Maandag 18/11/2019

Film

Regisseur Wang Xiaoshuai verbluft met ‘So Long My Son’: ‘Chinezen vergeten het verleden te snel’

‘So Long My Son’. Beeld Li Tienan

De Chinese eenkindpolitiek heeft een onbarmhartige invloed op het koppel in het even aangrijpende als vernuftige So Long My Son van regisseur Wang Xiaoshuai, op dit moment met voorsprong de beste film van 2019.

So Long My Son kreeg vorige maand de Grote Prijs op het Brussels International Film Festival. Op termijn zal dat meer een eer voor het festival blijken dan vice versa. Regisseur Wang Xiaoshuai is weliswaar een naam die zelfs bij doorwinterde cinefielen minder herkenning oproept dan die van andere Chinese regisseurs, zoals zijn generatiegenoot Jia Zhangke. Dat gebrek aan naamsbekendheid ligt deels aan een beperkter festivalpalmares en deels aan het kleine aantal titels van Wang dat de voorbij kwarteeuw in de Belgische bioscopen is beland. Zijn meesterwerk Shanghai Dreams viel bij ons alleen op festivals te bewonderen. Dat verandert nu. Niet dat die film uit 2005 alsnog een release krijgt. Neen, Wang heeft zichzelf met zijn jongste So Long My Son zo overtroffen, dat het niet alleen zijn allerbeste is, maar een van de allersterkste films van de jongste jaren.

CENSUUR

So Long My Son is het diep aangrijpende portret gespreid over drie decenniën van een Chinees gezin dat sociaal en emotioneel ingekapseld wordt door de eenkindpolitiek, die eind jaren 70 ingevoerd is om de bevolkingsgroei in China tegen te gaan. Het koppel verliest een jong kind en probeert het, hoewel dat niet toegelaten is, op alle mogelijke manieren te vervangen. De eenkindpolitiek is begin 2016 vervangen door een tweekindpolitiek, maar dat is niet de reden waarom Wang deze film nu gemaakt heeft.

“Voor mij is het belangrijk dat die periode uit onze geschiedenis en alle mensen wier leven erdoor beïnvloed is niet worden vergeten. Maar het is te simplistisch om de film te verengen tot een kritiek op de eenkindpolitiek, hij gaat bijvoorbeeld ook over de gevolgen van arbeidsmigratie binnen China of de sterke vlucht van de handel in onroerend goed. Je krijgt een holistisch beeld van de periode die de film overspant. Voor mij is dit een antwoord op de razendsnelle evoluties die China doormaakt. Het recente verleden wordt in ons land te snel vergeten.”

‘So Long My Son’. Beeld Li Tienan

De film is zonder veel moeite de censuur gepasseerd. “Ik heb links en rechts een paar kleine aanpassingen moeten doen, maar niets fundamenteels.” Dat is in het verleden wel anders geweest, in de jaren 90 kwam Wang tot een zware aanvaring met de Chinese overheid, met een beroepsverbod tot gevolg. De laatste vijftien jaar heeft hij geen problemen meer gekend. Hij kent de gevoeligheden, maar beklemtoont dat het zeker niet om zelfcensuur gaat. Want hij wijst erop dat door de enorme bloei van de Chinese filmindustrie, met blockbusters die evenveel kosten en opbrengen als Amerikaanse, de censuur vooral die films nauwgezet onder de loep neemt. “Al merk je dat er wel degelijk zelfcensuur bestaat, bij zowel regisseurs als investeerders. Er wordt duidelijk rekening gehouden met welk materiaal er problemen zouden kunnen ontstaan en men kiest onderwerpen waar geen aanstoot aan zal worden genomen. Geld investeren in een film die niets opbrengt, dat is te riskant.” Al is dat natuurlijk geen typisch Chinees probleem.

Wangs jongste werkstuk raakt in China in elk geval een gevoelige snaar. Na twee dagen had So Long My Son al evenveel opgebracht als al zijn andere films samen. “Wat me daarbij verheugt, is dat hij alle generaties aanspreekt, zelfs jongeren die na de mil­len­ni­um­wis­se­ling geboren zijn. Maar vergis je niet: vergeleken met de Chinese blockbusters is deze film klein bier. Het betekent ook niet dat ik nu plots makkelijker geld zal vinden voor een volgende film.”

Wang Xiaoshuai. Beeld REUTERS

DOORKIJKJES

Niet alleen het verhaal grijpt naar de keel, ook en zelfs vooral de intelligente wijze waarop Wang het vertelt. Hij wipt zonder veel aanwijzingen heen en weer tussen tijdsperiodes en de aard van de relaties tussen personages blijft soms lang in nevelen gehuld. Wang: “Ik vind het een heel natuurlijke manier van vertellen. Probeer je maar eens te herinneren hoe je een emotionele gebeurtenis uit het verleden deelt met anderen. Doe je dat altijd netjes chronologisch? Ik dacht het niet, ook dan spring je van het ene moment naar het andere en selecteer je belangrijke details en oriënteer je je op de gevoelens die je wilt overbrengen. Zo is het ook met So Long My Son.”

Wang was zich bewust van de risico’s van die aanpak. “Ik heb me afgevraagd of het publiek niet zou afhaken, het is aanvankelijk geen makkelijke opgave, maar ik ben ervan overtuigd dat eenmaal de toeschouwers de gebeurtenissen ‘voelen’, ze geboeid blijven. Daarom heb ik ervoor gekozen om geen titels met tijds- of plaatsaanduidingen aan het beeld toe te voegen. Het is niet belangrijk om die precieze details te kennen”

Wang heeft als regisseur een heldere visuele stijl die ook in So Long My Son duidelijk zichtbaar is. Zo heeft hij een zwak voor doorkijkjes waarbij hij een scène filmt door een raam of een deuropening. Opvallend is ook dat hij bij een aantal cruciale momenten in de film, zoals na een overlijden en bij een ziekenhuisscène, de camera op een verre afstand van de actie houdt. Wang: “Dat sluit aan bij mijn levensfilosofie én mijn psychologie: ik heb het er moeilijk mee om lijden bij anderen te zien, vandaar dat ik het niet nadrukkelijk wil tonen in mijn films.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234