Woensdag 16/10/2019

Cult.Toppers2015

Stromae: de grootste Belg, van Kigali tot New York

Stromae in Madison Square Garden, New York. Hij verkocht de zaal op eigen houtje volledig uit. Beeld PHOTO_NEWS

Stromae vulde als eerste niet-Engelstalige artiest op eigen houtje Madison Square Garden. Verder speelde hij van Kigali tot Montreal voor uitverkochte zalen, zette hij de sociale media naar zijn hand en bewees hij dat België niet op elk vlak een failed state is.

Valt de populariteit van Paul Van Haver (30) eigenlijk nog te meten? Het is haast onwerkelijk wat de Brusselaar met Rwandese roots voor elkaar heeft gekregen. Zonder overdrijven: als Stromae schreef hij dit jaar geschiedenis. Of toch op zijn minst belpopgeschiedenis. Zo gaat hij de boeken in als de eerste niet-Engelstalige artiest ooit die op eigen houtje Madison Square Garden uitverkocht - het Sportpaleis van New York, zeg maar. En dat met Franstalige songs.

"Indrukwekkend", noemt jurylid Patrick Duynslaegher dat. Hij vindt een ereplaats voor Paul Van Haver misschien geen originele keuze, "maar Stromae is nu eenmaal de Belg die zich het meest internationaal heeft geprofileerd. Plus: hij is een geweldige crossoverartiest met een enorme persoonlijkheid, die genres overstijgt en diverse bevolkingsgroepen aantrekt."

Jurylid Kurt Van Eeghem noemde Stromae om die reden een waar fenomeen: "Hij is de absolute belichaming van ons land: meertalig, een migratieachtergrond, gepokt en gemazeld in Brussel... Wat hij doet, is ook heel bijzonder." De redactie van het invloedrijke nieuwsmedium Politico bleek het daar onlangs trouwens volmondig mee eens. De politieke nieuwssite koos uit elk land één persoon die een grote invloed heeft op Europa. Voor België viel de keuze niet op premier Charles Michel of Bart De Wever. Wel op Stromae. Hij schopte het zelfs meteen tot een plaats in de top 5 van "mensen die Europa vormen, beroeren en door elkaar schudden".

CULT.TOPPERS: Op deze 20 Belgen is het buitenland jaloers

Het portret van Stromae is het eerste uit een reeks van 20. Stuk voor stuk worden er Belgen in beeld gebracht waar het buitenland jaloers op is. De andere portretten van Cult.Toppers 2015 vindt u morgen in de weekendkrant en in de pluszone van onze website.

Volgens Politico verpersoonlijkt de Brusselse popster "de vreemde sociale en culturele mix in België". Verder schrijft Politico dat Stromae "iets biedt voor iedereen in het land dat bekendstaat om zijn verdeeldheid".

Eenzame hoogte

Geen enkele Belgische artiest deed het ook zo goed aan de kassa als Stromae. Van zijn album Racine carrée werden in Frankrijk meer dan 2,5 miljoen stuks verkocht. In ons land waren dat er meer dan 270.000, en zelfs in het protectionistische Amerika ging de teller net boven de 100.000 exemplaren - het resultaat van een opgemerkte tour door Noord-Amerika en Canada.

Niet slecht voor een Franstalige Belg die een paar maanden eerder nog het straatbeeld in Texas sierde met affiches die lazen "Who the hell is Stromae?" Die postercampagne was geïnspireerd door het Amerikaanse Time Out.

Dat magazine had een jaar eerder krek dezelfde vraag op de cover van hun blad gezet. Het antwoord hoeven zelfverklaarde fans als Kanye West, Diplo, Lorde, Will.i.am, Madonna, Avicii of Ashton Kutcher je inmiddels al lang niet meer schuldig te blijven.

Beeld WireImage

Dat hij vandaag op één prijkt in de Cult.Top van 2015, vindt jurylid Stijn Van de Voorde dan ook weinig verrassend: "Als er iemand al een cultureel verschijnsel is, dan hij wel. Stromae wordt bijna een parodie van zichzelf, maar cultiveert dat en doet er op die manier weer iets meer mee. Wat hij doet, doet hij geweldig, en doet ook niemand beter."

Of toch bijna niemand. Zelfs in Burkina Faso stond Stromae tot voor kort op eenzame hoogte in de hitlijsten. Tot Adele er in slaagde om met haar derde plaat 25 zijn eenzame heerschappij te doorbreken. In Afrika is Stromae wel al lang geen nobele onbekende meer. Bijna 20.000 man zakte deze herfst af naar Kigali om een veelbesproken optreden van de Belg te beleven. Die terugkeer naar zijn Rwandese roots vond Duynslaegher trouwens ook een mooi verhaal. "Goed dat er in deze tijden van problemen, tijden waarin veel jongeren nogal moedeloos naar de toekomst kijken, toch een mooi voorbeeld is van iemand die ervoor is gegaan, zijn eigen ding doet en het heeft gemaakt. Goed dat er nog iemand is naar wie jongeren kunnen opkijken."

Stunten

Dat Stromae erin slaagde om wereldwijd zo'n hoge vlucht te nemen, dankt hij natuurlijk aan meer dan een paar geweldige hits als 'Papaoutai' of 'Formidable'. Zijn unieke lichaamstaal en uitstraling alleen al maken een instant herkenbare karikatuur van de half-Rwandese ket.

Bovendien hebben artiest en snuggere zakenman elkaar nooit noodzakelijk uitgesloten in zijn parcours. Mosaert heet zijn label, dat zowel kleding als muziek op de markt brengt. Volgens de lijst BeShopping 100 blijken de Verenigde Staten de belangrijkste afzetmarkt voor Mosaert, gevolgd door Frankrijk. In november werd bekend dat zijn vennootschap een bedrijfswinst boekte van 8,9 miljoen euro en een nettowinst van 5,9 miljoen euro. Twee jaar geleden was dat nog netto 1,8 miljoen. Dankzij het wereldwijde succes van Stromae werd de Belgische staatskas dit jaar dus ook drie miljoen euro rijker.

Ook artistiek liet Stromae dit jaar van zich spreken, met de adembenemende maar huiveringwekkende clip bij 'Quand c'est'. Daarin zie je hoe de popster een ongelijke strijd levert met kanker. Zelfs met zo'n aardedonker onderwerp scoorde hij in geen tijd een virale hit. Na een week stond de teller al op 10,1 miljoen views.

Stromae in Madison Square Garden, New York. Hij verkocht de zaal op eigen houtje uit. Beeld PHOTO_NEWS

'Quand c'est' is dan ook een somber maar stijlvol huzarenstukje. Kronkelend over het podium van een theaterzaal bindt hij een strijd aan met een spinachtig silhouet. "We kennen elkaar goed", hoor je hem verzuchten. "Je hebt mijn moeder al te grazen willen nemen, en je begon bij haar borsten. Dan de longen van mijn vader, herinner je je dat nog?" Daarna vraagt hij zich af wanneer het zijn beurt zal zijn.

Het knapste aan dat artistieke wapenfeit? De song voelt akelig authentiek aan, al hoef je de tekst volgens hem niet autobiografisch op te vatten. Maar zeker ben je natuurlijk nooit. Ondanks alle aandacht die media aan hem besteden, geeft Van Haver nauwelijks interviews. Officieel omdat hij zichzelf niet ad rem genoeg vindt, maar iedereen weet dat hij ook graag het mysterie rond zijn karikaturale persoon in stand houdt.

Komt daarbij: Van Haver kan het zich ook gewoon permitteren om interviews links te laten liggen. Hij weet hoe het internet en de media werken, en speelt daar als een maestro mee. Denk maar aan de stunt met verborgen camera in 'Formidable' of de grimmige aanklacht tegen Twitter in 'Carmen', die ironisch genoeg net dankzij sociale media een virale hit werd. Zelfs als hij overmoedig over een dranghek springt en onzacht op zijn gezicht smakt, zoals in Minneapolis, of ziek wordt door malariapillen in Afrika, struikelen de media over elkaar heen om erover te berichten of zelfs wilde theorieën te suggereren.

Hulp van Kanye

Is het dus terecht dat Stromae op één belandt? "Dat hij daar staat, is omdat hij veel makkelijker herkend wordt door iedereen dan bijvoorbeeld Annelien Van Wauwe (een van de meest veelbelovende klarinettistes van haar generatie, gva). Maar Stromae blijft natuurlijk een uniek en groots talent. Wat een performer ook."

Dat hij elke vorm van creatieve output - video's, podiumontwerp of artwork - zelf beheert, maakt van hem dan ook een van de opmerkelijkste artiesten van deze tijd. En een van de meest perfectionistische. Ook zijn verovering van Madison Square Garden werd minutieus gepland. Hoewel Stromae altijd categoriek nee zei op duetten of andere collaboraties, ging hij plots in zee met Lorde, Q-Tip, Pusha T en Haim op de soundtrack van The Hunger Games: Mockingjay - Part 1.

Beeld PHOTO_NEWS

Daarna postte hij een reeks promovideo's die Stromae Takes America heette, waarin je hem achtereenvolgens zag op Times Square in New York, in een bar in Seattle, een kapel in Los Angeles en in de laadbak van een pick-up in San Francisco. Verder hielp het toeval - én het ego van Kanye - hem een handje: toen Stromae speelde op een klein podium van Coachella, het grootste Amerikaanse festival, kreeg hij onverwacht bezoek van Kanye West. Die spontane daad van West tijdens 'Alors on danse' luidde mee de Amerikaanse livedoorbraak in. "Headliner Drake viel tegen, Stromae imponeerde", blokletterde Billboard achteraf.

Deprimerende zomerhype

Met datzelfde 'Alors on danse' begon zes jaar geleden het grote Europese succes voor de jonge, werkloze Paul Van Haver. Na vijf jaar rappen en schrijven voor andere artiesten zag de op dat ogenblik 24-jarige songschrijver nog weinig toekomst in muziek. Maar net dan ontdekte hij toevallig de new beat, een stukje belpopgeschiedenis. Tegelijk hoorde hij de elektronica van Kid Cudi. Beide liefdes lijmde hij aan elkaar in 'Alors on danse' et voilà: een knappe vingeroefening in eurodance was een feit.

Toch maakten vooral de paroles een grote indruk: 'Alors on danse' is een haast nihilistisch discours, waarbij dansen staat voor escapisme. Met een slome housebeat, een levensmoeë saxofoon en een sombere tekst over werkloosheid, uitzichtloosheid en jezelf bewusteloos dansen, leek Stromae op papier weinig overlevingskans te maken, in het uitgaansleven noch in de charts. Maar beide gingen door de knieën.

Beeld AFP

Stromae werd op die manier de man die zijn volk leerde huilen op de dansvloer. "De kracht van 'Alors on danse' zit in de herkenbaarheid", vertrouwde Van Haver ons achteraf toe, in december 2010. "Geef toe: zijn we uiteindelijk niet allemaal sociale gevallen?"

In het najaar van 2009 had zijn 'song voor sociale gevallen' de eerste plaats bereikt in de Waalse Ultratop 40. Pas in het voorjaar van 2010 ging ook Vlaanderen en de rest van Europa druppelsgewijs overstag. Stromae brak zelfs eerder potten in Duitsland voor hij in ons hele land bekend werd. Zonder wezenlijke promocampagnes bereikte 'Alors on danse' de top 20 in het land waar geen Duitser nog een Franse songtekst hoorde sinds 'Joe le Taxi' van Vanessa Paradis.

Frankrijk spitste vervolgens de oren, en plots probeerde elke platenfirma hem te paaien. In de meeste Europese landen was zijn single op dat ogenblik een top-3-hit geworden. "De meest deprimerende zomerhymne ooit", schreef The Guardian toen. The New York Times noemde hem een exponent van het Europese pessimisme en de eurocrisis. Wisten zij veel dat de jonge Brusselaar later nog grauwer én succesvoller uit de hoek zou komen. In de clip van 'Alors on danse' zie je de ket zich een stuk in zijn kraag drinken met goedkope pils, vooraleer hij tijdens een concert bewusteloos neerstuikt. Stomdronken escapades zouden een paar jaar later ook hun weg vinden naar de clip van 'Formidable'.

Met die laatste song won Stromae trouwens eindelijk het zelfvertrouwen dat hem zo lang ontbrak. "Een eendagsvlieg worden, dat is mijn grootste vrees", verzuchtte hij vijf jaar geleden in De Morgen. De Franstalige pers in België maakte het hem trouwens niet minder heet onder de voeten. Ze noemden Stromae het grootste succes uit België sinds Plastic Bertrand, maar verwachtten ook het 'ça plane pour moi'-effect. "Planer pour mieux s'écraser", omschreef La Libre Belgique het lot van Stromae. "Zweven om des te harder te pletter te slaan." Maar nog voor de crash zou deze Brel van de beat als een feniks uit de as verrijzen. En de rest, welja, is geschiedenis.

Stromae neemt in 2016 allicht een sabbatjaar. Voorlopig heeft hij geen concerten gepland. Sinds deze week ligt wel de dvd √Live in de rekken.

Beeld BELGA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234