Woensdag 27/10/2021

AchtergrondExpositie

‘Splendid Quarantine’: Nils Verkaerens kleurrijke ode aan het isolement

Nils Verkaeren: 'Ik heb de seizoenen veel sterker beleefd dan ooit tevoren, ik denk dat veel mensen dat nu hebben. Daar ben ik heel dankbaar voor.' Beeld Thomas Sweertvaegher
Nils Verkaeren: 'Ik heb de seizoenen veel sterker beleefd dan ooit tevoren, ik denk dat veel mensen dat nu hebben. Daar ben ik heel dankbaar voor.'Beeld Thomas Sweertvaegher

De Antwerpse schilder Nils Verkaeren put zijn inspiratie normaal uit reizen naar afgelegen gebieden – voornamelijk in Zuid-Amerika – maar de pandemie veroordeelt hem nu al een jaar tot iets minder exotische oorden: de velden en vlaktes van Hamont-Achel. De ‘nieuwe’ landschappen hebben de kunstenaar verleid en gegrepen, zoals nu te zien is in de solotentoonstelling Splendid Quarantaine.

Elk landschap van Verkaeren begint in oranje; het is de kleur van zijn grondlaag maar dient ook als zelfverkozen doorn in het oog van de energieke kunstenaar. “Dat oranje werkt als een rode lap. Die stoort me zó dat ik het direct wil wegwerken, bedekken met een nieuw landschap.”

Thuis, in zijn atelier in Antwerpen, wordt hij omringd door geschilderd en gepot groen. Het zijn niet de muren maar de planten die op je af lijken te komen; tastbare herinneringen aan vervlogen en inmiddels verboden reizen. Maar groen gaat algauw over in blauw, van de rook. Sigaretten zijn dan weer het middel voor de schilder om zijn artistieke furie te bedaren. “Het kalmeert me en dan praat ik wat meer samenhangend”, terwijl hij er weer een opsteekt. “Ik heb ADHD, maar ging daar vroeger wat slecht mee om. Ik kon uren schetsen, maar vroeg je me om te gaan fietsen, dan was ik weg.”

De eerste twee jaren aan de Kunstacademie waren moeizaam voor Verkaeren. “Het was als een motor die steeds aan- en afsloeg. Nu, met het ouder worden, heb ik het leren kanaliseren: alles moet wijken voor het schilderen. Ik ben eraan verslaafd geraakt.” Toch is het geen ontspannende bezigheid voor de Antwerpenaar: “Schilderen is voor mij oorlog voeren, elk schilderij is een veldslag die gewonnen moet worden.”

'Schilderen is voor mij oorlog voeren, elk schilderij is een veldslag die gewonnen moet worden.' Beeld Thomas Sweertvaegher
'Schilderen is voor mij oorlog voeren, elk schilderij is een veldslag die gewonnen moet worden.'Beeld Thomas Sweertvaegher

Dat zie je terug in zijn talloze werken waarin vooral landschappen overheersen. Toch wil Verkaeren zichzelf geen landschapsschilder noemen. “Ik ben geen fotorealistische schilder, ik poog geen perfecte weergave te geven van dat wat voor me ligt.” Het gaat de kunstenaar dan ook meer om het schilderproces zelf. Verkaeren gebruikt elementen uit de natuur om vorm te geven aan zijn eigen gevoelens tijdens het schilderen. “Het zijn pure fantasieën. Het landschap is eerder een alibi om de dialoog aan te gaan met de schilderkunst en met mijzelf. Dat gaat moeilijk vanuit mijn atelier, hier voel ik mij beperkt. Ik heb de open lucht nodig.”

Inspiratie

Verkaeren haalt normaal zijn inspiratie uit reizen naar afgelegen gebieden. Voor Splendid Isolation, zijn expo die eind 2018 liep, trok hij zich een maand op zijn eentje terug in de Colombiaanse jungle. De coronapandemie belet hem nu al een jaar te reizen en snijdt hem af van zijn inspiratiebronnen. Dus moest hij een andere oplossing zoeken. In het Limburgse Hamont-Achel dus, een gemeente die grenst aan Nederland. Een plaats waar hij zonder de lockdown nooit was gaan schilderen, geeft hij met een nieuwe sigaret tussen de lippen toe.

“Ik kan het schilderen niet laten, dan word ik doodongelukkig. Of onuitstaanbaar. Ik ben samen met mijn vriendin uitgeweken naar het huis van haar ouders, in Hamont-Achel. Voor ze het wisten stonden er 14 doeken van 2 bij 2,5 meter.”

Hij lacht. Op de vraag of de Vlaamse velden hem direct konden inspireren, volgt toch een korte stilte. Voor het eerst. Verkaeren leunt naar voren door een gordijn aan rook. Oude geliefden staken de kop op, zegt hij: “Mijn eerste schilderijen waren hunkeringen naar vorige reizen, ik schilderde dichtbegroeide bossen terwijl mijn blik afgleed naar een weide met kniehoog gras.”

Gaandeweg kreeg de schilder appreciatie voor de open ruimtes en nieuwe kleuren. “Ik heb de seizoenen ook veel sterker beleefd dan ooit tevoren, ik denk dat veel mensen dat nu hebben. Daar ben ik heel dankbaar voor.”

Isolatie

Isolatie mag Verkaeren dan niet vreemd zijn – het staat zelfs centraal in zijn werk – het verschil is dat hij er vroeger zelf voor koos om maandenlang solo met canvas en palet rond te trekken. Het voorbije jaar was die afzondering niet volledig zijn eigen keuze. De overheidsmaatregelen en de pandemie dwongen hem er mee toe. Heeft ‘afzondering’ zo een andere invulling gekregen?

De schilder knikt. “Er was een rijverbod, dus de werken moesten we te voet verplaatsen. Die stonden vervolgens dagenlang te drogen in tuinen of langs de weg. Dat werd een gespreksonderwerp voor bewoners, het ging rond en zorgde blijkbaar voor wat afleiding. In mijn afzondering ben ik alsnog mensen gaan verbinden met mijn doeken. Een onbedoeld maar bijzonder mooi gevolg van mijn werk.”

'In mijn afzondering ben ik alsnog mensen gaan verbinden met mijn doeken. Een onbedoeld maar bijzonder mooi gevolg van mijn werk.' Beeld Thomas Sweertvaegher
'In mijn afzondering ben ik alsnog mensen gaan verbinden met mijn doeken. Een onbedoeld maar bijzonder mooi gevolg van mijn werk.'Beeld Thomas Sweertvaegher

De expositie Splendid Quarantine is een herontdekking geworden van het eigen Belgische natuurschoon, iets dat velen nu ervaren tijdens de lockdown. De schilderijen van Verkaeren zijn meer dan louter observaties; ze illustreren de drang naar vrijheid, geven kleur aan de tijdsgeest. Het zijn – zoals zijn motto luidt – zijn dromen van een landschap in een landschap. Verkaeren, die moet schilderen om het hoofd boven water en weide te houden, stelt dat mensen zeker nu wat ‘uitzicht’ nodig hebben voor ontspannende gedachten. “Al is het maar voor tien minuten.” En het is zijn alternatief voor al die sigaretten.

Splendid Quarantine loopt nog tot 3 april in de Kusseneers Gallery in Brussel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234