Zondag 29/05/2022

FotografieExpo

Retrospectieve van fotograaf Bertien van Manen brengt spontane naar Antwerps FoMu

 ‘Amanda on Porch, Cumberland’, uit de serie ‘Moonshine’, 1987. Beeld Bertien Van Manen
‘Amanda on Porch, Cumberland’, uit de serie ‘Moonshine’, 1987.Beeld Bertien Van Manen

Het Antwerpse FoMu toont een mooie retrospectieve van de Nederlandse fotografe Bertien van Manen (80). Haar documentaire benadering van fotografie is een ware (her)ontdekking.

Michaël De Moor

Het werk van Bertien van Manen is te zien in prestigieuze musea als het New Yorkse MoMA, het Metropolitan Museum of Photography in Tokio en het Amsterdamse Stedelijk Museum. En toch lijkt het oeuvre van de Nederlandse in onze contreien altijd een beetje onderbelicht te zijn gebleven. Volledig ten onrechte, want haar uit het leven gegrepen beelden doen wat een goede foto moet doen: een andere wereld dichterbij brengen. Van Manen is een meester in het capteren van gewone, soms bijna banale gebeurtenissen. Een vrouw, gezeten op bed en onzichtbaar achter een gordijn, doet een sandaal aan. Of trekt ze hem uit? Een meisje houdt achteloos een geweer in de hand, terwijl haar zusje zich van geen kwaad bewust lijkt. Een man kust een vrouw, de rood gestifte lippen in een ernstige plooi, op de wang. Naast hen een jongetje met een camera dat wegkijkt van het romantisch tafereel. “Ik fotografeer dingen om me heen, zaken die me ontroeren of verbazen en die ik aan anderen wil laten zien”, vertelt ze daarover. “Het zijn kleine, subtiele, herkenbare momenten.”

‘Tao in Her Dormitory’, uit de serie ‘East Wind West Wind’, 1998. Beeld Bertien Van Manen
‘Tao in Her Dormitory’, uit de serie ‘East Wind West Wind’, 1998.Beeld Bertien Van Manen

Dubbele bodem

Haar foto’s lijken op het eerste gezicht spontane snapshots, recht uit het dagelijkse leven. Maar wie verder kijkt, ontdekt misschien een dubbele bodem. Is het onschuldige meisje een aanklacht tegen de lakse wapenwetgeving? Heeft de dame op bed sensuele plannen? Het is niet meteen duidelijk, en net dat maakt haar beelden zo intrigerend.

‘Odessa, Ljalja’, uit de serie ‘Let’s Sit Down Before We Go’, 1991. Beeld Bertien Van Manen
‘Odessa, Ljalja’, uit de serie ‘Let’s Sit Down Before We Go’, 1991.Beeld Bertien Van Manen

Van Manen, geboren in 1942, vereeuwigt sinds de jaren zeventig dit soort taferelen overal ter wereld, van de voormalige Sovjet-Unie over China tot de Appalachen. Dat doet ze met een eenvoudige kleinbeeldcamera die haar toelaat dicht bij haar onderwerp te komen. Als er al een conclusie uit haar werk kan worden getrokken, dan is het wel dat de mens, waar hij of zij ook woont, een wezen is met universele gevoelens. De zonnende Sovjet-dame in badpak zou net zo goed een van ons kunnen zijn. De dansende pubers kan je van Japan tot Brazilië aantreffen. Het is die herkenbare emotionele component die maakt dat veel van haar beelden ook vijftig jaar na datum nog fris en actueel ogen. En dat is geen kleine verdienste. Overigens fotografeert ze nog steeds, maar dan vooral met haar iPhone. “Ik ga mijn nieuwsgierigheid achterna, met een honger naar beelden en verrassingen.”

Op 29 mei bezoekt Bertien van Manen het Antwerpse FoMu voor een artist talk met aansluitende signeersessie. Expo Wish I Were Here, nog tot 28 augustus, fomu.be.

‘Willemijn en Nicoline’, uit de serie ‘Easter and Oak Trees’, 1974. Beeld Bertien Van Manen
‘Willemijn en Nicoline’, uit de serie ‘Easter and Oak Trees’, 1974.Beeld Bertien Van Manen
‘Odessa Station, Vasja, Lena and their Son Styopya’, uit de serie ‘A Hundred Summers, a Hundred Winters’, 1992. Beeld Bertien Van Manen
‘Odessa Station, Vasja, Lena and their Son Styopya’, uit de serie ‘A Hundred Summers, a Hundred Winters’, 1992.Beeld Bertien Van Manen
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234