Woensdag 29/01/2020

CD van de week

'Still in a Dream: A Story of Shoegaze 1988-1995': Sound boven show

The Jesus & Mary Chain bedolven perfecte popsongs onder een lawine van distortion. Beeld FILMMAGIC, INC

Een vijfdubbele plaat om zeven jaar shoegaze samen te vatten? Je zou gaan denken dat deze compilatie vooral náást zijn schoenen loopt. Maar geen song te veel om het genre in beeld te brengen. Eerder songs te weinig.

"Ik zal Slowdive altijd meer haten dan Hitler", liet Richey James Edwards in 1991 optekenen. De gitarist van Manic Street Preachers verdween vier later van de aardbodem zonder een spoor na te laten. Het geluid van galmende gitaren houdt niettemin langer stand dan de vermiste gitarist. De jongste jaren is er bijvoorbeeld duidelijk een shoegazerevival aan de gang. Bands als My Bloody Valentine, Slowdive en Ride palmden succesvol festivals als Best Kept Secret en Pukkelpop in. Plots kroop ook Swervedriver weer achter het stuur, en heel wat opkomende bands kozen plots ook voor hoge geluidsmuren van spanbeton, atmosferische geluidslandschappen en verdoofde oren. In ons land tonen Arquettes en Tubelight zich schatplichtig aan die sound, maar net zo goed zou er van Mogwai geen sprake zijn zonder de lichtende voorbeelden van het genre.

Shoegaze ontstond bizar genoeg als veredelde spotnaam, bedacht door een wijsneus van de NME: de muziekrecensent van dienst dreef de spot met het plotse, dwangmatige effectpedalengebruik van gitaristen in de Britse pop en rock. Een kathedraalgeluid werd gecreeerd terwijl deze snarendrijvers onveranderd naar hun schoentippen bleven staren. Het genre ging immers over sound, niet over show. In Engeland bood shoegaze daarmee een antwoord op het uitzinnige hedonisme van de 'Madchester'-periode, en de opdringerige ego's uit de Britse hitlijsten. Wie te loom was om uit te gaan, of te introspectief om wild te feesten, kreeg er ineens gelijkgestemde helden bij.

Shoegazers dus. Net zoals de onnozele term Belpop uiteindelijk zijn eigen leven ging leiden, zouden de zuchtende klinkers en zachte sisklank niet lang meer voor hoon staan, maar wél voor een internationaal bekende geuzennaam die ook woorden als 'gitaarwolken' en 'kathedraal van geluid' voortbracht. Het was ook een genre dat de verkopers van chorus- en delaypedalen een paar jaar lang gouden zaken liet doen.

Hoewel muziekblad Melody Maker shoegaze schamper betitelde als "the scene that celebrates itself", klonken de acts onderling vaak erg verscheiden. De uitspraak "Shoegazer, blijf bij je leest" vond nooit ingang, hoor je op Still a Dream. Enerzijds had je een groep als Spacemen 3 ('Hypnotized') die punkrock als bezwerende hymnes inkleedde. Anderzijds was er de etherische muziek van Cocteau Twins, en de koorknaapjes-chic van Pale Saints.

De versterkers mochten dan weer op elf bij The Jesus & Mary Chain, die perfecte popsongs bedolven onder een lawine van distortion, en Swervedriver, die zelfs hun heil zochten in metalmiddens. En dan waren er nog uitschieters als Lush en Slowdive, die shoegaze een erotische allure meegaven. Op deze compilatie merk je wat hen bindt: op een haast fetisjistische manier tref je alle groepsleden aan met hun hoofd in dikke gitaarwolken.

Op deze platen verdwaal je in een immens geluid, waarbij hemelse harmonieën de handschoen opnemen tegen takkeherrie. En waar stemmen en drums vaak kopje onder gaan in de productie, die de nadruk legt op breed uitwaaierend gitaren. Wie vandaag goed luistert, merkt dat die aanpak duidelijk ook een zegen was voor een groep als Ride ('Drive Blind') waarbij zang en ritmisch gevoel de zwakke broertjes zijn.

Beeld rv

Geen spat gedateerd

Nog opmerkelijker, want zelfs wraakroepend is dat 'You Made Me Realise' van My Bloody Valentine de selectie niet haalde. Die noisy rocksong plaveide in 1988 nochtans de weg voor de shoegaze-generatie. Een rechtenkwestie? De reden voor die omissie wordt nergens opgegeven, net zoals het genre zelf toepasselijk altijd in ondoordringbare nevelen gehuld ging.

Wat Still in a Dream toch de aanschaf waard maakt, is dat meer dan driekwart van de songs geen spat gedateerd klinkt. Anderzijds gebeurde de samenstelling op zo'n democratische manier dat ze weer oneerlijk omgaat met het verleden. Haast stiefmoederlijk worden de pioniers en helden van de shoegaze net als de slippendragers slechts met één song bedacht. Bovendien werd het hakmes nogal bot in de tijd gezet: de revival na 1995 wordt nergens belicht.

Deze vijfdelige box is een waardevol portret van de meest introverte rockgeneratie ooit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234