Vrijdag 22/11/2019

Radiohead dwars en eigenzinnig in het Sportpaleis ****

Beeld alex vanhee

Vijf jaar was het geleden dat Radiohead nog eens in België was neergestreken. Toen stond de Britse groep als topact op de affiche van Rock Werchter en splitste ze de massa een loodzware, nauwelijks te verteren set in de maag die zelfs van de overtuigde fans het uiterste eiste. Donderdag nam het vijftal overtuigend revanche in het Antwerpse Sportpaleis.

Radiohead gewoon een rockgroep noemen is de waarheid te kort doen. Goed, de band uit Oxford grossierde aanvankelijk in tamelijk traditionele Britpop, maar het duurde niet lang voor het vijftal uit Oxford zich aan de hand van klassieke platen als 'OK Computer' en 'The Bends 'ontwikkelde tot één van de grootste bands ter wereld. Sindsdien is Radiohead geëvolueerd tot een collectief, tot een verzameling muzikanten die zich laat voortstuwen door een nauwelijks in te tomen drang naar avontuur en experiment.

Geen greatest hits
Ook in het Sportpaleis - waar de groep in theorie de recentste cd 'The King Of Limbs' kwam promoten - toonde het vijfspan zich van haar eigenzinnigste kant. Geen greatest hits kortom. Vergeet 'Creep', 'High & Dry' en 'Fake Plastic Trees'. Zet een kruis over 'No Surprises' en 'Street Spirit (Fade Out)'. In plaats daarvan tastte Radiohead - aangevuld met Portishead-percussionist Clive Deamer - haar eigen grenzen af middels donkere, soms wat claustrofobische songs waarin knetterende electronica en opzwepende percussie centraal stonden.

Daar zal vast niet iedereen blij mee zijn geweest, al kon je eigenlijk kon je alleen maar ontzag hebben voor een band die ook ten overstaan van haar eigen publiek voor de moeilijkste -maar boeiendste- weg koos. Op die manier speelden Thom Yorke en zijn vrienden sinds de millenniumwissel weliswaar een aanzienlijk deel van hun fans kwijt, maar dat blijft een relatief verlies voor een band die jaarlijks nog steeds een paar miljoen platen verkoopt. Ook in Antwerpen waren alle 18.000 kaartjes op nauwelijks een half uur de deur uit, dus veel reden tot paniek was er niet.

Eigen voorwaarden
Bovendien werken de bandleden enkel nog volgens hun eigen voorwaarden: geen lange, slopende tournees meer, nauwelijks nog interviews, en nieuwe muziek wordt in eerste instantie via een eigen label op de markt gebracht. Nooit eerder durfde een groep op dit niveau het aan om zich zo koppig, zo dwars op te stellen tegenover de muziekindustrie.

Radiohead is niet het soort band waar de muzikanten graag in de kijker lopen, en dat hebben de vijf dit keer opgelost met een oogverblindende videoshow waarbij de leden vaak niet meer zijn dan piepkleine silhouetten in een gigantisch decor. Voor elk nummer werd een nieuw lichtplan uit de computer getoverd, waarbij twaalf videopanelen in telkens weer een andere configuratie boven de hoofden van de groep zweefden. Een simpel idee, maar wel briljant uitgewerkt. Achter Radiohead nog een torenhoge videowall waarop eveneens een abstracte lichtshow werd geprojecteerd.

Abstract
Abstract is overigens ook een adjectief dat op de muziek slaat. Al vanaf openers 'Lotus Flower' en 'Bloom' merkte je dat gitaren steeds meer naar de achtergrond verdwijnen ten voordele van electronica, keyboards en -vooral- opzwepende ritmes. De muziek was donker en broeierig, maar klonk vanaf de eerste noot even strak als ondeelbaar. De verdienste van drummer Phil Selway en bassist Colin Greenwood, die voor elke song een stevig fundament in de steigers zetten waar de rest vervolgens op verder kon bouwen.

Thom Yorke - ook zijn rare kapsel was een experiment - leek beter in zijn vel te zitten dan vroeger. Niet alleen kon er al eens een introductie af, maar op de koop toe danste de zanger met de intrieste stem meer dan ooit tevoren. Alsof er na al die jaren plots een enorme last van hem was afgevallen. Naast hem bleef gitarist Jonny Greenwood druk in de weer met machientjes allerhande. Samplers, keyboards, synths. Zolang er knopjes of antennes aan zaten, ging hij ermee aan de slag.

Hypnotiserende trip
Het door DJ Shadow geïnspireerde 'Airbag' -één van de weinige passages uit 'OK Computer' die de setlist haalde- kreeg herkenningsapplaus cadeau, maar vaak was het optreden gewoon een hypnotiserende trip waarin je helemaal werd meegezogen. 'Weird Fishes' en 'The Gloaming' ratelden om onvermoeibare breakbeats, 'Myxomatosis' werd voortgestuwd door strak aangespannen gitaren, en in 'I Might Be Wrong' schemerde zelfs even de blues door. Verrassend: twee gloednieuwe nummers in de set, waarbij vooral de in elkaar kringelende stemmen van 'Identikit' meteen een diepe indruk nalieten.

Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee
Beeld alex vanhee

Naar het einde van de set toe - en zeker tijdens de bisronde- kwamen er toch nog wat classics langs. Er was ruimte voor emotie in het breed meegescandeerde 'Karma Police', en in het explosieve 'Paranoid Android'- mochten de versterkers helemaal open. 'Everything In It's Right Place' groeide - door de ingenieuze manier waarop Yorke z'n stem gesampled en geloopt werd - opnieuw uit tot een kippenvelmoment. En met de laatste toegift - het verpletterende 'Idioteque' - was de kater van Werchter helemaal doorgespoeld.

Intimiteit in enorme bunker
Als het over popmuziek gaat heeft Radiohead niet alleen een nieuw wiel uitgevonden, maar ook een stevig chassis, een gestroomlijnde carrosserie, een ergonomisch stuur én een ecologische motor. Het is een band die tegen de stroom in blijft zwemmen, nog steeds de bakens verlegt, en de kunst beheerst om intimiteit te scheppen in een enorme bunker als het Sportpaleis. Dit was - even rekenen - mijn zeventiende Radiohead-concert, en het leek in niets op de zestien voorgaande. Dat zegt genoeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234