Vrijdag 03/12/2021

StuBru's Tijdloze: de kracht van een gouwe ouwe

Nirvana. Beeld AP
Nirvana.Beeld AP

Oudejaarsdag, Tijdloze-dag. Met dit jaar ongetwijfeld opnieuw: 'Stairway to Heaven' van Led Zeppelin, 'Child in Time' van Deep Purple en 'Bohemian Rhapsody' van Queen. Veilige vlotten in de zee der klassiekers zijn het, waar ook de jongere luisteraars van de eindejaarslijst van Studio Brussel aan vastklampen.

Een blik op de top tien van de allereerste Tijdloze 100 katapulteert je 26 jaar terug in de tijd, maar voelt vreemd vertrouwd. Op nummer 1: 'Child in Time' van Deep Purple, op nummer 3: 'Bohemian Rhapsody' van Queen en op nummer 7: 'Stairway to Heaven' van Led Zeppelin. Diezelfde drie nummers kondigden presentatoren Steven Lemmens en Roos Van Acker ergens tussen zeven en acht 's avonds vorig jaar ook al aan, net zoals ze dat de voorbije jaren deden, én de presentatoren voor hun tijd. Even onverwoestbaar zijn klassiekers als 'Smells Like Teen Spirit' van Nirvana - al 7 jaar op rij op de eerste plaats - 'One' van Metallica en 'Alive' van Pearl Jam.

Houvast
Hoe komt het toch dat telkens dezelfde nummers de meeste stemmen vergaren? En: verkiest ook de jonge garde nummers van bands die de hitlijsten aanvoerden toen hun ouders nog pukkels uitknepen? "Voor eindejaarslijsten lijkt een ongeschreven wet te gelden", zegt Sam Jaspers, directeur van Ultratop, de belangrijkste hitparade in Vlaanderen en België. "Zodra een eerste editie voorbij is, ontstaat er een soort canon waarnaar de luisteraars die stemmen, teruggrijpen. Wellicht vinden heel wat stemmers 'Bohemian Rhapsody' niet de beste song ooit, maar het is wel een nummer dat je als een klassieker hoort te beschouwen. Zulke liedjes worden een houvast."

Zelfs voor een zestienjarige? Zelfs voor een zestienjarige, ja. "Iemands leeftijd en muzieksmaak hoeven niet recht evenredig te zijn", zegt presentator Steven Lemmens. "Zestienjarigen genoeg die de volledige discografie van Jimi Hendrix op hun iPod hebben staan, ook al waren zij nog lang niet geboren toen hij stierf."

Niet dat alle puberende Studio Brussel-luisteraars massaal op Hendrix stemmen, laat staan op Queen of Deep Purple. "Maar als ze nog op zoek zijn naar een gedoodverfde klassieker in hun persoonlijke top drie, komen ze misschien wel bij de nummers van die groepen uit", stelt Lemmens. "Tel die stemmen samen met alle andere van oudere luisteraars, en je komt al dichter bij een verklaring waarom die typische nummers het zo goed doen."

Maar: hoe wordt een nummer een typisch nummer? Hoe groeit een klassieker uit tot een Tijdloze-klassieker? Het blijft een mysterie. "Op bepaalde momenten ontstaat er een soort consensus onder luisteraars", zegt Lemmens. "The Beatles ontbraken jarenlang in de lijst. Niet onlogisch, aangezien ze zoveel klassiekers schreven en iedereen op een ander nummer stemde. Tot 'A Day in the Life' De tijdloze opeens wel haalde. Vanaf dat jaar zetten alle Beatlesfans die song in hun top drie." Een Tijdloze-klassieker was geboren.

Halszaak
Er is nog een theorie, een wetenschappelijk onderbouwde nog wel. Ad Vingerhoets, hoogleraar Emoties en Welbevinden van de vakgroep klinische psychologie aan de Universiteit van Tilburg, stelde hem twee jaar terug te boek in 'De muziek zegt alles', een onderzoek naar de Top 2000, de eindejaarslijst van de Nederlandse zender Radio 2. Hij ontdekte dat luisteraars het vaakst die songs in de lijst stemden die ze verbonden met hun puberjaren. "Spiegels van het grootste puberleed aller tijden", doopte De Morgen-journalist Bart Eeckhout eindejaarslijsten daarom.

Volgens Lemmens is het "minstens een deel van de verklaring". "Muziek is emotie, muziek is wat we zijn. Een nummer is nooit zomaar een nummer, het is ook wat je meemaakte toen je het nummer voor het eerst hoorde of staat symbool voor je eerste liefdesverdriet of professionele succes. Daarom ook is De tijdloze zo'n halszaak geworden. Diehards discussiëren op fora maandenlang over welke songs Tijdloze-waardig zijn. Een nummer moet het verdienen de lijst te halen."

De tijdloze, vandaag van 10 tot 20 uur op Studio Brussel

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234