Zaterdag 04/07/2020

Wat is muziek?

Robin Verheyen zingt met zijn saxofoon: "Is een ballad geen muziek misschien?"

Beeld Tom Lagast

Naast de stem van Tom Barman kleurt de sax van Robin Verheyen de sound van TaxiWars. Samen met drie New Yorkse jazzveteranen heeft hij nu ook het album When The Birds Leave uitgebracht. "Sax spelen is voor mij even natuurlijk als praten."

Speelt een vaardige muzikant automatisch goede muziek?

Je zou kunnen zeggen dat Robin Verheyen (34) saxofonist is. Maar beter zeg je: Robin Verheyen vertelt verhalen en gebruikt daarvoor een saxofoon. “Toen ik op mijn twaalfde muziek begon te spelen, was het belangrijkste dat ik mijn persoonlijkheid kwijt kon in mijn instrument.”

Als luisteraar zoekt hij naar muziek die hem raakt. “Ik moet het voelen in mijn hart. Sommigen kunnen technisch waanzinnig veel en weten tegelijk niet hoe ze een verhaal moeten vertellen. Ik ben niet de saxofonist die uitblinkt in het spelen van veel noten. Met één noot heel veel kunnen zeggen, dáár zit de kracht in. Dat is ook waarom Miles Davis’ Kind of Blue nog altijd zo’n groot publiek vindt.”

De reden dat Robin zo gehecht is aan de saxofoon, is de sterke connectie van het instrument met de menselijke stem. “Sax spelen is voor mij even natuurlijk als praten. Misschien zelfs nog natuurlijker”, lacht hij. “Op den duur versmelt je met je instrument.”

Zijn liefde voor muzikale verhalen verklaart ook waarom hij zo graag ballads speelt. “Ik luister al lang naar zangers als Frank Sinatra. Zijn timing, de manier waarop hij een melodie neerzette: ongelooflijk! Als andere jonge muzikanten vroeger protesteerden omdat ik een ballad wilde spelen, vond ik dat verschrikkelijk irritant. Is een ballad geen muziek misschien?”

Is jazz nog altijd het genre van de improvisatie?

Onlangs hoorde hij iemand verkondigen dat improvisatie er niet meer toe doet in de jazz. Hij viel bijna van zijn stoel: “Improvisatie is toch een beetje de essentie van deze muziek.”

Het album When The Birds Leave, dat vorige week verscheen, nam hij op met pianist Marc Copland (69), bassist Drew Gress (58) en drummer Billy Hart (77). Robin schreef de meeste muziek. “De ideale jazzcompositie”, legt hij uit, “zorgt ervoor dat de muzikanten een richting hebben om vervolgens de muziek volledig op hun eigen manier in te vullen. Zodra je muzikanten te veel vertelt wat ze moeten doen, hebben ze geen vrijheid meer en blokkeert de muziek. Een compositie is een springplank, waarna je de muziek samen naar een ander niveau brengt. Dus ja, improvisatie blijft zeer belangrijk. Ik zou niet samenwerken met mensen die het niet kunnen.”

Voor die gezamenlijke improvisatie moet je kunnen spelen, maar vooral: kunnen luisteren. “Je moet voelen wanneer iets nodig is en wanneer je niet moet spelen. Sommige muzikanten met een grote naam zijn fantastisch op hun instrument, maar kunnen niet samen met anderen een verhaal vertellen. Terwijl samenspelen net is waarnaar ik op zoek ben. Wanneer muzikanten op dezelfde golflengte zitten, heeft dat zo veel meer emotionele impact dan wanneer iemand etaleert wat hij allemaal kan. Het is een van de mooiste dingen die je kunt bereiken in de muziek. Dan speel je dingen waarvan je dacht dat je ze niet kon. De muziek maakt die keuze voor jou: er is maar één weg, je kunt haast niet anders dan die te volgen. Dat zijn transcendentale momenten.”

Is een album meer dan een verzameling songs?

De songs op When The Birds Leave klinken tijdloos en dat hoort Robin graag. “Ik wou absoluut niet proberen om de hipste nieuwe plaat te maken, er zijn al genoeg groepen die dat proberen. Als je dat te geforceerd doet, lukt het toch niet.” Die tijdloze klank, zo vermoedt hij, heeft hij ook te danken aan de gezegende leeftijd van zijn collega-muzikanten. “Zij hebben zoveel bagage en diepgang. Als ze spelen, voel je: ze hebben niets meer te bewijzen.”

En ook: de drie oudere muzikanten hebben massa’s ervaring met studio-opnames. “Het moeilijkste voor een muzikant blijft: je brein uitschakelen en spelen in het moment. In de studio is dat stukken moeilijker dan live, want de omgeving is heel artificieel. Je staat niet dicht bij elkaar te spelen in de sound van de band. Een album opnemen vergt geen 100 maar 150 procent focus. Het is een uitputtingsslag.”

De opnames voor When The Birds Leave duurden twee dagen, er is nog veel materiaal dat de plaat niet haalde. “De tracklist opstellen is een puzzel zoeken en ik ben daar obsessief mee bezig. Een album moet een verhaal vertellen, maar voor veel mensen is dat irrelevant geworden. Op Spotify luisteren mensen vooral naar individuele tracks. Maar bij een boek lees je toch ook niet eerst het tweede hoofdstuk om dan terug te bladeren naar het eerste?”

Zal jazz verder blijven evolueren?

Jazz is een relatief jonge kunstvorm, amper honderd jaar oud. “In die honderd jaar is er heel veel gebeurd”, weet Robin Verheyen. Alleen: zullen er dingen blijven gebeuren? Want begin de jaren 70 stelde wijlen Frank Zappa al: “Jazz is not dead, it just smells funny.”

Jazz heeft een moeilijk imago en een iets ouder publiek, maar Robin merkt op dat kinderen er zeer ontvankelijk voor blijken. “Zet jazz op voor een driejarig kind en het zal bewegen. Ik vind dat geweldig. Muziek heeft een ongelooflijke impact op kinderen, zij reageren zeer fysiek. De echte reactie gebeurt met je lichaam, al de rest krijg je mee door de opvoeding en de maatschappij.”

Hij twijfelt er daarom niet aan dat jazz zal blijven evolueren. “Er zijn nog zoveel richtingen die nog verder kunnen worden verkend.”

When The Birds Leave van Verheyen, Copland, Gress & Hart is verschenen bij Universal Music. Op 22/2 spelen ze in De Roma (Antwerpen), op 23/2 in Bozar (Brussel) en op 27/2 in De Werf (Brugge).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234