zelfs de cover van de Braziliaanse Vogue. Maar ze heeft ook al meer dan vijftien jaar haar eigen beautymerk, Meaningful Beauty.

Tatjana Patitz  Beeld Getty Images for WMF
Tatjana PatitzBeeld Getty Images for WMF

Dan is er nog Tatjana Patitz (56), het vaak als ‘mysterieus’ omschreven Duitse model. Zo geheimzinnig is zij trouwens niet, alleen houdt ze zich op haar ranch in Californië liever bezig met paarden en honden. Op haar Instagramaccount omschrijft ze zichzelf als moeder, model, klimaatactivist, dierenliefhebber en natuurliefhebber. Af en toe doet ze nog eens een modellenklusje of komt (betaald) opdagen op een feestje – of ze moet het écht gewoon heel leuk vinden om helemaal naar München af te reizen voor een partijtje van de Duitse keukengigant WMF, zoals in april van dit jaar. Dat ze commercieel nog steeds interessant is, bewijst de campagne voor modemerk Comma, waarvan zij dit jaar het gezicht is.

En Linda Evangelista? Gaan we haar na haar glorieuze comeback op de cover van Vogue weer vaker zien? Zelf denkt ze van niet. Zoals meteen opvalt bij het bekijken van zowel de cover als de rest van de shoot in het blad, zijn haar hoofd en hals op elke foto ingepakt met sjaals en hoeden. Haar gezicht lijkt niet alleen strakgetrokken, het ís dat ook. Make-upartiest Pat McGrath heeft de huid van haar gezicht naar achteren getrokken met behulp van tape en elastiekjes. “Zo zien mijn nek en kaaklijn er in het echt niet uit”, zegt Evangelista in het begeleidende interview, “en ik kan niet altijd rondlopen met plakband en elastiek. Maar op foto’s creëren we een fantasiebeeld, we maken dromen, ik vind dat dat mág.”

Afgaande op de reacties op de cover vinden veel mensen niet alleen dat dat mag, maar zelfs dat het móet. Want met of zonder tape en andere hulpmiddelen, er is in de hele modellenwereld niemand met zo’n prachtig hautaine side-eye als Linda Evangelista op de cover van deze Vogue. In de woorden van Anna Wintour, hoofdredacteur van de Amerikaanse Vogue: “Er is niemand zo super als Linda.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234