Zondag 21/07/2019

Pinkpop

Pearl Jam op Pinkpop: duivel en koning in een wijwatervat

Pearl Jam op Pinkpop. Beeld Illias Teirlinck

Het is alweer een kwart eeuw geleden dat Eddie Vedder met een tijgersprong vanaf een televisiekraan in het publiek belandde op Pinkpop. Zo legendarisch werd het concert van Pearl Jam deze keer niet. Maar het scheelde nauwelijks een haartje. De rockveteranen uit Seattle brachten een onvergetelijke dwarsdoorsnede van hun al even legendarische repertoire.

Hun debuut op Pinkpop wàs natuurlijk van meet af aan niet te evenaren. Een paar jaar geleden werd dat optreden uit 1992 zelfs nog gekroond tot “absolute hoogtepunt van veertig jaar Pinkpop”. Probeer maar eens over die lat te springen. De toen nog piepjonge groep speelde in volle grunge-gekte een verwoestende set voor een kolkend publiek, waarbij het zweet létterlijk verdampte boven de hoofden van band en publiek.

Aan de vooravond van het 50-jarig jubileum verscheen Pearl Jam vrijdagavond evenwel opnieuw aan de meet, op wat frontman Eddie Vedder “de heilige grond van Pinkpop” noemde. Vlak daarna zette hij een wondermooi ‘Elderly Woman behind the Counter in a small Town’ in. “Hearts and thoughts they fade…fade away,” klonk het in die verstilde ballad, terwijl duizenden fans hem secondeerden. Gedachten die wegdeemsteren? Vérder benevens de waarheid had Vedder eigenlijk niet kunnen zitten.

Dodenduik

Die eerste passage op Pinkpop bleek immers nog haarscherp in het geheugen gegrift van groep én publiek. Om het toepasselijk getitelde ‘Rearviewmirror’ in te leiden, haalde Vedder zelfs nog herinneringen op aan de cameraman, die met een blik van paniek en woede naar hem zou hebben gekeken, toen hij op diens kraan stapte voor een "dodenduik". 

Kennelijk betrof het een misverstand: de employé van Pinkpop zag de stunt al lang aankomen, en maakte zich vooral druk op zijn helpers die tijdig moesten wegspringen, zodat de tegendruk de arme filmende drommel niet zou weg katapulteren. “Zonder dat ik het wist, werkten we als tandem,” grinnikte Vedder schutterig.

Sfeer- en concertbeelden van de eerste dag op Pinkpop 2018. Met bands als Pearl Jam, Snow Patrol en The Offspring. Beeld Illias Teirlinck

Helm en scherfvest

Ook nu merkte je voortdurend een grandioze tandem-werking op en naast het podium. De ene keer rolde Pearl Jam vervaarlijk met de spierballen (‘Why Go?’, ‘Can’t Deny Me’), maar die oplawaaien werden prachtig gecounterd door momenten van ontroerende schoonheid (‘Daughter’, ‘Black’). 

Gitarist Mike McCready trad de rauwe emotie in de horzelstrot van Vedder dan weer bij met een explosief gitaarspel, waar je je middels helm en scherfvest  tegen moest wapenen. Vingervlug stuurde hij solo’s als shrapnel de wei in.

Was McCready de schaduwheld van de avond? Ongetwijfeld. Zelfs wanneer hij zijn gitaar nogal hanerig in de nek plooide tijdens de solo in ‘Even Flow’, hingen we aan zijn lippen en gitaarhals. Dat was niet anders tijdens de opener ‘Corduroy’, die hij magistraal oprekte tot een spannend gitaarepos. Foo Fighters doen vanavond krèk hetzelfde met hun puntige songs, maar in de door seventiesrock aangedreven songs van Pearl Jam stoorde die aanpak geen moment.

Was McCready de schaduwheld van de avond? Ongetwijfeld. Beeld Illias Teirlinck

Doodsdrift en levensdrang

Wat ook opviel? De talloze classics van Ten, Vs. of Vitalogy hadden na een kwart nog geen spat aan doodsdrift én levensdrang ingeboet. Eén keer kreeg de nostalgische puber in ons het écht te sterk: toen het rauwe en ongepolijste ‘Lukin’ na een drumbreak naadloos overvloeide in een al even ziedend ’Porch’. Wàt een hoogtepunt! De spionkop ging uit zijn dak, iets meer achteraan werden lichtjes dronken pogo’s ingezet. “Would you hit me?” vroeg Vedder met aandrang, terwijl hij manisch over het terrein uitkeek. Terwijl het goddomme net hij en zijn trawanten waren die je los de touwen insloegen!

Ook het naar eenzaam verteerd puberverdriet meurende ‘Once’ voelde trouwens aan als een mokerslag tegen je fieselemie. “This one starts off like a fairytale, but ends as a fuckin’ nightmare,” gromde Vedder ter inleiding en waarschuwing, met een verbeten trek om de mond. Daarna ging die song al gauw richting kommervol crescendo. Effectiéf een song waarbij je badend in het zweet wakker schoot uit je roes, na de laatste noot.

Pearl Jam op Pinkpop. Eddie Vedder met rode wijn en rauwe classics in de aanslag. Beeld Illias Teirlinck

Snuffelen aan een oude trui

Na die voortreffelijke versie merkte je dat nostalgie niet altijd noodzakelijk de leiding moet nemen: in ’92 mocht de groep dan wel geschiedenis hebben geschreven, maar vrijdag speelde de groep zoveel strakker, beter en ingenieuzer. En aan baldadigheid hebben ze in die kwart eeuw ook nauwelijks ingeboet. 

We zouden nog een uur kunnen emmeren over de publieksfavorieten 'Jeremy',  'Alive' en 'Black', maar eigenlijk kunnen we er gemakshalve ook kort over zijn: die evergreens waren het equivalent van snuffelen aan een vervilte ouwe trui uit je jeugd, terwijl ze je tegelijk emotioneel uit je hengsels sloegen en aanporden tot machtige samenzang. 

Over de schouder

Pearl Jam keek af en toe wel héél bewust over de eigen schouder, trouwens. Speelden ze in 1992 nog ‘Suggestion’ van Fugazi, dan kwam datzelfde streepje muziek nu terug in een jam tijdens ‘Daughter’, samen met een verwijzing van Vedder naar ‘Another Brick in the Wall’ van Pink Floyd. Zàlig. En ook nu, een kwart eeuw na die eerste passage, eindigde de set met de Neil Young-cover ‘Rockin’ in the Free World’. Daarin stond Vedder gisteren ostentatief op de barricades voor een toekomst waar het homohuwelijk geaccepteerd wordt, vrouwen op dezelfde voet als mannen staan, en racisme een kwalijke uitwas van de verleden tijd zou zijn. We durven er onze hand niet voor in het vuur te steken. Maar op dat eigenste moment overtuigde de frontman je zonder veel moeite. 

Sfeer- en concertbeelden van de eerste dag op Pinkpop 2018. Met bands als Pearl Jam, Snow Patrol en The Offspring. Beeld Illias Teirlinck

Duvel en Bolleke

Al even mooi: onder zijn flanellen houthakkershemd droeg Vedder opnieuw zijn vertrouwde Tivoli-shirt. Die droeg hij indertijd op Pinkpop, als eerbetoon aan hun eerste grote uitverkochte show in Nederland - of zelfs Europa. Daar bleek nog een leuk verhaal aan verbonden, vernamen we achteraf. Eén van de Tivoli-werknemers tourde toen met Mudhoney, raakte aan de praat met Vedder en toog hem naar het roemruchte Kafé België. Pour la petite histoire: daar dronk de jonge Eddie zijn eerste Duvel en een Koninckske. Voor die biertjes werd Erik later bedankt in een brief: “Thanks for introducing me to “the devil”... and "the king" as well.”

Op Pinkpop zagen we de duivel én de koning zich meermaals eensgezind roeren in eenzelfde wijwatervat. En voor die religieuze, royale ervaring had Pearl Jam niet ééns pyrotechnics of andere visuele foefjes nodig. Historisch. Alwéér. 

Pearl Jam speelt 7/7 op Rock Werchter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden