Zaterdag 01/10/2022

AchtergrondBarokorkest

Sigiswald Kuijken viert 50 jaar La Petite Bande: ‘Als dirigent moet je niet proberen iets nieuws erin te leggen’

Sigiswald Kuijken gaf enkele jaren geleden een straatoptreden in Gent.  Beeld Wannes Nimmegeers
Sigiswald Kuijken gaf enkele jaren geleden een straatoptreden in Gent.Beeld Wannes Nimmegeers

Bach gespeeld op een manier die Bach meteen zou herkennen. Klinkt logisch, maar toen de Belgische violist Sigiswald Kuijken (78) het ensemble La Petite Bande (LPB) oprichtte, was dat niet vanzelfsprekend. Dit jaar bestaat het wereldvermaarde barokorkest 50 jaar.

Redactie

Eigenlijk had Kuijken in 1972 geen idee dat hij een orkest zou oprichten. “Het is begonnen zonder te beginnen”, vertelt hij. Kuijken doceerde aan het Conservatorium in Den Haag en werd benaderd door de platenmaatschappij Harmonia Mundi voor een opname van Jean-Baptiste Lully’s opera Le bourgeois gentilhomme. “Ik zou mensen bijeenbrengen die op de hoogte waren van de laatste bevindingen qua historische uitvoeringspraktijk, viooltechniek enzovoort. In mijn opvatting was dat een eenmalige opdracht. Toen moesten we een naam hebben, en ik stond met mijn mond vol tanden. De dirigent Gustav Leonhardt had meteen een briljant idee: La Petite Bande.”

Zo heette de selecte groep musici aan het hof van Versailles waar Lully in dienst was van koning Lodewijk XIV. De opname was een succes en LPB kreeg het druk met optredens en meer opnames. Inmiddels zijn Kuijken en LPB een begrip in de oude muziek, met tientallen albums op hun palmares. Kuijken heeft met Leonhardt en andere pioniers zoals Nikolaus Harnoncourt en Frans Brüggen een grote rol gespeeld in het herontdekken van oorspronkelijke speeltechnieken op historische instrumenten. In de jaren 60 was hij de eerste barokviolist die het instrument zonder schouder- of kinsteun bespeelde. “Toen ik daarmee begon, werd ik door alle vioolcollega’s als een soort Belgenmop beschouwd.”

Schoudercello

In 2003 liet Kuijken een violoncello da spalla nabouwen, een schoudercello kleiner dan een gewone cello die met een band om de nek wordt bespeeld. Voor Kuijken staat het buiten kijf dat Bach zijn beroemde cellosuites voor dit instrument schreef. Kuijken geeft ook de voorkeur aan Bach-‘koorwerken’ zonder koor. Al stond hij aanvankelijk sceptisch tegenover de theorie die stelt dat de koorpartijen in bijvoorbeeld de Matthäus-Passion door de solisten werden gezongen.

Sigiswald Kuijken en La Petite Bande in 2014. Beeld rv
Sigiswald Kuijken en La Petite Bande in 2014.Beeld rv

“Ik heb er ongeveer vijftien jaar over gedaan om toch in te zien dat het klopt. Het is waterdicht. In al de handschriften zie je nooit een stapeltje sopraanpartijen of een stapeltje altpartijen. Het is altijd opnieuw: één sopraanpartij, één altpartij. Sommigen beweren dat je hiermee dan amateurkoren zogenaamd zou schofferen. Dat vind ik geen argument. Het is geweldig dat mensen elke donderdagavond gaan repeteren om die ene Matthäus te zingen en dat ze er ongelooflijk veel aan hebben. Laat ze dat in godsnaam blijven doen.”

In december is er een jubileumuitvoering in het Concertgebouw in Brugge, Mozarts opera Così fan tutte, eveneens in de onafhankelijke serie Barok Vocaal. De opera wordt in ieder geval “uitgevoerd met een regie die uitgaat van het stuk zelf en niet van de regisseur”, zegt Kuijken, die wars is van grote ego’s in zijn vak. “Als dirigent moet je niet denken: hoe ga ik de Vijfde van Beethoven doen? Moet het nou anders dan van de anderen? Nee! Het enige wat je moet is Beethoven spelen. Dus wacht geduldig af totdat het stuk uit het papier naar jou toe komt. Wij moeten niet proberen er iets nieuws in te leggen, maar eruit halen wat erin zit.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234