Zondag 03/07/2022

RecensieWarsan Shire

Roddelen over de ‘sletten’ in de familie: dichter Warsan Shire schetst een misogyne wereld

Warsan Shire schetst een wereld van ongelukkige vrouwen, opgesloten in hun lichaam, en van teleurgestelde mannen die gedreven worden door hun lusten. Beeld Tracy Nguyen voor The New Yorker
Warsan Shire schetst een wereld van ongelukkige vrouwen, opgesloten in hun lichaam, en van teleurgestelde mannen die gedreven worden door hun lusten.Beeld Tracy Nguyen voor The New Yorker

Huiselijk geweld, vrouwenbesnijdenis, geroddel over ‘de sletten’ van de familie. In haar debuutbundel Zegen de dochter dicht de Somalisch-Britse Warsan Shire onder meer over de misogyne cultuur in haar geboorteland.

Dieuwertje Mertens

Warsan Shire (1988) werd geboren in Kenia als kind van Somalische ouders, maar groeide op in Engeland. De dichter kreeg internationale bekendheid nadat ze mee had gewerkt als tekstschrijver aan verschillende nummers op Beyoncés album Lemonade (2016).

In haar debuutdichtbundel Zegen de dochter, bekritiseert Shire de misogyne Somalische cultuur, waarin vrouwen ondergeschikt zijn en vrouwenbesnijdenis nog aan de orde van de dag is.

Haar eigen leven en dat van migranten, meisjes en moeders uit haar omgeving, staat centraal in de gedichten. De wereld die Shire schetst is er een van ongelukkige vrouwen, opgesloten in hun lichaam, en van teleurgestelde mannen die gedreven worden door hun lusten. De bundel bestaat uit vier delen: ‘What doesn’t kill you’, ‘This is not a love song’, ‘Are you there, God?’ en ‘Testament’.

Er worden heel wat zegeningen uitgesproken in de bundel. Niet alleen de dochter wordt gezegend, ook de kamelen, de sharmuto (slet), hooyo’s (moeders) kohl-omrande ogen, Grace Jones en ‘dit huis’; synoniem voor het lichaam van het lyrisch ik. ‘Moeder zegt dat er in alle vrouwen afgesloten kamers zitten/ Soms komen de mannen – met sleutels/ soms komen de mannen – met hamers.’ De zegeningen mogen bitter, boos en strijdvaardig worden geïnterpreteerd.

Shire breekt met veel (traditionele) poëzieopvattingen, maar komt ook met veel weg. Ze is vaak letterlijk en direct, maar wisselt dit gelukkig af met beeldspraak en het achterwege laten van informatie en uitleg, waardoor de lezer de gebeurtenissen zelf zal moeten invullen.

In ‘Zegen de qumayo’ (wreed persoon) wordt er lelijk geroddeld over de sletten in de familie en gegist ‘naar wier maagdenvlies in het donker sist/ van roze naar zwart verschiet’/ (...) waarlijk, je leven is tot de rand gevuld met verdriet, we hebben gezien hoe/ de liefde je langzaam verliet, evenwel/ bidden we voor je genezing, bitch’.

Shire laat de wonden zien, ze duwt ze in het gezicht van de lezer: hier, kijk maar. Die directheid zorgt ervoor dat we het hoofd niet kunnen afwenden.

In ‘Verdrinken in Dawson’s Creek’ staat een Somalische vrouw centraal van wie het stoffelijk overschot in 2010 in Washington State werd gevonden. Ze werd jarenlang abusievelijk als wit geïdentificeerd. Shire laat haar haar verhaal doen: ‘Iets achtervolgt mij naakt en bloedvoets/ door het bos, iets met sterke armen/ duwt mijn hoofd onder koud kreekwater.’ ‘Bloedvoets’ als variatie op ‘blootsvoets’ is mooi vertaald door Radna Fabias.

Warsan Shire, Zegen de dochter, Das Mag, 94 p., 19,99 euro, vertaald door Radna Fabias.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234