Donderdag 28/05/2020

Politieke correctheid op de Croisette

'In hun drang tot politieke correctheid hebben zowel de festivaldirectie als de jury in Cannes zich moedwillig blind gestaard.' Serge van Duijnhoven neemt afscheid van Cannes. Van Duijnhoven (1970) is schrijver, dichter en oprichter van Cinema Redux. In juni verschijnt zijn nieuwe boek 'Wat ik zie kan ik niet zijn - een dichter op zoek naar de bronnen der Sublieme Illusie'.

Voor al wie zich, uit passie of professie, een aanhanger wil noemen van de Muze van de Film en de Cultus der Sublieme Illusie, was het de afgelopen twee weken verzamelen geblazen in Cannes. De editie van dit jaar was een opmerkelijke. Zowel vanwege de vele meesterwerken die er te zien waren van bekende en minder bekende meesters, als vanwege de turbulentie die op dagelijkse basis de puntdaken van de tenten rond het Palais des Festivals af wist te blazen. 'Le Havre' van Aki Kaurismäki, 'Pater' van Vincent Lindon, 'Melancholia' van Lars von Trier, 'We Need to Talk About Kevin', 'La Conquète' over de opmars van Sarkozy, 'This Must be the Place' van Sorrentino, de Gouden Palmwinnaar 'The Tree of Life' van Terrence Malick: ze zullen stuk voor stuk de geschiedenis ingaan als grote en gedurfde films. Opvallend was echter de lusteloosheid waarmee de prijzen werden uitgereikt tijdens de slotceremonie zondagavond. Dat evenement was een stuk minder gedenkwaardig. Een feit dat niet het minst te danken was aan juryvoorzitter Robert De Niro.

In tegenstelling tot Tim Burton, de flamboyante juryvoorzitter van vorig jaar, die zijn taakstelling destijds op olympische wijze formuleerde met de aankondiging vooral films naar voren te willen schuiven die "kloppen op de deuren en ramen van onze verbeelding" (wat een verrassende Gouden Palm opleverde voor Apichatpong Weerasethakuls juweeltje 'Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives'), blonk steracteur De Niro zowel bij aanvang als afsluiting van het festival uit in een lummelige, ongeinteresseerde vorm van blaséheid die hij blijkbaar best bij zijn status vond passen. Onderuitgezakt, ongeïnspireerd,met een leesbril nonchalant voor op de neus, gelijkend op een koudbloedige vis vanachter het glas van zijn aquarium, verkondigde hij dat het hem vooraf weinig kon schelen waar de films in de competitie over zouden gaan en dat hij niet wist door welke maatstaven waar hij zich bij voorbaat wilde laten leiden. Behalve dan door de helpende hand van Thierry Frémaux, de festivaldirecteur die hij verzocht had hem de criteria op een zilveren blaadje aan te bieden.

Tijdens de slotceremonie was de performance van De Niro nog tenenkrommender. Als een langzaam stotterende probleempuber die was platgespoten op valiuminjecties, struikelde hij moedwillig over zijn in quasi-frans voorgelezen platitudes in de trant van: "Les champignons du meilleurs films du monde étaient presents ici..." Het was niet eens bedoeld om te lachen, dit erbarmelijke schouwspel. Iets wat nog genanter werd door de staande ovatie die De Niro ondanks zijn gehakkel in ontvangst mocht nemen door de tot klapvee verworden zaal vol genodigden in het Grand Théâtre Lumiere.

In de wandelgangen wordt al jarenlang gefluisterd dat de bekroningsceremonies op het grootste cinemafestival des wereld doorgestoken kaart zijn. De ijzeren handjes van Thierry Frémaux en Gilles Jacob reiken verder dan het zilveren blaadje waar De Niro zijn gastheren zelf al om verzocht had. Dit is afgelopen editie eens te meer gebleken toen de geniale regisseur Lars von Trier tot persona non grata werd verklaard vanwege zijn allerminst verrassende want als immer cynisch-ironisch bedoelde boutade dat de filmer vanwege zijn Duitse - pardon nazistische - voorouders een genetisch bepaalde liefde voor Wagner en misschien zelfs wel een zeker begrip voor Hitler had meegekregen. De vraag resteert achteraf wie er nu eigenlijk kinderachtiger is: de directie of Von Trier. Een affaire wordt zo groot als men ze zelf wenst op te blazen.

Welke films er al dan niet mogen meedingen naar de Gouden Palm, is een vraag die enkel de in Cannes genestelde festivalkoningen ons zouden kunnen beantwoorden. Als ze daar ooit toe bereid zouden zijn. The kings pick, the servants lick. Er zijn regisseurs die in de gratie zijn, en regisseurs die uit de gratie vallen. Net als politici in de hogere kringen. De Belgische gebroeders Dardenne hebben al jaren het geluk wat Cannes betreft tot de eerste categorie te mogen behoren. Ook hun laatste boreling, het volstrekt voorspelbare sociaal-realistische familiedrama 'Le gamin au vélo', wist dit jaar weer een feestelijke bekroning op te leveren: le Prix du Jury. Een eer die de gebroeders trouwens om geheel onduidelijke redenen moesten delen met de enige film die nog slaapverwekkender en politiek correcter was dan hun eigen wanproduct: het tweeënhalf uur durende dwaalepos 'One Upon a Time in Anatolia' van Nuri Bilge Ceylan.

Prijs voor beste homofilm
Eric Loret merkte in Libération ten aanzien van de gebroeders Dardenne zuurtjes op dat de enige prijs die het tweetal in Cannes nog niet in de wacht heeft weten te slepen, de Queer Palm is. De prijs voor de beste homofilm die jaarlijks in het alternatieve circuit op de Croisette wordt uitgereikt. "Allez, les gars, un petit effort!", moedigde Loret de brave broeders in zijn krant meesmuilend aan. Met een beetje lef zouden ze het beeldje van de vergulde eikel (Le glan d'or) ook nog in hun koffers naar Luik kunnen meepakken.

Intussen is het een gemiste kans voor de jury, zowel als voor het festival, dat men de meest sublieme en krachtige film die meedong in de hoofdcompetitie, 'La source des femmes' van Radu Mihaileanu, bij de prijsuitreikingen straal heeft genegeerd. De film vertelt op even smakelijke als indringende wijze het verhaal van een door droogte geteisterd dorp in het Marokkaanse Rif-gebergte, waar de vrouwen collectief een seksstaking beginnen om de nietsnutten van mannen tot actie te bewegen bij het water halen en irrigeren van de hellingen.

Op de persconferentie na vertoning van de film verklaarde de regisseur afgelopen weekeinde: "Naast de revolutie die nu gaande is in de Arabische wereld, en die grotendeels op straat plaatsvindt met heroïsche mannen en vrouwen die de angst van zich afschudden en zich willen bevrijden van hun oude gecorrumpeerde regimes met hun machthebbers, is er nog een tweede revolutie die me essentieel lijkt voor de toekomst van de Arabische wereld. En dat is de revolutie die bij de gezinnen thuis plaatsvindt. Waar mijn film over gaat. De plaats van de vrouw op huiselijk en intiem terrein. Opdat de vrouw ook binnen de gezinsstructuren een gelijke plek weet te verwerven aan die van de man en niet meer alleen als broedkip of huisslaaf zal hoeven te dienen ten gerieve van de mannen.

Het is jammer, maar waar: in hun drang tot politieke correctheid hebben zowel de festivaldirectie als de jury in Cannes zich moedwillig blind gestaard. Het is te hopen dat het filmpubliek zich komend seizoen minder bevooroordeeld zal tonen.

 De gebroeders Dardenne wonnen dit jaar le Prix du Jury, een eer die ze om geheel onduidelijke redenen moesten delen met de enige film die nog slaapverwekkender was dan hun eigen wanproduct  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234