Zaterdag 21/09/2019

Analyse Film

Schandalen en tegendraadsheid helpen het Filmfestival van Venetië aan unieke positie

Acteur Edgar Ramirez (‘Wasp Network’) groet fans op de rode loper van de Mostra. De vele controverses staan het succes van Venetië niet in de weg. Beeld EPA

Het Filmfestival van Venetië is al jaren aan een steile klim bezig. Het beste bewijs: de enorme hoeveelheid sterren die er de afgelopen week over de rode loper paradeerden. Maar het festival ligt ook steeds meer onder vuur: te veel Netflix, te weinig vrouwen, en twee aangebrande regisseurs in de selectie. Wat heeft de Mostra daarbij te winnen?

Toen directeur Alberto Barbera in 2011 werd aangesteld, was zijn missie duidelijk: het blazoen van het zieltogende filmfestival opnieuw oppoetsen. Daarin is hij met glans geslaagd. Na negen jaar Barbera is de Mostra de onbetwiste hofleverancier van de Oscars geworden, en verdringen de sterren elkaar op de rode loper. Dit jaar alleen al zakten onder meer Meryl Streep, Scarlett Johansson, Brad Pitt, Kristen Stewart, Joaquin Phoenix, Penélope Cruz en Gary Oldman af naar Venetië.

Maar ook al is de Mostra vandaag populairder dan ooit, tegelijk ligt ze steeds meer onder vuur. Vorig jaar zette Barbera kwaad bloed door drie Netflix-films in zijn selectie op te nemen, vlak nadat de streamingreus uit Cannes verbannen was. Toen Roma, dat verdeeld werd door Netflix, uiteindelijk de Gouden Leeuw won, was het hek helemaal van de dam. Het raakte Barbera’s koude kleren niet: dit jaar stonden er met Marriage Story, The Laundromat en The King gewoon opnieuw drie prestigieuze Netflix-titels op het programma. Bij elke persvisie opnieuw blijkt hoeveel verdeeldheid dat zaait: wanneer het Netflix-logo verschijnt, begint steevast een deel van de aanwezigen te applaudisseren, terwijl een ander deel luid boe roept.

Roman Polanski kan niet aanwezig zijn in Venetië, omdat Italië hem zou kunnen uitleveren aan de VS, waar hem een veroordeling voor verkrachting kan wachten. Zijn film ‘J’accuse’ wordt in Venetië wel getoond in de competitie. Beeld AFP

Tekort aan vrouwen

Terwijl sommigen klagen over een teveel aan Netflix in Venetië, hekelen anderen het tekort aan vrouwelijke regisseurs. Van de 21 films die dit jaar om de Gouden Leeuw strijden, zijn er maar twee van de hand van een vrouw: Haifaa Al-Mansours The Perfect Candidate en Shannon Murphy’s Babyteeth. Dat dat een verdubbeling betekent ten opzichte van vorig jaar, toen Jennifer Kent de enige vrouw in de competitie was, maakt het alleen nog bedroevender.

Er lijkt in Venetië ook weinig animo te zijn om het onevenwicht te herstellen. Terwijl andere filmfestivals de afgelopen jaren duidelijke inspanningen hebben geleverd, blijft Alberto Barbera in interviews van zich afbijten. Aan het begin van het festival liet hij op een persconferentie verstaan dat er, uit de duizenden inzendingen die het festival bekeek, maar twee films van vrouwelijke regisseurs aan zijn standaarden voldeden. Een oneerlijk argument, als je kijkt naar de kwaliteit van sommige andere films die de competitie wel haalden. Zo stelden bijvoorbeeld Olivier Assayas’ Wasp Network en de Italiaanse maffiafilm Il Sindaco del Rione Sanità teleur.

Aangebrande mannen

Bovendien selecteert Barbera niet alleen veel mannen, hij koos er dit jaar ook een paar behoorlijk aangebrande exemplaren uit. Roman Polanski mocht zijn J’accuse, een historische thriller over de bekende zaak Dreyfus, in de competitie voorstellen. Een keuze waar heel wat mensen zich vragen bij stellen, niet vanwege de film zelf – die zeer degelijk is –, maar vanwege Polanski’s verleden: in 1977 verkrachtte hij de dertienjarige Samantha Geimer in de villa van Jack Nicholson in Los Angeles. Polanski pleitte in 1978 schuldig aan seksuele relaties met een minderjarige, maar ontvluchtte de VS nog voordat hij veroordeeld kon worden. Sindsdien blijft het Amerikaanse gerecht de voortvluchtige regisseur, die tegenwoordig in Frankrijk woont, achternazitten. Meteen de reden waarom Polanski in Venetië niet aanwezig was op zijn eigen première: Italië heeft een uitleveringsverdrag met de VS, en zou hem dus op een enkeltje Amerika kunnen trakteren.

Ook de aanwezigheid van Nate Parker, die zijn tweede film American Skin in een zijluik van het festival mocht komen tonen, doet bij velen de wenkbrauwen fronsen: net als Polanski werd hij beschuldigd van verkrachting, met dat verschil dat hij wel werd vrijgesproken. Toch blijft de episode Parker achtervolgen. Met zijn geëngageerde debuut The Birth of a Nation leek de Amerikaan klaar om meteen naar de hoogste kringen van Hollywood door te stoten, maar toen uitkwam dat de vrouw die hem in 1999 van verkrachting beschuldigde, jaren later zelfmoord gepleegd had, spuwde de filmwereld Parker onverbiddelijk uit. 

Nate Parker, ook al beschuldigd (en vrijgesproken) van verkrachting, is wel aanwezig om de film ‘American Skin' promoten. Beeld Photo News

Barbera geeft hem nu een tweede kans. In tegenstelling tot de ploeg van J’accuse, die op de persconferentie weigerde om vragen over “de polemiek” te beantwoorden, ging Parker het debat wel aan: hij blijft zijn onschuld volhouden, maar verontschuldigde zich wel voor de ongevoelige manier waarop hij zich in het verleden over de zaak uitliet.

Un-woke

Waarom maakt Barbera het zichzelf niet gemakkelijker door al die controverses simpelweg te vermijden? Misschien net omdat zijn volgehouden tegendraadsheid de Mostra een unieke positie verschaft binnen het filmfestivallandschap. Terwijl andere festivals hun uiterste best doen om rellen uit de weg te gaan, is Venetië proud to be fout. The Hollywood Reporter noemt de Mostra “het laatste grote un-woke filmfestival”. En dus ook het laatste toevluchtsoord voor aangebrande, maar getalenteerde filmmakers als Polanski, die in andere omstandigheden wellicht eerder voor Cannes zouden kiezen. Of hoe politieke incorrectheid een uitstekende concurrentietool kan worden.

Het Filmfestival van Venetië loopt nog tot zaterdag 7/09.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234