Donderdag 07/07/2022

AnalyseTelevisie

Seks, een theatrale soundtrack en echo’s uit het verleden: waarom ‘Euphoria’ zo veelbesproken is

Hunter Schafer (Jules Vaughn) en Zendaya (Rue Bennett) in 'Euphoria'.  Beeld TMDB
Hunter Schafer (Jules Vaughn) en Zendaya (Rue Bennett) in 'Euphoria'.Beeld TMDB

Maandag verschijnt de finale van het tweede seizoen van Euphoria op Streamz. Die controversiële tienerreeks is minstens even rauw als razend populair, en gaat over jongeren die een ongelijke strijd aangaan met seks, drugs en geweld. Maar niet alleen die premisse maakt de serie zo veelbesproken. Wat dan wel?

Gunter Van Assche

Ongeziene tienertelevisie

“Is ‘Euphoria’ the most shocking teen show ever?” kopte The Guardian al in 2019. Reken maar van yes. Wie opgroeide met de zoetsappige zedenpreken van De wonderjaren, Boy Meets World of Dawson’s Creek zal grote ogen trekken. Laat dat meteen ook aanleiding geven tot enig gebruiksadvies voor lezende ouders: uw kroost van pakweg dertien, veertien jaar zal mogelijk al eens gesmeekt hebben om een abonnement op Streamz. Uit vrees voor billenkoek van Christian Van Thillo zullen we u dat ook allerminst uit het hoofd proberen te praten. Maar de kans dat u diezelfde kroost enigszins in de war brengt met Euphoria, is niet gering. Misbruik op zowat élk in te denken gebied zijn de pasmunt in deze serie. Zelfs hoofdrolspeelster Zendaya liet via Instagram weten dat de serie alleen voor “mature audiences” bedoeld was. De acteurs zijn niet toevallig lang de tienerjaren voorbij. Moet ook wel, aangezien u hun seksuele uitspattingen alleen op straffe van vervolging zou kunnen bekijken.

In de VS werd de reeks overigens al met rieken en toortsen bestookt door moraalridders en verontruste ouders. En niet ééns omdat de schoolgaande jeugd steevast halfnaakt in de klas zit en vaker van bil gaat dan u zelfs maar durft voor te stellen bij uw eigen pubers. De reden voor alle ophef was een beruchte, ietwat zelfbewust controversiële “scène met dertig penissen” in een locker room. Ook de voorzitter van de Parents Television Council noemde de inhoud “te expliciet voor zijn doelgroep”. Hij zou nochtans opgelucht moeten zijn. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat er tachtig(!) pielemuizen in slow motion zouden dansen over het scherm. Du jamais vu in een jeugdserie. Of in eender welke andere televisieserie.

Los daarvan: met negen Emmy-nominaties, lauwerkransen van Leonardo DiCaprio en hoge kijkcijfers is Euphoria even succesvol als controversieel, en gezegend met briljante cinematografie en een gedurfde mix van zwarte humor en drama. Niets om de pik op te hebben.

Voor elk trauma een personage

Euphoria is verder ook een beduimeld smörgåsbord van brutaal geweld, drugs- en drankmisbruik en heel wat foute seks: de taboedoorbrekende tienerreeks lijkt soms eerder een expliciete voorlichtingsvideo om kinderen voor eeuwig en een dag te weerhouden van puberen. Maar tegelijk biedt ze net daarmee een ongemakkelijke waarheid: voor elk van die disfunctionele hoofdpersonages kan u met enige pech wel degelijk een schoolvriend of kennis aanwijzen die vergelijkbare problemen heeft gekend.

Zo is er de stormachtige knipperlichtrelatie tussen de narcistische maar onzekere teen queen Maddy en sportieve belofte Nate, een gewelddadige maar gekwelde sociopaat. Dan is er tiener Kat, die in een misplaatste poging om de controle over haar seksualiteit terug te winnen een dominatrix-camgirl wordt. Cassie lijdt op haar beurt onder haar promiscue reputatie en wordt het slachtoffer – u had het vast kunnen raden – van Nate. Jules, een transgender personage gespeeld door Hunter Schafer, heeft haar vroegste seksuele ervaringen dan weer met een carrousel van veel oudere mannen die ze online ontmoet. En dan is er nog het hoofdpersonage Rue, gespeeld door Disney darling Zendaya. De afleveringen worden in voice-over door haar ogen gezien. Niet de meest betrouwbare ogen: Rue worstelt met een bipolaire stoornis, angsten en een joekel van een drugsverslaving die zelfs Herman Brood op een brave communicant doet lijken.

Haalt u nog adem? We hebben het namelijk alleen nog maar over de hoofdpersonages gehad. Komen verder bij de cast nog aan bod: verdoken homoseksualiteit, peer pressure, ultrageweld, moord, … Euphoria zoekt de extremen op, maar het zijn wel steeds uitvergrotingen van realistische problemen en taboes. Sex Education en de gecontesteerde zelfdodingsscène in 13 Reasons Way gaven ongetwijfeld mee de aanzet voor die ommekeer in tienertelevisie.

Chloe Sherry in 'Euphoria'. Beeld rv
Chloe Sherry in 'Euphoria'.Beeld rv

De serie schippert tussen hard en hart

Dat Euphoria de extremen opzoekt, maakt vooral van seizoen twee geen makkelijke zit. De drugsperikelen van Rue worden op zo’n enerverende manier in beeld gebracht dat je als kijker zowaar lijkt mee te detoxen. Koude rillingen, bonkende hartslag, aanzwellende misselijkheid? Check!

Dat die scènes zo akelig realistisch overkomen, heeft alles te zien met de angststoornissen en verslavingsproblemen van de bedenker, Sam Levinson. In zijn tienerjaren onderhield die een draaideurrelatie met ontwenningsklinieken en halfway houses. Op zijn 19 slaagde hij erin om clean te blijven. Dat verklaart ook waarom drugsmisbruik zoveel waarachtiger en explicieter wordt getoond dan in andere (tiener)series. “Elke keer je in jongerenseries te maken krijgt met lastige onderwerpen of gortige zaken, gebeurt dat op een docudramamanier”, zegt hij daar zelf over. “Ik wilde iets maken dat minder sterk afhankelijk was van personages die over hun gevoelens praatten. Een van de moeilijkste aspecten van jong zijn is namelijk dat je niet kunt uitdrukken hoe je je voelt.”

Dat is nochtans anders in twee op zichzelf staande specials die volgden na seizoen één. Elke aflevering concentreert zich op één enkel personage, terwijl die worstelt met zichzelf. Rue ontmoet haar sponsor terwijl ze heimelijk is hervallen. Jules spreekt met haar therapeut terwijl ze in de clinch ligt met haar mentale gezondheid. Beide afleveringen tonen de serie op zijn best: de dialogen zijn emotioneel scherpzinnig verwoord, de acteerprestaties zijn angstaanjagend realistisch of bij momenten vertederend. Met open mond staart u naar deze hartverbrijzelende vertolkingen en wonderlijke monologen. Zendaya maakt daarmee ook op een elegante wijze komaf met haar prinsesserige Disney-verleden: ze legt zo’n warme fragiliteit in haar junkiepersonage, waardoor je eerder medelijden dan afschuw voelt bij haar daden, hoewel ze daarmee een wankel eenoudergezin ongewild mee de dieperik in sleurt.

De theatrale soundtrack is sensationeel

Euphoria werd geschreven en geregisseerd door muziekliefhebber Sam Levinson, de executive producer heet Drake. Geen wonder dus dat muziek een grote rol speelt. Veel lof komt ook music supervisor Jen Malone toe. Zij reageerde verrast toen er bij het tweede seizoen haast net zoveel onlinecommentaar op de dramatische spanningsbogen kwam als op de muziekkeuze. Logisch, want in elke aflevering komen zo’n twintigtal songs voorbijsjezen, waarbij er niet op een decennium meer of minder wordt gekeken: van Bobby Darin en Judy Garland tot INXS en Lenny Kravitz, over Spandau Ballet tot Lana Del Rey en Billie Eilish… De soundtrack klinkt net zo eclectisch als de reeks oogt.

De bedenkers raken voornamelijk een gevoelige snaar met de Britse popzanger en producer Labrinth. Die mocht zowat de hele score schrijven voor het eerste seizoen, waarbij elektronica en gospel in elkaar vervlochten raken. Om vervelende spoilers te vermijden, zullen we niet dieper ingaan op de dramatische scènes in kwestie, maar geloof ons: hartverscheurende songs als ‘I’m Tired’, ‘Still Don’t Know My Name’ of ‘All for Us’ zal u vast nooit meer kunnen beluisteren zonder er de beelden uit de serie spontaan bij te denken. Voor die laatste song kreeg Labrinth overigens een Emmy Award, voor ‘Outstanding Original Music and Lyrics’.

De bedenker van de serie en de muziekselector komen ook graag uit de kast als late eighties kids en emotionele nineties-tieners. Zo komen ook aan bod: En Vogue, Mazzy Star of Sinéad O’Connor. Haar adembenemende ‘Drink Before the War’ wordt integraal gespeeld in een sleutelscène terwijl Cal – de vader van Nate – naar de homobar van zijn jeugd terugkeert en danst met een wildvreemde man die verandert in zijn jeugdliefde Derek. Simultaan stort Cassie dramatisch in op Maddy’s feest. De scène is van een onwaarschijnlijke tragiek, maar magisch genoeg ook onaards mooi. “Het is verreweg een van mijn favoriete momenten in de show”, zegt ook Malone daar over.

Die nostalgische fixatie komt u als kijker ook al eens op gefronste wenkbrauwen te staan. Zo is het vrij onwaarschijnlijk dat de TikTok-generatie van vandaag de lyrics van 2Pac’s ‘Hit ’em Up’ integraal zou kunnen meerappen, zoals in een van de scènes gebeurt: Rue, die bovendien knetterhigh is, kent de tekst uit het hoofd. Later belandt ze op een feestje waar Biggie Smalls op de draaitafel ligt. Wérkelijk? Die songs zijn classics, toegegeven. Maar zou het niet waarachtiger zijn wanneer diezelfde tieners – we zeggen maar wat – Drake zouden opleggen? De muziekkeuze lijkt eerder ingegeven door een dada van de dertigers achter de schermen.

Alexa Demie als de narcistische maar onzekere 'teen queen' Maddy. Beeld Streamz
Alexa Demie als de narcistische maar onzekere 'teen queen' Maddy.Beeld Streamz

De echo’s uit het verleden en esthetiek zijn een lust voor het oog

Goed, met dat laatste punt spreken we onszelf natuurlijk tegen. De detailkritiek dat de makers gretig hun heil zoeken in het verleden is namelijk evengoed een troef. De retrovibe in de scènes met een jonge Cal voert je bijvoorbeeld naadloos terug naar de jaren 80. Elders wordt de trieste ijdelheid van Cassie dan weer in een theatraal tableau gegoten.

En ook de cinefiele knipogen zijn niet te versmaden. In één aflevering zie je een poster van Scarface op de achtergrond, en dat is geen toeval: die aflevering focust op een badass oma die als een meedogenloze drugdealer ook nog eens haar moederlijke taken probeert te bestieren. De aflevering is over the top, maar ook een fijne afwisseling voor de loodzware drama’s elders. Elders zet nevenpersonage Lexi de prachtige eighties-film Stand by Me op - een prent die nog generaties langs overeind blijft. Elders flaneert Euphoria dan weer van horror naar tienerroman.

De esthetiek van Euphoria in zijn geheel is dan weer meer dubieus. Door de meesterlijke verhaallijnen en dito marketing van de serie kunnen de hyperseksueel geklede en opgemaakte tieners, net als de epische feestjes – nu ja, dionysische orgieën – namelijk ook makkelijk impact hebben op beïnvloedbare tieners. Behalve bij Rue berokkenen pech of slechte keuzes van de hoofdpersonages op het zicht niet heel veel blijvende schade. Euphoria wil ongetwijfeld dienen als cautionary tale, als een modern sprookje van Grimm. Maar eerlijk? Als kijker betrapt u er zichzelf vast weleens op dat u zelf ook zo’n glamoureuze puberteit had willen beleven.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234