Zaterdag 20/07/2019

Interview Sacha Polak

Sacha Polak: ‘Ik wil niet de filmmaker zijn van die tieten’

Sacha Polak: ‘Iedereen heeft recht op een beetje goeie God.’ Beeld Pablo Delfos

De Nederlandse filmmaker Sacha Polak werd bekend met haar intieme documentaire Nieuwe tieten, over haar preventieve borstoperatie. Met Dirty God, in competitie tijdens het Brussels International Film Festival, maakt ze weer een film over littekens.

De internationale aandacht is voor Sacha Polak (36) niet nieuw. Haar debuutspeelfilm Hemel, over een zich in grillige seks onderdompelende jonge vrouw, werd in 2012 bekroond op het festival van Berlijn. Ook haar roadmovie Zurich (2015) ging op het Duitse festival in wereldpremière. Tussendoor filmde Polak Nieuwe tieten, de intieme en nietsontziende documentaire uit 2013 over haar preventieve borstoperatie, noodzakelijk vanwege het borstkankergen. Genetisch geërfd van de moeder die ze nooit kende, overleden aan borstkanker toen Sacha elf maanden oud was. 

Vader en documentairemaker Hans Polak (onder meer Achter het nieuws) was ook te zien in Nieuwe tieten, hij stierf in 2016. Die documentaire had impact, verwierf een breed publiek. Plots zat Sacha Polak in allerlei talkshows, ingeklemd tussen gasten als Frans Bauer en zwemkampioene Inge de Bruijn.

Vandaag is de film nergens meer te zien. “Via Facebook krijg ik nog steeds berichten van vrouwen die het gen dragen, ik stuur ze altijd meteen een link van de film. Maar ik wil niet de filmmaker zijn van die tieten. Voor mij is het nu een afgesloten hoofdstuk. Op een gegeven moment drukte een Belgische krant allerlei beelden af uit de documentaire, gewoon mijn open wonden en zo, echt een beetje sleazy. Toen was het wel genoeg, ja. Ik denk dat ik meer te vertellen heb. Of meer te máken.”

Haar laatste worp, Dirty God, gaat over de jonge, pas uit het ziekenhuis ontslagen moeder Jade, die door haar ex met zoutzuur is verminkt. Jade raapt zichzelf bij elkaar in Londen, waar ze woont, en zint op een dure gezichtsherstellende operatie bij een online adverterende privékliniek in Marokko. De film mocht in januari het International Film Festival Rotterdam openen en kreeg een Amerikaanse première op Sundance. Als Brits-Nederlands-Belgische coproductie zit Dirty God ook in de nationale competitie van het Brussels International Film Festival (BRIFF), dat donderdag start.

Het hoofdpersonage Jade (Vicky Knight) is door haar ex met zoutzuur verminkt. Beeld RV

Dirty God ontstond toen u op Lowlands een jonge vrouw zag met littekens van brandwonden. Betrapte u zichzelf erop dat u naar haar staarde?

Sacha Polak: “Nou, ik zag vooral dat iederéén naar haar keek, vervolgens wegkeek en dan nog een keer keek. En ik dacht: dit maakt ze iedere dag van haar leven mee, iedere dag durven mensen haar niet aan te kijken, maar kijken ze toch. Daar wilde ik iets mee doen.

“Via de Katie Piper Foundation ben ik in contact gekomen met brandslachtoffers. Katie is zelf een Brits fotomodel dat zoutzuur in haar gezicht kreeg gegooid door een man die ze net had leren kennen via Facebook. Of eigenlijk betaalde hij een andere man om dat te doen, voor 50 pond. Ik sprak ook meisjes die vrijwilligerswerk deden in Zanzibar, waar jongens vanaf een voorbijrijdende scooter zoutzuur wierpen, vermoedelijk omdat ze te bloot gekleed waren. Die nieuwe vriend van Katie was een psychopaat.”

In 2017 waren er 465 zoutzuuraanvallen in Londen.

“Het is bizar veel. Je kunt er makkelijk aankomen, het bezit is niet strafbaar. En het is voor de dader net zo makkelijk als een glaasje water gooien; heel anders dan schieten met een pistool of steken met een mes. Straatbendes doen het nu ook. Maar toen ik research deed, was het nog voornamelijk iets tussen man en vrouw: als je voor mij niet mooi bent, ben je voor niemand mooi.”

Aan het begin van uw film zweeft de camera vlak boven de strak gespannen, gestolde huid van uw verbrande hoofdpersonage, bijna alsof je een landschap ziet. Waarom wilde u dat zo tonen?

“Ik dacht: hoe langer je ernaar kijkt, hoe gewoner het wordt. Hoe meer je de mens ziet en niet de littekens. En hoe dat beeld ontstaat… Ik was niet blij met de eerdere openingscène, die trok je onvoldoende de film in. Toen zocht ik op YouTube onder ‘most epic opening scenes ever’ en dat zijn inderdaad meestal landschappen. Zelfs de kont van Scarlett Johansson aan het begin van Lost in Translation is eigenlijk een soort landschap (de camera glijdt over het lichaam van de actrice in de film van Sofia Coppola, red.).”

Uw hoofdrolspeelster Vicky Knight heeft echte littekens, opgelopen toen iemand de kroeg van haar familie in brand stak. Maakt een echt slachtoffer een betere film?

“Ik zei van begin af aan: we kunnen deze film ook met een actrice als Emma Watson maken, die we dan littekens geven. En dan is het: o, wat speelt zij dat knap. Maar we kunnen ook een rauwere, echtere film maken. Dat is meer het soort film waar ik van hou. De kans dat we een geschikt meisje vonden was niet zo groot: ze moest de juiste leeftijd hebben, de juiste achtergrond en ze moest het willen.”

Polak: ‘Ik zei van begin af aan: we kunnen deze film ook met een actrice als Emma Watson maken, die we dan littekens geven. En dan is het: o, wat speelt zij dat knap. Maar we kunnen ook een rauwere, echtere film maken’. Beeld Pablo Delfos

Lijkt u op uw vader, als filmmaker?

“Dat denk ik niet. Ik denk dat ik in mijn filmen wat meer van mijn moeder heb, al weet ik dat niet echt. Het voelt zo. Mijn moeder was theatermaakster – in wording dan, ze heeft dat niet volbracht. Ik weet niet zoveel van haar. Ze was actrice, maar ze heeft niet zoveel gespeeld.”

Is het onvermijdelijk dat u het onbekende in zichzelf toeschrijft aan haar?

“Als je twee ouders hebt, snap je misschien beter wat helemaal van jezelf is. Dus ja.”

Uw vader maakte vrijwel jaarlijks een film over de Tweede Wereldoorlog.

“Hij is geboren in Zwitserland, tijdens de oorlog, op de vlucht. En terug in Amsterdam, na de oorlog, is hij zijn hele jeugd lang nog voor rotjood uitgescholden. Een ongelukkige jeugd, ingewikkelde relaties met zijn moeder en broer. Zijn gelukkigste momenten waren die in het kindertehuis, zei hij. Dat vond ik als kind vreselijk om te horen. Ik weet nog dat ik tegen mijn oma zei: ‘Hoe heb je dat kunnen doen, hoe kon je hem naar een tehuis sturen?’ Onmenselijk vond ik dat. Maar oma stond er ook alleen voor, met twee jongens die elkaar afmaakten. 

“Het jodendom speelde geen rol in ons huishouden. Maar elke hint richting antisemitisme kwam aan, mijn vader was op zijn hoede. Verder hadden we het samen niet over de oorlog. Die was er gewoon, als iets vanzelfsprekends. We hebben familie in Israël, die is daarheen gevlucht. En heel veel mensen uit onze familie hebben de oorlog niet overleefd. The usual, eigenlijk.”

U groeide op in een filmgezin. Nu hebt u zelf ook een filmgezin.

“En soms is dat moeilijk. Je bent er gewoon perioden niet. En als vrouw word je daar toch meer op aangekeken vanuit de maatschappij. Dat het vreemd is als een moeder er niet is, zo lang. Maar ja, had ik dan geen kinderen moeten nemen? Ik heb daar echt wel over nagedacht. Zonder zou mijn leven voor mij onvolmaakt zijn. We wonen nu in Amsterdam-Noord (Polak heeft twee dochters, eentje van 4 en de ander 2 jaar oud, red.) en daar zijn ze extreem gelukkig, met hun vriendjes en vriendinnetjes in tuinen die aan de onze grenzen. Je gaat steeds meer wortelen, terwijl ik dat niet wil. Ik vind dat saai worden, en het mág niet saai worden. Dus nu wil ik mijn gezin daar weghalen en ons in een of ander avontuur storten, in Amerika gaan wonen. Ik moet mijn vriend daar nog wel een beetje voor kneden.”

Over de rol van seks in uw films is al vaker geschreven. In Hemel en Zurich stond die seks voor iets leegs, een substituut voor intimiteit. Wat betekent seks voor Jade in Dirty God?

“Ze zoekt het online op, ook vanwege de veiligheid. Via de computer is het veiliger, want dan zien ze haar niet echt en kan niemand haar iets aandoen – wat niet waar blijkt te zijn. Verder is ze gewoon een jonge moeder die niet altijd wegkan, die het dan op zo’n manier oplost. Het is niet zo dat ik vooraf bedenk: er moet per se seks in. Ik denk nu juist: in mijn volgende film doe ik maar eens helemaal niks met seks. Krijgt je film ook niet meteen zo’n hogere leeftijdsclassificatie.”

Sacha Polak. Beeld Pablo Delfos

Ik moest na het zien van Dirty God toch ook denken aan Nieuwe tieten: dat moment waarop u voor de spiegel staat en uw nog niet herstelde lichaam vergelijkt met de bijeengenaaide mensenhuidenjas van de seriemoordenaar uit Silence of the Lambs. Ook littekens.

“Ja, ik weet hoe het is als je iets kwijtraakt waar je trots op bent, of waar je je goed over voelt, of vrouwelijk. Waarschijnlijk speelt dat wel een rol ergens in mijn interesse voor het thema van Dirty God. Maar ik weet niet zeker of dat echt zo is of dat het flauwekul is. Ik heb Vicky die beelden wel laten zien, vooraf.”

Sacha gaat voor de Oscar, zei je vader wel eens.

“Heeft hij ook wel tegen mij gezegd. Het is meer dat ik voor het hoogst haalbare ga dan per se voor die Oscar. Ik wil niet gewoon een of andere film maken om maar geld te verdienen. Dan heb ik liever geen geld. Filmen is duur, voor alle betrokkenen. Mijn gezin betaalt er een prijs voor, ik werk er keihard voor, dus dan moet het wel heel goed worden. Anders is het zinloos.”

De Morgen geeft vijftig duotickets weg voor de voorstelling van Dirty God tijdens BRIFF, op 24/6 om 20.30 uur in Cinema Galeries (Brussel). Neem hier deel.

BRIFF, 20-29/6 in Brussel, briff.beDirty God, vanaf 10/7 ook in de bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden