Donderdag 07/07/2022

AchtergrondOscar-uitreiking

Prestige, buzz en box office: waarom de Oscars nog steeds belangrijk zijn

Benedict Cumberbatch in 'The Power of the Dog'. De Netflix-film is de topfavoriet bij de 94ste Oscar-uitreiking. Beeld RV
Benedict Cumberbatch in 'The Power of the Dog'. De Netflix-film is de topfavoriet bij de 94ste Oscar-uitreiking.Beeld RV

Na de abominabele kijkcijfers van vorig jaar bevindt Oscar zich meer dan ooit in een identiteitscrisis. Toch lijkt het geen oplossing om populaire blockbusters als Spider-Man te nomineren. Want net om zo’n gouden beeldje binnen te halen, steken giganten als Netflix geld in topfilms als The Power of the Dog – en dus ook in de bioscoop.

Ewoud Ceulemans

“Movie lovers unite”, staat in gouden letters op de affiche voor de 94ste uitreiking van de Academy Awards. Een jaar nadat een uiterst vreemde, dodelijke saaie maar coronaveilige Oscar-ceremonie de slechtste kijkcijfers in de geschiedenis van de Academy liet optekenen, lijkt de organisatie die de meest prestigieuze prijzen uit de entertainmentindustrie uitdeelt vastbesloten om zoveel mogelijk filmfans terug te winnen. Het enige probleem is dat ze niet echt weten hoe dat te doen.

Er zijn maatregelen om de ceremonie aantrekkelijker te maken, of op zijn minst in te korten: tot ongenoegen van Hollywoodgrootheden als Steven Spielberg, Jane Campion en Guillermo Del Toro zullen acht ‘kleinere’ Oscars niet live worden uitgereikt, maar vóór de ceremonie – een volgens velen halfbakken voorstel dat enkele jaren geleden werd afgeschoten, maar nu toch snel wordt doorgevoerd. In dezelfde categorie, ditmaal in de hoop om een breder publiek aan te spreken: #OscarsFanFavorite en #OscarsCheerMoment, twee populariteitspolls op Twitter. De laureaten krijgen een shout-out tijdens de ceremonie, wat toch al iets méér is dan de Oscar voor ‘Beste Populaire Film’ die drie jaar geleden werd aangekondigd en na bakken van kritiek snel weer werd afgevoerd.

De nood om het publiek te verbreden blijft erg aanwezig bij de Academy, want met de kijkcijfers dalen ook de reclame-inkomsten. Oscar heeft, met andere woorden, een identiteitscrisis. Eentje die benadrukt werd door de algehele Twitter-consternatie toen Spider-Man: No Way Home, de best bezochte film van het afgelopen jaar, níét genomineerd werd voor Beste Film. De superheldenfilm moet het stellen met een nominatie voor Beste Visuele Effecten. En dat terwijl het verleden leert dat veel nominaties voor grote kaskrakers ook kijkers lokt. Toen de derde The Lord of the Rings elf Oscars won, keken er ruim 43 miljoen Amerikanen naar de uitreiking. Zes jaar eerder, toen Titanic alle records brak, werd een record van 57 miljoen kijkers gevestigd. Maar in het jaar van Parasite, de laatste winnaar vóór de pandemie, ging het om een luttele 23 miljoen.

Is de Academy wereldvreemd geworden, een irrelevant ons-kent-ons-clubje dat nichefilms bekroont in plaats van de titels waarvan mensen écht wakker liggen?

Het uiterst populaire 'Spider-Man: No Way Home' moet het met één nominatie voor Visuele Effecten stellen, tot groot ongenoegen van de fans. Beeld AP
Het uiterst populaire 'Spider-Man: No Way Home' moet het met één nominatie voor Visuele Effecten stellen, tot groot ongenoegen van de fans.Beeld AP

Medici’s

Het antwoord is, zoals steeds: ja en nee. Het is niet zo dat kaskrakers niet welkom zijn op het belangrijkste feestje van Hollywood: Titanic en The Lord of the Rings bewezen het tegendeel, Avatar was genomineerd voor negen awards, Heath Ledger en Joaquin Phoenix wonnen acteerprijzen voor twee superheldenfilms, en dit jaar maakt Dune kans op tien Oscars, waaronder die voor Beste Film. Maar de Academy bestaat nu eenmaal uit mensen uit de sector. Gewone bioscoopgangers hebben niets in de pap te brokken als het op het toekennen van Oscars aankomt – om die reden bestaan immers de People’s Choice Awards. Maar de Oscars hebben iets wat de People’s Choice Awards of een poll op Twitter nooit zullen hebben: prestige. En dat is nog steeds een erg gegeerd goed in Hollywood. Vraag dat maar aan Netflix.

Na de net-niet-pogingen van Roma, Marriage Story, The Irishman en Mank – tonnen nominaties, maar nauwelijks noemenswaardige prijzen – zou dit wel eens het jaar kunnen worden waarin de streamingdienst de hoofdvogel afschiet. The Power of the Dog, van de Nieuw-Zeelandse cineaste Jane Campion, heeft immers twaalf nominaties op zak en is de absolute topfavoriet. The Power of the Dog, dat de prijzen aan elkaar rijgt, heeft al één hand om de Oscar voor Beste Film. En daar draait het voor Netflix al jaren om.

Het is iets waar liefhebbers van wat ‘de betere cinema’ genoemd wordt, blij om mogen zijn. En dat is eigenlijk al enkele jaren zo. Parasite, de eerste niet-Engelstalige laureaat van de hoofdprijs, en Nomadland zijn films die je traditioneel eerder op het podium van Europese filmfestivals dan op dat van het Dolby Theatre verwacht. (Parasite won ook de Gouden Palm in Cannes, Nomadland de Gouden Leeuw in Venetië.) Misschien zijn zulke films niet bijster goed voor het mainstreamappeal van de Academy, maar ze tonen wel dat de Oscars doen wat ze beloven te doen: uitstekende cinema bekronen.

Daarom zijn studio’s ook bereid om geld te pompen in films die niet meedingen naar recetterecords, maar wel naar prestigieuze prijzen. In een interview met de LA Times, enkele maanden geleden, vertelde Jane Campion waarom ze voor de distributie van The Power of the Dog met Netflix in zee ging. “Netflix is niet wat ik altijd heb gewild, maar zij zijn een beetje de Medici’s van deze tijd”, stelde Campion, verwijzend naar de machtige Italiaanse renaissancefamilie die graag optrad als kunstmecenas. “De mensen aan de top houden echt van cinema: ze willen goede dingen zien. Als je veel geld hebt, telt schoonheid.” En voor wie in films investeert, blinkt niets zo mooi als Oscar-goud.

Regisseur Chloé Zhao op de Oscar-uitreiking van afgelopen jaar, met twee van de drie Oscars voor 'Nomadland’, dat eerder de Gouden Leeuw won op het Filmfestival van Venetië. Beeld EPA
Regisseur Chloé Zhao op de Oscar-uitreiking van afgelopen jaar, met twee van de drie Oscars voor 'Nomadland’, dat eerder de Gouden Leeuw won op het Filmfestival van Venetië.Beeld EPA

‘Awards films’

Netflix gooit zo het imago van ongenode indringer in de filmindustrie van zich af. Zelfs Martin Scorsese, een ouderdomsdeken met tonnen aanzien in Hollywood, sloeg voor The Irishman de handen in elkaar met de streamingdienst. Want een ouderwets gangsterdrama van drieënhalf uur produceren, daar bleken de grote studio’s niet voor in de rij te staan. Paramount, een oude Hollywood-gigant, liet de film vallen toen het budget ervan bleef stijgen. Waarna Netflix de film kocht en de nodige centen op tafel legde. “We waren gezegend met de financiële en creatieve steun van Netflix”, stelde hij nadien in The Guardian.

Films als The Irishman en The Power of the Dog worden in Hollywood omschreven als ‘awards films’. In een artikel op IndieWire vertelde een anonieme insider uit de filmindustrie recentelijk over hoe zulke awards films een genre op zich zijn geworden: “Ook al houdt dat genre niet noodzakelijk steek vanuit een financieel standpunt, het prestige en het recht om op te scheppen die ze verlenen aan studio’s en platformen, rechtvaardigen op de een of andere manier hun bestaan en de krankzinnige marketingbudgetten die worden uitgegeven om te winnen. Dit fenomeen helpt om een hele vorm van literaire storytelling te beschermen waarvan het bestaan anders in gevaar zou zijn. En daar zouden we allemaal slechter van worden.”

Had Netflix miljoenen dollars op tafel gelegd voor films als The Irishman of The Power of the Dog zonder het vooruitzicht op een aantal Oscars, of op zijn minst een resem Oscar-nominaties? Moeilijk te zeggen, maar de streamingdienst ziet zulke bekroningen wel als een manier om zijn voet naast die van klassieke Hollywood-grootheden als Disney te zetten, terwijl het Huis van de Muis volop inzet op franchises als Star Wars en de superheldenfilms van Marvel.

Ondertussen worden de parels van Pixar op zijn eigen streamingplatform Disney+ geparkeerd en mogen kleinere studio’s en distributeurs in de Disney-portefeuille als Searchlight of 20th Century, zich bezighouden met auteursfilms-met-prijzenpotentieel, zoals Guillermo Del Toro’s Nightmare Alley, dat vier Oscar-nominaties binnenrijfde. Del Toro’s nieuwe film, Pinocchio, is overigens een productie van… Netflix. “Ik ben langs elke studio in Hollywood gegaan”, had de Mexicaanse regisseur van Oscar-winnaar The Shape of Water tegen Forbes gezegd, “en ze hebben allemaal nee gezegd.”

Pinocchio komt uit in december van dit jaar: in aanloop naar het volgende awardsseizoen dus. Verwacht wordt dat de selectiecriteria van de Academy Awards, na twee jaar pandemie, weer strikter worden, en films een effectieve bioscooprelease moeten krijgen om in aanmerking te komen voor een Oscar. Dat is goed nieuws voor kleinere bioscopen, die geen blockbusters maar wel auteursfilms programmeren. “Pas nadat Parasite alle belangrijke Oscars had gewonnen, is het publiek voor die film echt ontploft”, vertelde Jan-Willem Van Eemeren van de Antwerpse stadsbioscoop Cartoon’s vorig jaar aan De Morgen, toen de Oscar-films omwille van corona veelal op streamingservices in plaats van in de bioscoop te zien waren. “Voor de meer casual filmliefhebber is de bevestiging van de Oscars echt wel belangrijk.”

Het Koreaanse 'Parasite' van regisseur Bong Joon-ho won twee jaar geleden vier Oscars. “Nadien is het publiek voor die film echt ontploft”, zegt bioscoopuitbater Jan-Willem Van Eemeren. Beeld Jordan Strauss/Invision/AP
Het Koreaanse 'Parasite' van regisseur Bong Joon-ho won twee jaar geleden vier Oscars. “Nadien is het publiek voor die film echt ontploft”, zegt bioscoopuitbater Jan-Willem Van Eemeren.Beeld Jordan Strauss/Invision/AP

Ecosysteem

Op de meer dan 400 miljoen dollar die scifiklepper Dune opbracht na vallen de box-officecijfers van de tien nominees voor Beste Film in het niets in vergelijking met die van Spider-Man (1,8 miljard dollar) of de James Bond-film No Time to Die (774 miljoen dollar). Licorice Pizza moet het voorlopig stellen met 27 miljoen dollar, Nightmare Alley en King Richard met zo’n 37 miljoen dollar. Het Britse Belfast heeft tot nu toe zo’n 40 miljoen dollar opgebracht, Steven Spielbergs West Side Story zo’n 75 miljoen. (Voor de Netflix- en Apple TV+-films zijn zulke cijfers niet beschikbaar.)

Maar de buzz van de Oscars kan voor zulke films het verschil maken tussen winstgevend en verlieslatend. In 1999 haalde Oscar-winnaar American Beauty 130 miljoen dollar op in de Amerikaanse markt: bijna de helft van die som werd verdiend na de triomf op de Oscars. Die impact is verminderd in de loop der jaren, al kreeg een film als Green Book in 2018 nog een boost na de Oscar-nominaties. De film kwam uit in november, maar haalde volgens berekeningen van Business Insider de helft van zijn recette van 85 miljoen euro op nadat de film in januari voor Beste Film genomineerd werd.

De Academy Awards spelen zo een vitale rol in een ecosysteem waarin auteursfilms met een relatief breed publiek kunnen gedijen, een ecosysteem waar de Star Warsen, Spider-Mans, James Bonds en Jurassic Parks van deze wereld eigenlijk buiten staan. Zij hebben de interesse van Oscar niet nodig om financieel te overleven, maar films als Licorice Pizza of The Power of the Dog wel. Als zulke titels voor het voetlicht worden geplaatst en daar een gouden schijn blijken uit te stralen, worden de ‘movie lovers’ die de Academy wil samenbrengen daar beter van, en de bioscopen ook. Of, zoals Frances McDormand het vorig jaar stelde, na de overwinning van Nomadland: “Neem iedereen die je kent mee naar de zaal, zit schouder aan schouder in die donkere ruimte, en kijk elke film die hier vanavond vertegenwoordigd is.”

Cooper Hoffman en Alana Haim in 'Licorice Pizza', dat kans maakt op drie Oscars. Beeld AP
Cooper Hoffman en Alana Haim in 'Licorice Pizza', dat kans maakt op drie Oscars.Beeld AP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234