Maandag 14/10/2019

Digimeter

Sociale media: we zijn niet verslaafd, maar hebben het wel nodig

Beeld EPA

Instagram en Netflix zijn in opmars, nieuws lezen doen we op de smartphone en steeds meer mensen proberen iets te doen aan digibesitas. Het digimeter-onderzoek van de Gentse universiteit en imec toont hoe we media gebruiken.

Foto's bekijken, tweets opvolgen, snapchatten... De sociale media blijven in belang toenemen, met Facebook dat met voorsprong het belangrijkste platform blijft. Eén op de twee respondenten zegt dagelijks minstens een uur te Facebooken. Instagram is echter de sterkste stijger: 32,1 procent gebruikt het nu minstens één uur per dag. Bij de vorige Digimeter was dat nog 20,6 procent.

Jongeren laten echter al een ander patroon zien: ze hebben nog wel Facebook, maar het is nog voor maar slechts vier op de tien jongeren het belangrijkste platform. Foto's posten doen ze er nauwelijks nog: nauwelijks 8,1 procent van de tieners zegt er nog regelmatig foto's te delen. Bij de 15-19 jarigen zijn de snelle stijgers Snapchat en Instagram, dat vorig jaar met Stories een toepassing lanceerde (of kopieerde) waarmee je Snapchat-gewijs verhalen kan vertellen. De helft van die leeftijdsgroep gebruikt beide platformen heel intensief om foto's te posten en met vrienden te communiceren. 46,3 procent van de tieners zegt bijvoorbeeld wekelijks foto's te posten op Instagram.

Netflix in opmars

Volgens de officiële kijkcijfers is er de voorbije jaren bitter weinig veranderd in ons kijkgedrag. Het tv-toestel blijft de belangrijkste manier om programma's te kijken en de Vlaming doet dat in hoofdzaak nog altijd live. De Digimeter geeft een ander beeld, al kan dat ook komen omdat de respondenten hun gedrag zelf moeten beschrijven in plaats van dat een bakje hun kijkgedrag registreert.

56,6 procent zegt dagelijks live te kijken, een daling van 3,4 procentpunt in vergelijking met 2015. Het uitgesteld kijken blijft stabiel op net geen dertig procent. Er wordt nu wel meer naar Telenet Play (More) en Netflix gekeken: het onderzoek schat dat er tussen de 157.000 en 196.000 Vlaamse abonnees zijn. In de vorige Digimeter kwam de onderzoekers uit op 120.000 à 155.000 abonnees.

Er is een soort modus vivendi gevonden tussen de klassieke tv en de nieuwe manieren van kijken, zegt professor Lieven De Marez (UGent). “Het zenderaanbod wordt niet weggewalst en heeft zijn plaats gevonden. Daarbovenop kijken we gewoon veel meer naar ander TV-entertainment.”

Mobiel dicteert de wet...

Als er een toestelletje is dat doorheen de studie steeds weer terug komt is het wel de smartphone. “Of het nu gaat om nieuws volgen, tv kijken, gamen of sociale media volgen, alles verschuift naar de smartphone”, zegt professor De Marez. 73,9 procent zegt nu een smartphone te hebben en 34,6 procent van de respondenten zegt dat dit het toestel is dat ze minst kunnen missen. Dat is een stijging van bijna tien procentpunt. Bij wie jonger dan 40 is, zegt minstens de helft van de respondenten niet zonder de smartphone te kunnen.

Het toenemende belang van de smartphone heeft ook een impact op de manier waarop we nieuws volgen. De radio en tv blijven daar de grootste media, maar als we online nieuws willen volgen doen we dat in vier op de tien gevallen via de smartphone. Daarmee is het toestelletje voor het eerst belangrijker dan de computer (35,2%) en gedrukte krant (29,2%).

…Maar we hangen ook vast aan onze smartphone

De Digimeter lanceerde vorig jaar het begrip 'digibesitas', of hoe we soms verslaafd zijn aan de digitale media. Voor alles de smartphone gebruiken kan dus ook nadelen hebben. Bij de 15- tot 39-jarigen zegt nu één op de drie afhankelijk te zijn van de smartphone en vier op de tien voelt zich afhankelijk van sociale media. Een kwart van die leeftijdsgroep kan de smartphone én de sociale media niet missen: zij zijn de digibeten. Over alle leeftijdsgroepen lijdt 13 procent van de respondenten aan de 'ziekte'.

Veel, maar geen reden tot moral panic of overheidsingrijpen om de smartphone aan banden te leggen, zegt De Marez. “De meeste mensen krijgen dit zelf onder controle. Je moet de afweging maken wat er het meest doorweegt en op basis daarvan keuzes maken. Je kan bijvoorbeeld Facebook van je telefoon gooien of je mail, zodat je die alleen nog leest en beantwoordt als je achter de computer zit.”

Bij de tieners, die de digitale media meestal nog intensiever gebruiken, is er nog minder reden tot paniek. “Zij hebben meer last van sociale stress dan van technostress”, zegt De Marez. “Tieners zullen zelf meer maatregelen nemen om zich van de digitale wereld af te sluiten.De twintigers en dertigers worstelen er vaker mee omdat zij sociale media en smartphone zijn beginnen gebruiken zonder dat er regels waren of van mediawijsheid sprake was. Al merk je dat velen nu de pushberichten uitschakelen en de smartphone al eens rapper wegleggen. ”

Wat is de digimeter?

Sinds 2009 organiseert de vakgroep Media & ICT van Imec-Ugent een bevraging naar het mediagebruik in Vlaanderen. Dit jaar werden 2.164 Vlamingen ondervraagd. Bij 62,7 procent was dat via een offline enquête, de andere deelnemers vulden online een vragenformulier in. De steekproef is representatief op leeftijd, geslacht, opleiding en provincie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234