Zaterdag 25/09/2021

InterviewSébastien Lifshitz

Sébastien Lifshitz maakt film over transmeisje Sasha: ‘Ik hoop voor meer bewustwording over genderdysforie te zorgen’

Het transmeisje Sasha in 'Petite Fille'. Beeld rv
Het transmeisje Sasha in 'Petite Fille'.Beeld rv

Wat doe je als je piepjonge kind zich niet thuisvoelt in het lichaam waarin het geboren is? De ouders van het zevenjarige transmeisje Sasha geven het goede voorbeeld in de documentaire Petite Fille. Regisseur Sébastien Lifshitz hoopt dat zijn film het publiek de ogen kan openen.

Documentairemaker Sébastien Lifshitz (53) geldt in de Franse filmwereld als de beschermheer van de LGBTQ-gemeenschap: in films als Les Témoins, Les Invisibles en Bambi richtte hij de schijnwerpers op mensen die door hun seksualiteit of genderidentiteit in de marge staan: homo’s, mensen met aids, transgenderpersonen. Zijn nieuwste film Petite Fille gaat over Sasha, een transmeisje van zeven. Lifshitz toont de kruistocht van haar moeder, die er alles aan doet opdat Sasha zichzelf kan zijn in een wereld die nog al te vaak in zwart-wit denkt.

Lifshitz ging bewust op zoek naar een jong kind met genderdysforie – bij wie het lichamelijk geslacht dus niet overeenstemt met hun genderidentiteit –, vertelt hij ons via Zoom. “Toen ik een documentaire aan het maken was over Bambi, een van de eerste transvrouwen van Frankrijk, vertelde zij me dat ze zich eigenlijk altijd al een meisje had gevoeld. Zelfs als kleuter. Dat vond ik heel interessant, en ik nam me voor om een portret te maken van zo’n jong kind met genderdysforie. Alleen: hoe vind je dat? Ik kon moeilijk gewoon gaan aankloppen bij kleuterscholen en vragen of ze daar geen transkinderen in de klas hadden zitten. Gelukkig heb ik op internet een forum voor ouders van kinderen met genderdysforie gevonden. Daar heb ik een oproep gelanceerd, en de moeder van Sasha heeft daarop gereageerd.”

Hoe vaak komt het voor dat heel jonge kinderen laten verstaan dat ze van geslacht willen veranderen?

“In Frankrijk bestaan daar geen cijfers over, simpelweg omdat er nog geen onderzoek naar gevoerd is. In Canada en de VS zijn er wel al studies naar gedaan, en daar zou het over 1 op de 500 kinderen gaan. Maar de kennis over dysforie bij jonge kinderen is nog heel beperkt. Er zijn ook geen instituten die ouders begeleiden wanneer ze ermee te maken krijgen. Daarom zijn ze dus op internetfora aangewezen voor goede raad.”

Waarom beseffen sommige kinderen al heel vroeg dat ze in het verkeerde lichaam geboren zijn, en komen anderen pas veel later tot die conclusie?

“Ik denk dat het veel te maken heeft met de familiale context: als er in het gezin een open en tolerant klimaat heerst, waar het kind voelt dat het zich vrij mag uitdrukken, dan zal het dat al vroeg kunnen. Anders gaat het die gevoelens eerder onderdrukken, wat bij sommige kinderen tot depressie en wanhoop leidt. Sasha heeft daar veel geluk mee: zij groeit op in een enorm begrijpend gezin, dat haar zo goed mogelijk probeert te begeleiden in haar ontwikkeling, en een beschermend schild rond haar optrekt. Helaas is dat niet overal zo.”

Waarom hebben sommige ouders het er volgens u zo moeilijk mee om de genderidentiteit van hun kind te aanvaarden?

“Er zijn verschillende redenen, maar het begint volgens mij bij onze maatschappij die heel geformatteerd is. Er wordt een heel scherp onderscheid gemaakt tussen genderidentiteiten. In films, romans en tv-series, maar ook in speelgoed, kleren enzovoort. Als een kind zich aan dat model onttrekt, zorgt dat soms voor onrust en paniek bij de ouders. Uit onwetendheid, of uit angst voor de blik van de anderen. Sommige ouders geloven ook dat het een gril is, iets tijdelijks. En dat ze daar dus niet in moeten meegaan, maar het hardhandig moeten onderdrukken, als een virus. Dat levert soms verschrikkelijk schadelijke reacties op.”

U kwam ooit zelf bij uw ouders uit de kast als homo. Hoe begrijpend reageerden zij?

“Ik herinner me nog heel goed dat mijn moeder met me naar de dokter ging. Niet omdat ze me iets verweet, maar omdat ze wou proberen te begrijpen wat er met me aan de hand was. Dat zie je heel vaak, ook bij de ouders van Sasha: als een kind op de een of andere manier niet aan de maatschappelijke norm beantwoordt, hebben ouders in de eerste plaats nood aan uitleg.”

De moeder van Sasha, hoe begrijpend ze ook is, voelt toch een zeker schuldgevoel: ze vraagt zich soms af of Sasha zo geworden is doordat zij voor de geboorte zo hevig had gewenst om een dochter te krijgen.

“Ook dat is heel klassiek: een van de eerste vragen die ouders zich stellen, is vaak of ze iets verkeerd hebben gedaan bij de opvoeding van hun kind. Mijn moeder moest destijds ook gerustgesteld worden door de dokter: hij zei haar dat mijn geaardheid niets met haar als ouder te maken had.”

“Misschien is Sasha wel op aarde gezet om de mentaliteit van de mensen te veranderen”, zegt haar moeder op een bepaald moment. Is dat ook wat u met de film hoopt te doen?

“Ik hoop alleszins dat de film voor een bewustwording kan zorgen over wat genderdysforie betekent, en vooral op heel jonge leeftijd. Dat ouders gaan nadenken over dit onderwerp, en aandachtig leren luisteren naar wat hun kinderen hen proberen te vertellen, zodat ze het eventueel kunnen herkennen als ze te maken krijgen met dysforie.

“Uiteindelijk is het een film over tolerantie, over aanvaarden dat iemand anders is. Dat is vandaag extra belangrijk, denk ik, want ook al hebben we al veel vooruitgang geboekt, er vallen in onze samenleving – en zeker in sommige Oost-Europese landen – toch weer erg reactionaire tendensen te bespeuren. LGBT-vrije zones, nieuwe wetten tegen abortus... We moeten waakzaam blijven.”

‘Petite fille’ is nu te zien in de bioscoop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234