Maandag 26/09/2022

NieuwsMuziek

Plaat voor een prikje: de nieuwe ‘Blowin’ in the Wind’ kost 1,1 miljoen euro

Speciaal voor de lancering van de 'ionic original' nam Bob Dylan (hier in 1964) zijn bekendste nummer opnieuw op Beeld Redferns / Getty
Speciaal voor de lancering van de 'ionic original' nam Bob Dylan (hier in 1964) zijn bekendste nummer opnieuw opBeeld Redferns / Getty

Een voormalige producer van Bob Dylan heeft een nieuwe geluidsdrager bedacht, die eruitziet als vinyl en volgens hem beter klinkt dan een cd. Bij wijze van lancering heeft Dylan zelfs ‘Blowin’ in the Wind’ weer opgenomen. Het resultaat moet meer dan een miljoen euro opbrengen, maar de uitvinder ziet het als een kunstproject.

Jasper Van Loy

Wie alle platen van Bob Dylan wil bezitten, weet dat hij zal moeten sparen. De Nobelprijs-winnaar bracht naast 39 studioplaten ook een pak liveplaten uit en bouwt nu al jaren aan zijn Bootleg Series. Maar zijn nieuwste opname zal misschien zelfs door de devootste dylanologen nooit gehoord worden. Dylan heeft namelijk zijn klassieker ‘Blowin’ in the Wind’ opnieuw opgenomen en die versie staat op één plaat. Die wordt geveild door veilinghuis Christie’s. De verkoop loopt donderdag af en zou 1 miljoen pond moeten opbrengen, ofwel ruim 1,1 miljoen euro.

De unieke opname is bovendien op een nieuw soort geluidsdrager geperst, de ionic original. Die is uitgevonden door T. Bone Burnett, de gitarist van Bob Dylan ten tijde van de Rolling Thunder Revue half jaren zeventig. Als producer heeft hij een ijzeren reputatie in de rootsmuziek dankzij samenwerkingen met onder anderen Elvis Costello, Los Lobos, Robert Plant en Alison Kraus. Burnett beschrijft de ionic original in interviews als het beste van twee werelden: het ziet eruit als een vinylplaat, maar overtreft de cd in geluidskwaliteit.

Kort gezegd is de ionic original een aluminium plaat met daarover een laag lakverf waarin een spiraal wordt gekrast. Zo wordt ook de lacquer gemaakt, de ‘basisplaat’ die bij het persen van gewoon vinyl wordt gebruikt om mallen te maken. Omdat die mallen afdrukken zijn van de lacquer gaat er altijd een beetje geluidskwaliteit verloren. Helaas kun je geen lacquers in de winkel leggen, want die zijn zo broos dat ze na een paar draaibeurten al stuk zijn.

Weg met gekraak

Nu beweert Burnett dat hij in samenwerking met Georgia Institute of Technology een laklaag heeft ontwikkeld die “zo hard als diamant” is. Het gevolg is niet alleen dat je klank helderder is, maar ook dat het typische gekraak van een oude vinylplaat verleden tijd zou zijn en dat stof niet in de groeven belanden, maar over het harde oppervlak wordt weggeschoven door de naald. De testversies konden duizend keer worden gedraaid zonder ruis, vertelt Burnett zelf aan Variety.

Nog een belangrijk voordeel: de ionic original kan op een gewone platenspeler worden gedraaid. Burnett droomt nu al van extra digitale data op de schijf, zoals auteursinformatie of hologrammen. Dat allemaal samen, en de belofte dat je platen niet vuil worden of kapotgaan, is de droom van elke vinylliefhebber. Alleen kost die droom op dit moment wel 1,1 miljoen euro.

De 'ionic original' kan wel duizend keer gedraaid worden, volgens de bedenker.  Beeld RV
De 'ionic original' kan wel duizend keer gedraaid worden, volgens de bedenker.Beeld RV

Burnett ziet zijn ionic original in eerste instantie als een kunstproject. “Wat ik probeer te doen, is plaatsmaken voor muziek binnen de hogere kunsten”, zegt hij in Variety. “De laatste twintig jaar hebben muzikanten moeten aanvaarden dat de regering, de bedrijven, de technologen, de labels en de streamingdiensten bepalen hoeveel hun werk waard is. Wij nemen het nu eigen hand en we zijn in staat om te ontdekken wat de echte waarde is van Bob Dylan die weer ‘Blowin’ in the Wind’ zingt, zestig jaar nadat hij het schreef en in deze omstandigheden.”

Je kunt dat megalomaan vinden, maar de man heeft wel een punt. Sinds de uitvinding van de grammofoon zijn alle innovaties in de muziekindustrie erop gericht om zoveel mogelijk muziek voor zo weinig mogelijk geld op zo weinig mogelijk ruimte te krijgen.

Het begon met 78-toerenplaatjes van schellak, waar je nauwelijks een nummer op kreeg en die je in een boek moest bewaren. Toen kwamen de vinylplaten, vervolgens de cassette en de cd. Tot dan ging er met de plaatsbesparing ook een verbetering in de geluidskwaliteit gepaard, maar met de uitvinding van de mp3-download stokte die evolutie. Zeker sinds streaming gangbaarder werd, is het een pak moeilijker geworden om als muzikant je boterham te verdienen door je muziek te verkopen.

Vandaag is muziek wat David Bowie al in 2002 voorspelde tegen een journalist van The New York Times: overal aanwezig, zoals elektriciteit en stromend water. Iemand met een smartphone kan in het diepste van het oerwoud naar ‘Smells Like Teen Spirit’ luisteren, alleen klinkt het slechter dan hoe het dertig jaar geleden op Nevermind stond.

Hier en daar zie je nog iemand inzetten op betere klank, maar het blijven initiatieven voor minderheden. T. Bone Burnett lanceerde in 2008 zelf de code disk, een dvd-schijfje waar de muziek beter op werd gedraaid dan op de klassieke cd. Onder de grote muzikanten hapte toen enkel rockmuzikant John Mellencamp toe.

Ook Tidal, de streamingdienst van Jay-Z, pakte bij zijn lancering nog uit met geluid in hoge resolutie, maar slaagde er niet in om daarmee een groot deel van de markt te veroveren. Marktleider Spotify belooft al jaren een nieuw abonnement met hogere geluidskwaliteit, maar op een brede lancering is het wachten.

Burnett gelooft zelf dat de ionic original zal “gedemocratiseerd” worden, maar vergelijkt het voorlopig met de verkoop van een schilderij. “Een mp3 is als een kopietje van een polaroid van een foto van een schilderij. Ik wil het mensen laten horen zoals wij het hebben laten klinken, op volle kracht.” Voor wie dat wil en een paar honderdduizend pond veil heeft: afspraak bij Christie’s.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234