Donderdag 29/10/2020

DocumentaireFeels Good Man

Pepe The Frog: van luie kikker tot racistische haatfiguur

Pepe The Frog.Beeld RV

Hij is een groene kikker, hij eet graag pizza en hij heet Pepe – omdat dat op ‘pipi’ lijkt. Maar ondertussen groeide het cartoonfiguurtje Pepe The Frog uit tot een symbool van antisemitisme en white supremacy. Docville-blikvanger Feels Good Man zoekt uit hoe dat komt.

“Ik denk dat het gewoon een fase is”, had cartoonist Matt Furie in 2016 gezegd in een interview aan The Atlantic. We waren kort voor de verkiezingen die van Donald ‘Make America Great Again’ Trump de president van de VS zouden maken. Op het internet dook Pepe The Frog, de getekende groene kikker die Furie in de vroege jaren 2000 had verzonnen, steeds vaker op in contexten van racisme, antisemitisme en white supremacy. “Dat is de memecultuur”, zei Furie toen. “Mensen hergebruiken dingen voor hun eigen agenda.”

De fase is niet voorbijgegaan. Dat blijkt ook uit Feels Good Man, de documentaire van Arthur Jones die dit weekend is te zien op Docville. “Ik ben zelf een artiest, dus ik vind het niet leuk om andere artiesten aan te klagen”, zegt Furie over het veelvuldige gebruik van Pepe op het internet. Maar daardoor werd Pepe het speeltje van alt-rightfiguren die zich ophouden op anonieme internetfora als 4chan, waar haatboodschappen tegenover minderheden schering en inslag zijn.

Matt Braynard, voormalige campagnestrateeg van Trump, omschrijft Pepe in Feels Good Man als het ultieme hondenfluitje: een schijnbaar onschuldig symbool voor de massa, maar een symbool van haat voor extreemrechtse internetgebruikers. Trump en zijn zoon, Donald Trump Jr., deelden beiden memes van Pepe The Frog. In 2016 werd de kikker door de Anti-Defamation League officieel omschreven als haatsymbool.

Uit stripreeks

En dat terwijl Pepe het leven zag als een luie kikker die graag pizza eet en zijn naam heeft gekregen omdat het op ‘pipi’ lijkt. Hij was een figuur in Boy’s Club, een kleine stripreeks rond vier figuren die een huis delen en die, volgens Furie, het leven van vroege twintigers leiden, zonder verplichtingen en zonder verantwoordelijkheden. 

Als iemand Pepe vraagt waarom hij zijn broek tot op zijn enkels laat zakken als hij plast, antwoordt hij simpelweg: “Feels good, man.” Een slogan die een heel andere lading krijgt in een context van racisme en Hitler-verheerlijking.

In een interview met The Guardian omschrijft regisseur Arthur Jones het als onwezenlijk dat dit “iemand zo vriendelijk en zo onschuldig” als Matt Furie overkomt. “Hij is een oprechte pacifist.” 

Zoals Cervantes in het tweede deel van Don Quijote zijn iconische hoofdpersonage liet sterven om te vermijden dat de dolende ridder zou verder leven in minderwaardige fanfictie, zo besloot Furie om Pepe The Frog aan zijn einde te laten komen. Maar in de tijd van Cervantes bestond het internet nog niet; daar blijft Pepe in leven en blijft hij boodschappen als “dood Joden” verkopen.

Furie zag zich genoodzaakt om toch gerechtelijke stappen te ondernemen, om op zijn minst te vermijden dat alt-rightboegbeelden als Richard Spencer en Infowars-radiohost Alex Jones geld verdienen aan Pepe. Die laatste moest Furie een fikse schadevergoeding betalen, waarvan een deel werd doorgestort aan de organisatie Save The Frogs.

Vooralsnog is dat niet voldoende om de racistische persoonlijkheid van Pepe uit te vegen. Maar tijdens protesten in Hongkong werd Pepe gebruikt als een symbool van vrijheid en verzet. Furie denkt dat daar misschien de oplossing ligt. “Pepe gaat niet meer weg”, klinkt het in Feels Good Man. “Hij moet een symbool van hoop worden.”

Ook te zien op Docville

Capital in the 21st Century: de openingsfilm van Docville vertrekt vanuit de stelling van econoom Thomas Piketty dat het kapitalisme een falend systeem is.

Victoria: California City moest een Amerikaanse metropool worden, maar werd nooit meer dan een desolate plek in de Californische woestijn. Het Belgische regietrio (Sofie Benoot, Liesbeth De Ceulaer, Isabelle Tollenaere) viel in de prijzen op het filmfestival van Berlijn.

Sing Me a Song: Wat gebeurt er als elektriciteit en internet hun intrede vinden in een afgelegen boeddhistisch klooster in Bhutan? Een jonge monnik twijfelt tussen traditie en moderniteit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234