Woensdag 20/11/2019

Expo

Psychiatriemuseum blaast stof van collectie

Een nieuwe zaal in Museum Dr. Guislain. '95 procent van wat je ziet, is nieuw', klinkt het enthousiast. Beeld Museum Dr. Guislain

Gedaan met gruwelen en huiveren. De nieuwe vaste collectie Op losse schroeven van Museum Dr. Guislain in Gent is geen eng schouwspel meer. Ze loodst je aan de hand van laagdrempelige thema's mee door de geschiedenis van de psychiatrie.

Toegegeven, er kwam wat kritiek op de vroegere vaste collectie van Museum Dr. Guislain. Weggedoken in verduisterde zolderkamers kon je bijleren over eeuwenoude collocaties en hersensnijmachines. Niet voor tere zieltjes, en al zeker niet voor de angsthaas in elk van ons. De geschiedenis van de psychiatrie liep er toen langs een droge tijdlijn. Vandaag kiest het museum voor een hedendaags ogende scenografie, opgesteld in samenwerking met huisvormgever Gert Dooreman.

Wie gelijkenissen zoekt met de vorige opzet is eraan voor de moeite. "95 procent van wat je vandaag te zien krijgt is gloednieuw", vertelt artistiek leider Bart Marius enthousiast. "We verhuisden de opstelling een verdieping lager naar de voormalige slaapzalen en omarmden er het zonlicht dankzij speciaal geïsoleerde ramen. Er luidde steevast kritiek dat onze vaste opstelling niet meer aansloot bij de tijdelijke tentoonstellingen. Hoog tijd dus om in te grijpen."

Het museum liet de tijdlijn voor wat ze was. Ze kozen voor een compleet nieuwe start met vijf intrigerende thema's: Lichaam en Geest, Classificatie, Verbeelding, Architectuur en Macht en Onmacht. De thema's haken elk op hun eigen manier in op elkaar én op de actualiteit, een stokpaardje van het museum dat zijn tijdelijke expo's steeds toetst met de buitenwereld.

Beeld Museum Dr. Guislain

Zo zie je bij het luik Architectuur een maquette van het Sint-Jozefsgebouw van psychiatrisch ziekenhuis Caritas in Melle. Het baanbrekende ontwerp van DVVT architecten viel vorig jaar nog in de prijzen op de architectuurbiënnale van Venetië. Bij Macht en Onmacht vind je de fotoreeks Sad, Depressed, People, die bestaat uit stockfoto's van depressiviteit, voor velen dé mentale ziekte van de tijd. De Canadese kunstenaar David Horvitz ontdekte dat een doorsnee depri persoon in Google Afbeeldingen steevast met de handen in het haar, voor het gezicht of op de knieën wordt afgebeeld. Het werk biedt een kritische blik op de commercialisering van lege beelden die te maken hebben met geestelijke gezondheid.

Sad, Depressed, People sluit ook naadloos aan op het werk van Hans Eijkelboom, dat we in de sectie Classificatie terugvinden. Zijn bekende reeks Fotonotities toont straatportretten van voorbijgangers met telkens één oppervlakkige gemene deler: een specifieke haarstijl, een jas met een panterprint of gele rubberlaarzen. Het brengt je zonder omhalen bij de studies van Ebergiste De Deyne, pedagoog, fotograaf en hoofd van het Sint-Jozefinstituut in de jaren 1930. De Deyne onderzocht de fysieke en mentale eigenschappen van de jongens in het instituut en categoriseerde hen volgens soortgelijke uiterlijke kenmerken.

Geheime boodschappen

Marius klinkt streng wanneer hij de opzet overloopt: "We blijven kritisch. Als een kunstwerk, installatie of thema niet meer past in het plaatje, gooien we het er onverbiddelijk uit." Het museum reikt de hand aan het breedste publiek en zet in op interactie. Een eyecatcher, of zeg liever earcatcher, is de podcast gemaakt door het museum zelf. Een voormalige broederkamer is er omgetoverd tot een gezellig zithoekje waar enkele tapes te beluisteren vallen. Het verhaal draait om geheime gevouwen briefjes die jaren geleden in de kieren en barsten van de houten balken van de slaapzalen zijn achtergelaten. De kleine krabbels zijn onlangs teruggevonden en komen ook verderop in de expo terug. Soms zijn het raadgevingen, soms onzinnigheden als 'hersentjes, hersentjes, hersentjes' en 'eerlijk komt alles uit'.

Guislain legt de lat hoog met de nieuwe opstelling. Het museum kiest voor de juiste dialogen en zorgt door de thematische insteek voor de nodige ademruimte, die zal uitnodigen om steeds opnieuw langs te komen.

Beeld Museum Dr. Guislain
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234