Zondag 13/06/2021

AchtergrondTelevisie

Racisme op het voetbalveld en hoe het te bestrijden: waar televisiemaker Evert Winkelmans de mosterd voor ‘FC United’ haalde

Evert Winkelmans. Beeld Thomas Nolf
Evert Winkelmans.Beeld Thomas Nolf

Met de documentairereeks FC United laat televisiemaker Evert Winkelmans zien hoe diep geworteld racisme in de voetbalwereld zit. De motivatie om dat moeilijke verhaal te vertellen vond hij jaren geleden op het voetbalveld.

‘Vuile Chinees!’ of ‘Ziet hij de bal wel met die spleetogen?’ Jaren aan een stuk hoorde Winkelmans variaties op hetzelfde thema. De verwijten kwamen niet zijn richting uit, wel die van zijn broer Tim. Geboren in Indonesië, maar kort na zijn geboorte naar België gebracht. “Mijn ouders zijn allebei arts en zijn Tim in Indonesië gaan halen”, vertelt Evert Winkelmans. “Hij was er op medisch vlak heel slecht aan toe, hem naar België meenemen was de enige optie.”

Tim werd een Winkelmans, zoals de vijf andere kinderen van het gezin. Alleen zijn teint bleef net iets donkerder. En net dat werd hem op het voetbalveld aangerekend. Of het nu bij VV Leest, Hombeek of caféploeg Jolika was, elk seizoen waren er matchen waarop doelman Tim er werd uitgepikt. “Tientallen keren ben ik, of een van onze ploegmaats, naar de scheidsrechter gestapt. Om te vragen of hij nu echt niet hoorde wat er geroepen werd. Nooit is daar iets aan gedaan. Tim speelde heel graag, maar door dat soort momenten is het absolute voetbalplezier, zoals wij dat kennen, er bij hem nooit geweest.”

Erger dan we dachten

Ondertussen zijn de voetbalschoenen opgeborgen en staan Evert en Tim enkel nog tijdens familiefeesten samen op het veld. Maar de kreten van toen achtervolgen Evert nog altijd. Ondertussen staat hij mee aan het roer van Deklat Binnen, een televisieproductiehuis dat sport en human interest met elkaar probeert te verzoenen. Een positie die hem nu de kans geeft om met de driedelige reeks FC United het racismeprobleem bij een breed publiek aan te kaarten. “Televisie is daarvoor het perfecte medium. Iedereen weet dat racisme een probleem is binnen het voetbal. Maar pas als je het op beeld ziet, als je voetballers er over hoort vertellen wordt het tastbaar en echt. Dat merk ik nu ook aan de reacties. Veel mensen beseffen nu dat ‘het nog veel erger is dan we dachten’.”

Het vinden van voetballers die hun verhaal wilden doen bleek geen sinecure. Vooral omdat Winkelmans per se een aantal grote namen voor zijn camera wilde halen. “We hadden deze reeks ook met alleen amateurvoetballers kunnen maken. Maar als je impact wil, en dat was toch de bedoeling, heb je bekende koppen nodig. Maar veel van de spelers die we contacteerden waren bang. Bang om nadien nog harder aangepakt te worden door de supporters. Bang voor hun carrière ook. Niet elke clubeigenaar of trainer vindt het leuk dat zijn spelers zich uitspreken over gevoelige thema’s als racisme.”

Bankzitten

Toch wist Winkelmans na behoorlijk was masseerwerk onder anderen Zinho Gano (KV Kortrijk), Cyriel Dessers (Racing Genk) en Faris Haroun (Antwerp FC) voor de camera te halen. Maar de absolute headliner in FC United is Romelu Lukaku. “Bij hem was vooral contact maken een probleem. Romelu wordt heel goed afgeschermd. Maar eens we hem konden uitleggen wat voor programma we wilden maken en wat we daarmee precies aan wilden kaarten, wou hij meteen meedoen. Schrik voor de gevolgen voor zijn carrière hoeft iemand als Romelu natuurlijk niet te hebben. ‘Geen enkele trainer zal me op de bank zetten om wat ik over racisme zeg’, redeneerde hij. Maar er zijn natuurlijk veel spelers voor wie dat niet geldt.”

Romelu Lukaku. Beeld Photo News
Romelu Lukaku.Beeld Photo News

In FC United komen niet alleen voetballers aan het woord. Winkelmans zoomt ook in op trainers, scheidsrechters en bestuurders om tot de vaststelling te komen dat daar amper diversiteit te vinden is. “Bij de topclubs vind je sinds een paar jaar wel wat kleur in de trainersstaf. Maar als we eerlijk zijn, moeten we daarbij vertellen dat die evolutie vooral uit economische overwegingen is gebeurd. Die clubs merkten dat heel veel talent uit de wijken er niet in slaagde om door te groeien. Omdat hun trainers hun culturele achtergrond niet kenden of niet begrepen met welke sociale problemen die gasten af te rekenen hadden.”

Witte suprematie

Niet alle bestuurders en voetbalbobo’s die de revue passeren in FC United maken een even goede indruk. Maar Winkelmans benadrukt dat het absoluut niet zijn bedoeling is om op zoek te gaan naar schuldigen. “We willen niemands kop doen rollen. Daar gaat het niet om. We willen met dit programma het voetbal beter maken. (denkt na) Al besef ik, nu ik het hardop uitspreek, hoe pathetisch dat klinkt. Maar het is wel oprecht. We willen iets veranderen.”

In afwachting blijft Winkelmans voetbalfan in hart en nieren. Elke thuismatch van KV Mechelen zit hij in de tribune. Al is dat soms met gemengde gevoelens. “Toen Charleroi-speler Marco Ilaimaharitra vorig jaar in tranen van het veld stapte na racistische commentaren van Mechelen-supporters was ik echt gedegouteerd. Het blijft heel moeilijk om dat soort dingen binnen de clubs ter sprake te brengen. Ik zit in de supportersraad van KV Mechelen. Wanneer ik daar over diversiteit begin, wordt er een minuut later al weer over ‘belangrijker’ dingen gepraat, zoals het merk van bier dat we volgend seizoen gaan tappen.”

Toch is Winkelmans optimistisch. “De witte suprematie in het voetbal loopt op zijn laatste benen. Een volledig witte voetbalbond, een volledig wit bestuur bij zowat alle topclubs... dat kan niet blijven duren. Maar het is een proces dat tijd vraagt. Te veel tijd, vrees ik. Daarom hebben we dit programma gemaakt. In de hoop dat het dankzij FC United allemaal wat sneller gaat.”

FC United, vanavond om 21u20 op Canvas

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234