Woensdag 13/11/2019

Street art

Street artist ROA strijkt neer in Antwerpen: "Dit is mijn ode aan uitstervende dieren"

Een van ROA's nieuwe werken in The Gallery is een compositie van een hinde, wasbeer en stinkdier. "Ze zien er tegelijk getormenteerd en vredevol uit." Beeld rv Denis Decaluwe - At The Gallery

Hoewel hij zijn werk zelden ondertekent, is het steeds in één oogopslag te herkennen: monumentale, maar gedetailleerde dieren in zwart-wit, tegelijk elegant en melancholisch. ROA heeft muren beschilderd in Londen, New York, Madrid, Moskou, Mexico City, maar ook in Australië en Afrika. De wereld is zijn kleurboek. Nu stelt hij tentoon in At The Gallery in Antwerpen.

Net zoals op straat begon ROA voor deze tentoonstelling van nul: geen bestaand werk, geen vooraf bedacht idee. Een maand lang was At The Gallery zijn werkplek én zijn thuis. Voor zijn gigantische muurschilderingen laat hij zich telkens inspireren door de context van het land waarin hij werkt, én door de beperkingen die de uitverkoren muur hem oplegt: op een muur met een knik in Miami zette hij een zeekoe die doormidden gehakt is, andere muren lijken net te klein, waardoor hij zijn dieren dicht op elkaar propt in een verwrongen houding. De locatie heeft dus enorm veel invloed op het schilderij. Hoe zet hij die manier van werken in godsnaam om naar de white cube van een galerie?

Daarvoor vond hij een even eenvoudige als slimme oplossing: hij schildert niet op de muren of op een blanco canvas, maar op oud hout, een ondergrond met een geschiedenis. ROA: “Ik schilder altijd op materiaal dat niet als waardevol gezien wordt. Recyclage is deel van mijn werk, en dat is zeer afhankelijk van de plek waar je bent. Soms stoot je op een oude houtsoort die nu niet meer te vinden is omdat alle bomen gekapt zijn, of een stuk hout dat koloniale geschiedenis in zich draagt. Hier in Antwerpen hebben we een 150 jaar oude kerkvloer op de kop kunnen tikken.”

Via via kwam hij terecht bij iemand die afgedankte interieurs uit oude gebouwen verzamelt. Een loods vol versleten bouwmaterialen, oude deuren en vloeren. “Het grootste deel van het hout was niet plat, dus dat was voor mij niet bruikbaar om op te schilderen. Maar helemaal achteraan in de loods vonden we houten vloeren. Je ziet op het hout nog waar de kerkstoelen hebben gestaan en waar de mensen gelopen hebben. De vloer zelf zal zo’n 150 jaar oud zijn, maar de boom waarvan hij gemaakt is, kan wel 500 jaar oud zijn, en komt dus uit een tijd waarin er in België nog dieren rondliepen die er nu al lang niet meer zijn. Misschien laat ik ze terug verschijnen, dan is de cirkel rond.”

Zondvloed

Negen nieuwe werken op hout en een grote installatie die doet denken aan een diorama, dat is wat ROA creëerde voor zijn tentoonstelling die de titel Cataclysm draagt. “Een cataclysme is een grote natuurramp”, zegt hij. “Denk aan de klimaatopwarming, de inslag van een komeet of de zondvloed, om in het religieuze kader te blijven. Meestal betekent het ook het uitsterven van zowat 95 procent van de diersoorten.”

ROA bereidt zijn expo voor in het Antwerpse At The Gallery. Beeld rv Denis Decaluwe - At The Gallery

Een van de nieuwe werken is een prachtig paneel met een compositie op van een hinde, een wasbeer en een stinkdier. Het hout is te klein, alsof de dieren erin opgesloten zijn, waardoor ze een onnatuurlijke houding aannemen. “Ze lijken gevangen, gespannen. Ze zien er tegelijk getormenteerd en vredevol uit.” En hoewel dit specifieke werk op een schoolvloer staat, stuurt de kerkvloer van de andere schilderijen de interpretatie: plots wordt het bijna religieuze kunst van een oude meester. Het werk verbeeldt het lijden, met de hinde als Jezus-figuur. Een vanitastafereel met dieren. “Mijn werk gaat altijd over verdwijnen. Deze tentoonstelling is een ode, een monument voor uitstervende diersoorten.”

Maar tegenover dat uitsterven plaatst ROA ook de oorsprong: de houten panelen vertegenwoordigen elk een werelddeel én ze symboliseren de evolutie van alle zoogdieren en gewervelden. “Zo wordt het dus het verhaal van de schepping versus het verhaal van de evolutie.” De verbeelding van Darwins evolutietheorie op een kerkvloer. Heiligschennis! “Of misschien geven we die boom eindelijk een waardevol einde van zijn bestaan, het is maar hoe je het bekijkt. (lacht) Ik geloof niet in god, dat mag je gerust opschrijven. Dit werk is een kritiek op onze samenleving en hoe wij omgaan met onze planeet. Wij mensen zijn extreem goed in het evenwicht verstoren.”

Tamme duif

Houdt ROA dan meer van dieren dan van mensen? Neen, zegt hij stellig, maar zijn interesse voor dieren was als kind al enorm. “Als vierjarige verzamelde ik dierenschedels. Ik kwam thuis met een gewonde vogel in mijn boekentas en die probeerde ik dan op te voeden. Ik heb nog een duif gehad die mij volgde naar de tram als ik naar school ging. In zijn puberteit is hij weggevlogen, maar hij is teruggekomen om bij ons te sterven. En als zo’n dier stierf, begroef ik het om nadien het skelet op te graven.”

Pas veel later ontstond ROA’s kenschetsende stijl waarin dieren de hoofdrol spelen. “Als jonge tiener hield ik me lang bezig met standaardgraffiti. Ik schilderde toen veel in leegstaande panden, oude fabrieken enzo. Ik ging er heen om me af te reageren, of om alleen te zijn, en om dingen uit te proberen. Altijd als ik niets te doen had, sprong ik op mijn fiets en ging ik iets schilderen. Op een bepaald moment ben ik beesten in zwart-wit beginnen te verven. Dat vond ik zelf heel schoon. Alle dingen waarin ik geïnteresseerd was, kwamen op een organische manier samen. Dat was een belangrijke klik, ineens was het er. Plots gaf het schilderen betekenis aan mijn leven.” Op dat moment ontstond de drang om zijn zwart-witdieren op zo veel mogelijk muren te zetten. “Ik had een beeld in mijn hoofd en wilde het omzetten naar de realiteit. Intussen is dat universum verspreid over de hele wereld.”

Van 7/10 tot 7/1, At The Gallery, Antwerpen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234