Maandag 09/12/2019

Recensie

Polanski-film ‘J’accuse’: zo actueel als een brandend asielcentrum ★★★☆☆

‘J’accuse’ neemt het standpunt aan van kolonel Georges Picquart (gespeeld door Jean Dujardin), die het voor Alfred Dreyfus opneemt. Beeld RV

Roman Polanski maakt een belangrijk stukje geschiedenis spannend in J’accuse, een reconstructie van de Dreyfusaffaire. Maar zijn verontwaardiging krijgt een wrange bijsmaak.

Zijn titel ontleent de nieuwe Polanski aan de woedende tekst die schrijver Emile Zola op 13 januari 1898 publiceerde in een Parijse krant: de joodse officier Alfred Dreyfus (in de film gespeeld door Louis Garrel) was ten onrechte veroordeeld voor spionage, zo fulmineerde Zola. De legertop was op de hoogte, maar stopte de affaire in de doofpot. Het hele zaakje stonk naar antisemitisme.

Lees ook:

‘J’accuse’, onschuld en boete volgens Roman Polanski: ‘Dit is het verhaal van een klokkenluider avant la lettre’

Echt een onderwerp voor Polanski, die (al dan niet ingebeelde) vervolging al decennialang centraal plaatst in zijn werk: van horrorfilms als Repulsion en Rosemary’s Baby over het holocaustdrama The Pianist, tot het Hitchcockiaanse The Ghost Writer. Het volstaat om naar Polanski’s turbulente levensloop te kijken om te begrijpen waar die fascinatie vandaan komt.

J’accuse neemt het standpunt aan van kolonel Georges Picquart (Jean Dujardin), die het – aanvankelijk met tegenzin – voor Dreyfus opneemt. Polanski slaagt erin de complexe affaire helder uit te leggen, met het tempo en de drive van een thriller. Denk aan Spotlight, maar dan in legeruniformen uit het einde van de 19de eeuw. 

Urgent

J’accuse is niet van het niveau van Polanski’s bovengenoemde films – daarvoor is de toon te didactisch, het gebruik van flashbacks te evident, en zijn de historische decors te zichtbaar digitaal opgesmukt. Maar ondanks de ietwat stoffige aanblik is dit wel een urgente film: de holocaust loert al om de hoek in J’accuse en Polanski vraagt zich duidelijk af of we vandaag weer op zo’n kantelmoment zijn aanbeland. Actueel als een brandend asielcentrum.

Maar J’accuse bevat ook een andere parallel met de realiteit, eentje die moeilijker te verteren valt. Want hoe kan je in de verontwaardiging van de ten onrechte gestrafte Dreyfus niet Polanski zelf herkennen? De regisseur wordt in de nasleep van #MeToo meer dan ooit uitgespuwd omdat hij in 1977 een 13-jarig meisje verkrachtte. Maar dat vindt hij duidelijk onterecht. Een zondebok die – net als Dreyfus – eerherstel verdient, zo lijkt Polanski zichzelf dus te zien. Qua misplaatst zelfmedelijden kan dat tellen.

‘J’accuse’ speelt vanaf 13/11 in de bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234