Donderdag 21/11/2019

Expo

Peperdure Salvator Mundi ontbreekt (vooralsnog) tijdens grote tentoonstelling over Leonardo da Vinci

Salvator Mundi, van omstreeks 1500, waarvan nu ter discussie staat of het een echte Da Vinci is. Beeld Reuters

Er zou al een jaar door het Louvre worden onderhandeld over de komst van ‘Salvator Mundi’ naar de grote tentoonstelling over Leonardo Da Vinci in het Parijse museum. Het bekende Christusportret werd in 2017 geveild voor een recordbedrag van 382 miljoen euro en is sindsdien spoorloos.

Donderdagochtend gingen in het Louvre in Parijs de deuren open van de tentoonstelling over Leonardo da Vinci en kwam het antwoord op de vraag of de ‘Salvator Mundi’ er ook te zien is. Het schilderij werd in 2017 geveild voor het recordbedrag van 450 miljoen dollar (382 miljoen euro) en is daarna spoorloos verdwenen. Verwacht werd dat het werk deel zou uitmaken van de prestigieuze expositie die is georganiseerd ter gelegenheid van het vijfhonderdste sterfjaar van de Italiaanse kunstenaar. Maar het hangt daar niet.

Afgelopen vrijdag ontbrak de ‘Salvator Mundi’ ook al tijdens een voorbezichtiging voor de pers. Maar dat zegt niets, stelde een van de twee curatoren die de tentoonstelling hebben samengesteld: het Louvre is volgens hem nog steeds in onderhandeling met een agent van de eigenaar over een mogelijke bruikleen. Het is zelfs mogelijk dat het schilderij pas later tijdens de tentoonstelling wordt opgehangen.

Woensdag berichtte The Art Newspaper  dat het nationaal museum van Frankrijk al een jaar onderhandelt over de komst van het portret van Christus als verlosser van de wereld. Dat valt volgens de kunstkrant op te maken uit financiële garanties die de Franse staat heeft gegeven voor het geval dat werken op de Da Vinci-tentoonstelling beschadigd raken of worden gestolen. ‘Indemniteit’, zoals deze garantie in de kunstwereld heet, is verleend voor 800 miljoen dollar van 20 oktober tot 31 december en wordt daarna verlaagd tot 450 miljoen dollar. Dat zou erop wijzen dat de ‘Salvator Mundi’ niet tot en met 24 februari 2020, de laatste dag van de tentoonstelling, te zien is, maar slechts tot het einde van het jaar.

Toegeschreven aan Leonardo

Uit de indemniteitsdocumenten is ook af te leiden, aldus The Art Newspaper, dat op het tekstbordje naast het schilderij komt te staan: ‘Toegeschreven aan Leonardo da Vinci’. Dat betekent dat de curatoren van het Louvre, die tien jaar onderzoek hebben gedaan, er niet helemaal van overtuigd zijn dat het een echte Da Vinci is. Tijdens de grote Da Vinci-tentoonstelling van 2011-2012 in de National Gallery in Londen werd het werk nog getoond als een ‘Leonardo da Vinci’, een echte dus, wat de opmaat was tot de spectaculaire veilingopbrengst in 2017.

Nu zou het schilderij dus een stapje lager zijn gewaardeerd. Wellicht aarzelt de eigenaar daarom om het uit te lenen. Een aantal experts twijfelt al lang of de zwaar gerestaureerde ‘Salvator Mundi’ wel in zijn geheel door de kunstenaar is geschilderd. De nieuwe beoordeling betekent vermoedelijk ook dat de marktwaarde van het werk is gedaald, al is het natuurlijk de vraag of het ooit nog te koop wordt gezet.

The Art Newspaper ontdekte verder dat in de tentoonstellingscatalogus een vermelding mist tussen een voorstudie van de ‘Salvator Mundi’ (catalogusnummer 156) en een kopie van het schilderij (nummer 158). Volgens een bron bij het Louvre, zo schrijft de kunstkrant, zijn er twee versies van de tentoonstellingscatalogus gemaakt; een voor als het Christusportret niet komt en een voor als het werk wel komt. Eerder hadden de curatoren, Vincent Delieuvin en Louis Frank, laten weten dat zij hun oordeel over de echtheid geheim zullen houden als het schilderij niet aan het Louvre wordt uitgeleend.

Nog steeds wordt gespeculeerd wie de eigenaar is. Amerikaanse media berichtten eind 2017, mede op basis van bronnen bij inlichtingendiensten, dat het schilderij is gekocht door kroonprins Mohammed bin Salman, de facto de heerser in Saoedi-Arabië. Hij zou gebruik hebben gemaakt van een tussenpersoon, de Saoedische prins Badr bin Abdullah bin Mohammed bin Farhan Al-Saud.

Maar korte tijd later stond in een tweet van het ministerie van Cultuur en Toerisme van Abu Dhabi dat dit departement de ‘Salvator Mundi’ heeft verworven, via prins Badr, en dat het schilderij komt te hangen in het Louvre Abu Dhabi, het enorme museum in de golfstaat dat een week voor de veiling was geopend. Dit werd in een persbericht bevestigd door de ambassade van Saoedi-Arabië in de Verenigde Staten.

Vanaf 18 september 2018 zou het werk te zien zijn in het museum, een samenwerkingsverband tussen het Louvre in Parijs en Abu Dhabi. Maar het is daar nooit opgehangen. Uitleg werd niet verschaft. Dat voedde weer het gerucht dat de kroonprins van Saoedi-Arabië toch de koper is en dat hij had besloten het schilderij voor zichzelf te houden. Volgens The Art Newspaper staat het ministerie van Cultuur en Toerisme van Abu Dhabi als eigenaar vermeld in de indemniteitsdocumenten.

Bezoeker tijdens de persbezichtiging van de tentoonstelling Léonard de Vinci in het Louvre voor het schilderij Maria met kind en Sint Anna, gemaakt door Da Vinci tussen 1503 en 1519. Beeld Getty

655 duizend bezoekers

De tentoonstelling in het Louvre is, los van de vraag of de ‘Salvator Mundi’ nog opduikt, groter dan die in de National Gallery. In Parijs zijn in totaal 160 werken te zien (ook van tijdgenoten van Da Vinci), flink meer dan de 93 die het museum in Londen bij elkaar had gebracht. Het Louvre toont ook iets meer schilderijen die als echte Da Vinci’s worden beschouwd. Dat hogere aantal kan vooral worden verklaard doordat het Franse museum zelf vijf schilderijen van de hand van Da Vinci bezit, waarvan er in 2011 drie niet waren uitgeleend aan de National Gallery.

De wereldberoemde Mona Lisa hangt niet in de tentoonstelling maar is op haar vertrouwde plaats in het Louvre te zien. Daar kunnen dagelijks 30 duizend bezoekers de glimlachende Lisa Gherardini aanschouwen. Tot de Da Vinci-tentoonstelling worden per dag slechts vijfduizend bezoekers toegelaten, zevenduizend als het museum ook ’s avonds open is. Het museum wilde de Mona Lisa niet verplaatsen omdat veel bezoekers dan teleurgesteld zouden worden.

De verkoop van kaarten voor de Da Vinci-expositie in het Louvre loopt hard. De tentoonstelling in de National Gallery werd bezocht door het recordaantal van 323.897 mensen. Een rekensom wijst uit dat er in Parijs plek is voor maximaal 655.000 bezoekers.

De tentoonstelling Léonard de Vinci loopt vanaf 24 oktober tot 24 februari in het Louvre in Parijs.

Lastige Italianen

De tentoonstelling in het Louvre dreigde flinke tegenslag op te lopen doordat belangrijke bruiklenen uit Italië werden afgezegd door de regering van de rechts-nationalistische Lega en de populistische Vijfsterrenbeweging. Nadat die vorige maand ten val kwam, werd er alsnog groen licht gegeven. Toch dreigde een beroemde tekening van Da Vinci uit Venetië niet te komen. De ‘Man van Vitruvius’ mocht niet in Parijs worden tentoongesteld, zo oordeelde een Italiaanse rechter, omdat die eerder dit jaar al te zien was tijdens een expositie. Een tweede blootstelling aan licht zou de tekening kunnen beschadigen. Een hogere rechter oordeelde evenwel dat het werk toch naar het Louvre mag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234