Zondag 05/07/2020

Stripverhalen

‘S.O.S. Geluk’, een van de meest politieke Belgische strips, krijgt na 30 jaar een nog grimmiger vervolg

Beeld RV Stephen Desberg

Weg met de individuele vrijheid, leve het algemeen belang! In 1984 was dat het uitgangspunt voor ‘S.O.S. Geluk’, een orwelliaanse strip van Jean Van Hamme. Meer dan dertig jaar later laat een nieuwe scenarist, de Amerikaanse Europeaan Stephen Desberg, er zijn licht over schijnen. Zelfde uitgangspunt, grimmiger toekomstbeeld.

De politieke visie van Europa’s bekendste en populairste stripscenarist, Jean Van Hamme, kon niet helderder zijn ten tijde van de publicatie van S.O.S. Geluk. In die beeldroman, niet toevallig uitgegeven in 1984, liet hij de collectieve moraal en het algemeen belang het winnen van de individuele vrijheid en hunkering naar geluk. Net als in George Orwell’s dystopische toekomstroman schiep hij een donker, somber toekomstbeeld. Staatstekorten wegwerken door een verbod op ziekte? Een centraal computersysteem dat lak heeft aan privacy? Het opleggen van censuur en verminderen van steun aan artiesten? Van Hamme was zijn tijd ver vooruit.

Dertig jaar later wilde de oorspronkelijke tekenaar ervan, de Vlaming Griffo, een vervolg. Daarvoor ging hij in zee met Stephen Desberg (66), een man die niet alleen bekend werd dankzij populaire reeksen als De Schorpioen of Kobe de koe, maar ook met thrillers als IR$, Black Op of Empire USA. Die hadden allen één ding gemeen: de internationale politiek - en vooral dan de Amerikaanse - werden er vakkundig gefileerd.

“Ik ben half Amerikaans, half Frans, geboren in Brussel en getrouwd met een Congolese,” grijnst Desberg. “Misschien dat dat mijn interesse in politiek en het wereldgebeuren in de hand heeft gewerkt.”

Eric Zemmour

Toen hij als dertigjarige S.O.S Geluk las, was hij er meteen dol op. “Dat boek volgde min of meer een zelfde rode draad als Orwell’s 1984, waarbij de wereld gedomineerd werd door Big Brother. Nu, intussen boezemt de daar geopperde controle ons niet langer zoveel angst en argwaan in, we hebben het een plaats gegeven.”

Beeld RV Stephen Desberg

Desberg wist dat hij het anders moest aanpakken en begon Éric Zemmour te lezen, een Franse schrijver en politiek journalist met uitgesproken, vaak controversiële standpunten rond onder meer immigratie. Zijn boek Le Suicide Français uit 2014 lag een tijdje op ’s mans nachtkastje. “Ik hield niet van zijn werk of standpunten, maar vond het interessant als basis voor S.O.S. Geluk, zijnde: hoe zou onze maatschappij er uitzien als we de voorstellen en standpunten van zulke rechtse figuren een duwtje geven en in de praktijk omzetten? En zo kwam ik tot een Europa waarin migranten buiten de steden leven en visums nodig hebben om er in te mogen, waarin bejaarden via zogenaamde vakantieclubs uit de maatschappij worden gehaald, burgers opgedragen worden mekaar te bespioneren en verlinken en realityshows ingezet worden voor propaganda van politici.”

Trump

Dat hij daarbij Trump voor ogen heeft, ontkent hij. “We leven nu eenmaal in het Trump-tijdperk, en natuurlijk is hij het soort president die gemaakt werd door reality-tv. Die elementen vind je terug in dit boek, maar er komt geen personage voor als Trump.”

Het boek is in zekere zin natuurlijk ook nostalgisch, meent Desberg. “Ik voer er huwelijkscommissarissen op die zich moeien met ieders moraal, kledij en zeden. In de jaren 50 en 60 was je een outcast als je gescheiden was. Soms lijkt het erop alsof we, onbegrijpelijk genoeg, naar die tijd terug willen.”

Niet dat hij de toekomst kan of wil voorspellen, zegt hij nog. “Orwell, Van Hamme of ik: we zeggen niet dàt het zo zal zijn, we willen via fictie enkel aantonen wat er kàn gebeuren.” Optimisme is hem daarbij niet vreemd. “Slechte mensen als Trump hebben de evolutie waarbij we groeien van universele invloeden on hold gezet. Maar het tegenhouden? Of men het nu wil of niet: dankzij communicatie gaan we één wereld worden. Het zal tijd kosten, en ups-en-downs, maar uiteindelijk lukt het ons wel, toch?”

S.O.S. Geluk, seizoen 2, verscheen bij Dupuis, 110 pag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234