Vrijdag 26/04/2019

EXPO

S.M.A.K. vangt tijdelijk vluchtelingen op

De komende drie maanden huisvest het S.M.A.K. in Gent een groep van twaalf erkende asielzoekers uit de hele wereld. De aanleiding hiervoor is de grootschalige tentoonstelling van Zwitsers kunstenaar Christoph Büchel, die niet terugdeinst voor wat controverse. 

Beeld rv

De matrassen, dekens en persoonlijke spullen waarmee de zalen zijn gevuld: het S.M.A.K. lijkt plots de setting van een tijdelijke opvangplaats. Sculpturen zijn behangen met handdoeken, en de matrassen liggen net niet tegen de schilderijen. 

De eerste zalen van de expo zijn nog wel gevuld met sleutelwerken uit de S.M.A.K.-collectie – van Cobra en pop-art over Jan Cox en Joseph Beuys naar Panamarenko – maar het zijn dus niet deze werken (of het aroma van Beuys’ vitrine met ranzige boter) die de aandacht trekken. 

Dat er vluchtelingen in het S.M.A.K. verblijven als onderdeel van de tentoonstelling Uit de Collectie/ Verlust der Mitte van Christoph Büchel is iets waar het museum zelf bijzonder geheimzinnig over doet. Er is geen persconferentie georganiseerd, noch werd een persbericht uitgestuurd. 

"De tentoonstelling is enkel aangekondigd op de website", zegt directeur Philippe Van Cauteren. "We willen gewoon niet dat een deel van de tentoonstelling eruit wordt gelicht ten koste van de complexe context. We nodigen iedereen dan ook uit om naar hier te komen om zelf een standpunt in te nemen."

Beeld rv

Op het eerste gezicht is vluchtelingen te slapen leggen tussen al die kunstwerken toch vooral bevreemdend. En tegelijk schudt de kunstenaar zo zowel ons perspectief op de migratieproblematiek, als de status van het kunstinstituut grondig dooreen. 

Voor Van Cauteren is de boodschap van dit luik van de tentoonstelling dat de vluchtelingenproblematiek nu deel uitmaakt van onze werkelijkheid. "Vluchtelingen zijn mensen zoals u en ik. Hun lot kan ons ook te beurt vallen. Maar nogmaals, dit is slechts een aspect van de tentoonstelling."

Afrikaans dorp

Het tweede grote deel van dit project heet de Invest in D.R. Congo Investment Fair. Deze beurs is opgevat als een Afrikaans dorp, inclusief fake jungle, opgezette antilopes en koloniale ‘schatten’. Kortom, er zijn heel wat verwijzingen te vinden naar de beruchte Village Africaine op de Expo 58, wellicht het culminatiepunt van het Belgisch kolonialisme

Zo brengt de kunstenaar het huidige vluchtelingenprobleem in verband met het kolonialisme. Is er een verschil tussen het aanstaren van mensen in een museum vandaag en het Village Africaine in 1958?

Alleszins is Büchel wat controverse betreft van geen kleintje vervaard. Hij installeerde in het verleden al een bordeel in de Wiener Secession en vormde een leegstaande kerk in Venetië om tot moskee. En ook hier zoekt hij duidelijk de grens op.

Maar het is onduidelijk hoe hij dat hier precies probeert te doen. Want zonder een algemene verhaallijn, noch verantwoording in zaalteksten, is het puzzelen om de verschillende delen in elkaar geschoven te krijgen. 

Beeld rv

Zo ook in het derde hoogtepunt, waar alles klaarstaat voor een bedrijfsfeestje: champagne, glazen, receptietafeltjes, foldertjes en een campagnefilmpje. Het bedrijf in kwestie blijkt FN Herstal, de Belgische vuurwapenproducent in handen van het Waalse Gewest – een van de grootste wapenproducenten ter wereld. Wat vaststaat: Büchel legt geen verbanden, hij stelt enkel vragen. Maar wel vragen die nodig moeten worden gesteld

Uit de Collectie/ Verlust der Mitte, tot 27/8 in het S.M.A.K., Gent. smak.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.