Dinsdag 19/11/2019

Interview

Spinvis: "Demonen maken deel uit van wie je bent"

Erik de Jong, geestelijke vader van Spinvis. Beeld rv

“Reis ver, drink wijn, denk na, lach hard, duik diep, kom terug.” Die gouden raad zette Spinvis op de kaart in de Lage Landen. Dankzij Griet Op de Beecks roman Vele hemels boven de zevende en de gelijknamige film hebben die levenswijsheden uit ‘Kom terug’ terecht een tweede en derde leven gekregen.

Bovenstaande zin haalde Op de Beecks roman, maar ook in Vele hemels krijgt Spinvis’ liedje een prominente rol. Niet toevallig verzorgt Erik de Jong – de geestelijke vader – ook goeddeels de klankband van Jan Matthys’ verfilming. De meeste muziek in Vele hemels werd gecomponeerd, gearrangeerd en geproducet door hem, al dan niet met het Unintended String Quartet.

Wanneer we de Nederlandse muzikant ontmoeten in de rand van Brussel toont hij zich bijzonder trots om een deeltje van de film te mogen uitmaken. Maar – geeft hij stiekem mee – was hij nog blijer met de eerste versie, die meer dan twee uur duurde. “Er zijn achteraf heel wat scènes gesneuveld, omdat ze niet bijdroegen tot het verhaal. Toch ben ik me daar gaandeweg heel erg aan beginnen te hechten.” Zijn lievelingsscène heeft de film gelukkig wél gehaald. “Wanneer de moeder jarig is, iedereen samen aan tafel schuift, en er zich eindelijk een echt gesprek ontspint dat haaks staat op de feeststemming... Dat is de ultieme scène voor mij. Alles wat een hele film lang broeit, wordt ineens – létterlijk – op tafel gegooid.

"Ik weet dat de serieuze literatuurpers vaak kritiek uit op Griet, omdat ze niet zo’n zware schrijfster zou zijn. Maar ze zorgt er tenminste voor dat mensen gaan lezen. Wat kun je dáár tegen hebben? Dat vind ik een grote kracht. Al is het ook knap dat ze zo’n gevoelige vrouw is, en het net door die eigenschap helemaal heeft gemaakt.”

Efteling

Hoewel hun schrijfstijl erg verschilt, is het respect trouwens wederzijds. Op de Beeck noemde Erik de Jong in het verleden al “buitengewoon gevoelig”, en roemde in De Morgen de "ontredderende schoonheid" van zijn muziek: “Een feestelijke koortsdroom waar je mee in mag wonen, even, deze discreet en liefdevol aangereikte cadeautjes, om mee te nemen, de nacht in, het hart in.” De bezieler van Spinvis herinnert zich die stukjes nog goed. Op zijn kenmerkend schuchtere manier glimlacht hij wat onhandig. “Weet je, ik heb haar minstens net zo graag sinds we elkaar zo'n beetje kennen. Onze eerste ontmoeting was trouwens in de Efteling. Nee, écht. Ze vroeg me vooraf wat mijn lievelingsplekje was. (lacht) Het is een wereld van bordkarton, suggestie en make-believe. Maar toch is het zo eng, zo intens.”

De intensiteit van Op de Beecks leven, lijden en schrijven deelt De Jong evenwel niet. Zij vindt dat je je demonen en trauma's staalhard in de ogen moet kijken om ze uit te bannen. Daar kan de songschrijver zich minder in vinden. “Die demonen maken deel uit van wie je bent, niet? Je moet ze niet uitbannen, maar erkennen en aanvaarden. Dat probeer ik alleszins met mijn werk.” 

De grootste uitdaging die Spinvis voor de film moest aangaan, was om niet in te breken in het verhaal. “Ken je ‘Mad World’ van Gary Jules in Donnie Darko? Die lange eindscène vond ik prachtig. Maar meestal werkt zoiets niet in film. Songteksten hebben gauw een averechts effect. Het is trouwens best wel een gepuzzel, zo’n soundtrack schrijven. Binnen een scène van twee minuten moet je compositie perféct passen. Maar eigenlijk werk ik wel graag met dat soort beperkingen. Op mijn platen  kan ik alles doen wat ik wil. Die vrijheid om eindeloos te verdwalen weegt soms ook zwaar, eerlijk gezegd. Bij het componeren liet ik me nu door niets anders dan het verhaal zelf beïnvloeden."

Misbruik

Vele hemels is evenwel niet het enige verhaal van Op de Beeck dat deze herfst heel wat invloed had. Eind september getuigde de schrijfster voor het eerst in het openbaar over het seksuele misbruik dat ze als kind heeft ervaren. Ze deed dat in de Nederlandse talkshow De wereld draait door. Een gesprek dat nog wekenlang zou blijven nazinderen in de media. "In Nederland ging de discussie algauw hoe betrouwbaar haar herinneringen waren, door die bewuste therapie. Dat kwam natuurlijk niet uit de lucht vallen: het was volgens mij niet zozeer een aanval op haar, maar op de methode om die herinneringen op te delven. Wat ik zelf denk? Ik heb geen reden om aan te nemen dat ze niet de waarheid zou vertellen. Het is tragisch, maar geloofwaardig. En de enigen die er uiteindelijk meer van weten, blijven zij en haar overleden vader. Helaas komen die verschrikkelijke zaken veel vaker voor dan we eigenlijk willen weten.”

Na zijn werk voor Vele hemels kreeg Spinvis duidelijk de smaak van de soundtrack te pakken. Zo componeerde hij ook de klankband voor een nieuwe documentaire: Een nieuwe dag. “Het gaat over een experiment in Nederland, waar een groot bejaardentehuis -–vijfhonderd mensen kunnen er wonen – plaats wil bieden aan jonge mensen, vaak studenten. Twee jaar lang is er gedraaid: dat leverde een mooi en romantisch, maar ook pijnlijk, gênant verhaal op. Vaak loopt het namelijk helemaal verkeerd. Eén opgetrokken wenkbrauw vertelt al zoveel, dat ik me moest inhouden om ook hier niet in te breken met muziek. Bepaalde zinnen uit de interviews heb ik dan maar gebruikt voor de zang. Het is een soort ritmische collage op muziek. Heel fijn om te doen. Maar ook confronterend: het gaat voortdurend over het levenseinde. 'Liever vandaag dan morgen', hoor ik één oudere dame nog altijd zeggen. Voor haar hoefde het hele leven niet meer. Zwaar, hoor.”

Melancholie is al jaren de mahoniehouten tint waarmee Spinvis al zijn songs inkleurt. Dreigt die niet inktzwart te worden, wanneer je met zulke zware thema’s bezig blijft? “Ik probeer melodrama bewust te vermijden”, knikt hij. “Maar wegzakken in een depressie zit er voor mij sowieso niet in, hoor. Je zou het waarschijnlijk niet meteen zeggen, maar ik ben van nature een heel opgewekte persoon. De hang naar melancholie is er altijd, maar ik laat het nooit als een molensteen rond mijn nek hangen.”

Vele hemels boven de zevende verschijnt woensdag in de bioscoop. De soundtrack is verschenen bij Excelsior.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234