Woensdag 29/01/2020
Studio Skoop in Gent is al enkele maanden op zoek naar een overnemer. De cijfers zijn, na een dipje in 2018, alvast weer prima. 

Cinema

Stadsbioscopen blijven succes: nieuwe schermen en uitstekende cijfers

Studio Skoop in Gent is al enkele maanden op zoek naar een overnemer. De cijfers zijn, na een dipje in 2018, alvast weer prima.  Beeld Eric de Mildt

Terwijl het algemene bioscoopbezoek achteruitboert, gaan de stadscinema’s al een decennium in stijgende lijn. Morgen opent Lumière twee nieuwe schermen in Antwerpen. En het Leuvense Cinema ZED verwacht voor 2019 zelfs een toename van 20 procent.

In 2018 haalden de zes Vlaamse stadsbioscopen of arthouses het hoogste aantal bezoekers in tien jaar. Sinds 2013 is er zelfs een globale stijging van meer dan 60 procent op te tekenen, blijkt uit cijfers van het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF). Vorig jaar had veel te maken met het grote succes van Girl van Lukas Dhont, een crossover film die het goed deed in de multiplexen én arthouses. Dit jaar speelt de toeloop voor onder meer Joker een grote rol. Want hoewel de sector gebukt gaat onder het juk van (illegale) downloads en (legale) streaming, is de betere cinema nog steeds in trek.

“Arthouses hebben lang geworsteld met hun nieuwe positie”, zegt Johan Van Schaeren van Cinema ZED in Leuven. “Vroeger was de bioscoop de enige plek om een film te kijken, maar dan kwam er video, dvd, Blu-ray en video-on-demand. Sommigen hebben die transitie kunnen maken, door zich op te stellen als een soort audio-visuele cultuurcentra, met een culturele werking, publieks- en scholenwerking en lokale verankering. We organiseren lezingen, q&a’s en festivals, of voorstellingen in samenwerkingen met instellingen als de universiteit. Een toonaangevend model van verrijkte exploitatie. Want pure exploitatie, dat is niet langer voldoende, beseft iedereen in de sector. Al hebben sommigen die omschakeling nooit kunnen maken.”

In Leuven is er zo het voorbeeld van Studio Filmtheaters, dat in 2008 de deuren sloot omdat het met zijn té grote zalen niet meer kon opboksen tegen concurrent Kinepolis. Maar Cinema ZED stijgt al jaren en opende in 2017 twee nieuwe schermen op een nieuwe site, met een aangepast aanbod voor scholen tot senioren. Voor 2019 voorspelt ZED zelfs een toename van 20 procent in bezoekersaantallen. En ook de andere Vlaamse stadsbioscopen verwachten een stijging.

Lumière-cinema in Brugge. Beeld CREDIT: ID/ Lieven Van Assche

Ook het Gentse Studio Skoop denkt na een dipje in 2018 ook dit jaar weer vooruit te gaan. “Ik heb deze cinema destijds gekocht toen hij op apegapen lag”, zegt uitbater Walter Vander Cruysse. “Nu is Studio Skoop een goed draaiend, winstgevend bedrijf. We gaan dus zeker niet verdwijnen.” Al staat de cinema sinds deze zomer wel in de etalage. Bij Lumière Cinema – dat een hoofdzetel maar geen bioscoop in Gent heeft – is er interesse, maar de gesprekken lopen nog.

Lumière heeft al een stadsbioscoop in Brugge en nam in 2013 het Antwerpse Cartoon’s over. “Mensen willen nog altijd een film samen beleven, maar daar hoort steeds meer een voor- en achteraf bij", zegt Jan De Clercq van Lumière. “Daarom is een samenwerking tussen horeca en de bioscoop interessant. Waar mensen met een grote zak chips en cola naar een multiplex gaan, drinken ze in een arthouse een pintje of een glas wijn. Onze uitbaters in Antwerpen hebben trouwens een slim systeem uitgedacht, waarbij ze studenten de zalen laten uitbaten. Die jonge mensen trekken op hun beurt vrienden, die merken dat onze cinema’s best leuke plekken zijn. Het zorgt dus voor een demografische verandering.”

Seniorenfilm

Alleen het Gentse Sphinx vermoedt dit jaar een lichte daling, na de spectaculaire stijging van 20 procent in 2018. “We zijn allemaal geëvolueerd van een solitaire spelers naar netwerkspelers”, zegt Patrick Deboes van Sphinx. “Ik vergelijk het graag met een boekhandel als Het Paard van Troje, een lokale zaak die het vertrouwen van het publiek heeft. Als bioscoop zijn ze ook zijn een gids in het aanbod. Onze bezoekers kunnen kwaliteit verwachten met een bijzonder en niet doorsnee programma.” Ook zij vullen hun programma aan met extra aanbod, zoals de seniorenfilm met een introductie door Roel Van Bambost.

“De programmatie speelt daar zeker een rol in”, zegt Erwin Provoost, intendant van het VAF. “Er is een publiek dat de mainstreamfilms die de multiplexen als Kinepolis en UGC vertonen, niet genegen is. We moeten ons dus vooral de vraag stellen, bedienen we wel iedereen in dit landschap. Kijk naar Nederland, waar er veel meer stadsbioscopen zijn en ook daar de cijfers in stijgende lijn zijn. Met onze zes in Vlaanderen hebben we een handicap.” In Nederland zijn er evenwel subsidies voor stadsbioscopen, waar het VAF hooguit een premie geeft aan soortgelijke cinema’s.

Volgens Van Schaeren is het pure winstdenken niet meer van deze tijd. “Twintig jaar geleden waren arthouses commerciële structuren”, zegt hij. “Dat begint te switchen. Het non-profitdenken, of het cultureler invullen van de programmatie begint de regel te worden. Soms omdat we vzw’s zijn, soms omdat ze onder een culturele instelling vallen zoals Budascoop in Kortrijk. De vzw als structuur wordt de dominante rol.”

Bovendien is goed nieuws op komst. Morgen opent Lumière twee nieuwe schermen in het Antwerpse Fotomuseum. En het plant midden 2021 ook een nieuwe cinema in Mechelen. “En volgens mij zit er nog veel potentieel in steden als Hasselt of Genk, of Oostende en Roeselare”, zegt De Clercq. “De volledige Vlaamse Ardennen hebben geen enkele bioscoop. Er is dus zeker nog plaats voor kleinere bioscopen in Vlaanderen.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234