Donderdag 06/08/2020

Theater Aan Zee

Pat Van Hemelrijck: "Ik wil weer Gepetto zijn"

Theatermaker en kunstenaar Pat Van Hemelrijck.Beeld jonas lampens

Het Alibi Collectief viert een verjaardag en een afscheid. Theatermaker en straatjutter Pat Van Hemelrijck doet na een kwarteeuw 'bricolagetheater' de boeken toe. TAZ eert het poëtische universum van het Brusselse 'eenmanscollectief' met een expo en een revue.

Doet de naam niet meteen een belletje rinkelen? Onterecht. Samen met Josse De Pauw en Dirk Pauwels behoorde Van Hemelrijck begin de jaren 1980 tot het anarchistische collectief Radeis - een van de succesnummers van de zogenaamde Vlaamse Golf. Toen de Radeizen in 1984 hun eigen weg gingen, bleef Van Hemelrijck zich toeleggen op knutseltheater met voorwerpen, video en mechaniekjes.

Wat moeten we ons voorstellen bij dat 'bricolagetheater'?

Pat Van Hemelrijck: "Je mag dat vrij letterlijk nemen: ik assembleer voorwerpen, muziekfragmenten, beelden en tekst tot er een verhaal tot leven komt. Om een voorbeeld te geven: voor de solo Tout Suit verbouwde ik een oude buffetpiano; ik plaatste onder elke toets een schakelaar, zodat ik door de toetsen in te drukken elektrische toestellen kon aansturen. Bovendien zat er op de kruk naast mij een robot die met mij een quatre mains kon spelen en mijn schouders masseerde.

"Dramaturge Marianne Van Kerkhoven noemde dat toen 'Gepetto-theater'. Ik begreep dat niet, ik dacht dat ik bezig was met serieuze avant-garde, kwam zij daar met een verhaal voor kinderen. (lacht) Maar ze had verdorie gelijk. Het tot leven brengen van levenloze voorwerpen, zoals Gepetto dat doet met Pinokkio, is een oerverlangen van de mens."

Je gebruikte van bij het begin van je carrière uitsluitend recyclagematerialen - lang voor de hype rond repaircafés en duurzaamheid.

"In oorsprong komt die recyclagegedachte van mijn moeder, een typisch product van de naoorlogse generatie: de eerste jeans die ik ooit had, bleef zij oplappen tot het een echt kunstwerk was. Maar veel verder terug is het een overblijfsel van een oude indianencultuur: een dier dat je gedood hebt gebruik je op, tot het laatste botje verwerkt is in gerechten of voorwerpen."

Je noemde het Alibi Collectief een 'excuus om nog wat te mogen blijven spelen.' In tijden waarin theater juist strijdbaar moet zijn, is dat een tegendraadse houding.

"Ik heb het gemerkt. (Alibi collectief verloor al in 2005 zijn structurele subsidies, EC) Maar níét meegaan met de roep om meer vlaggen en barricades is ook een vorm van verzet. Alibi heeft altijd gekozen voor een vriendelijke weerstand; voor de milde anarchie die in de verbeelding schuilt. Maar de laatste vijftien jaar heeft die verbeelding zelfs in het kunstenveld plaats gemaakt voor verzakelijking. Ik heb soms de indruk dat niemand meer in zijn Patagonië vertoeft - zelfs de kunstenaars niet."

Dat moet je even uitleggen. Je bent samen met kunstenaars als Dree Peremans en Luk Tegenbos lid van de Fundacion Patagonista, maar waarvoor staat die club ook alweer?

"De Fundacion Patagonista viert en bezingt 'Patagonië': niet zozeer de concrete landstreek in Zuid-Amerika, maar het utopische land van de vrije man. In Patagonië is er niets, het is een niemandsland, op de uitgestrekte graslanden met wat pampahazen na - juist daarom kan alles er ontstaan. Het is de plaats waar een mens zich vrij voelt. Voor de ene is Patagonië een stacaravan in Bredene, voor de andere is het een zeilboot op het kanaal Brussel-Willebroek.'

De overzichtstentoonstelling op TAZ is een afscheid. Waarom stop je na 25 jaar?

"De kosten van de stockage zijn te groot geworden. Er is een tijd geweest dat ik niet kon terugkeren van een brocante zonder iets mee te hebben, maar ik krijg dat materiaal allemaal niet meer verstouwd. Bovendien word ik er niet jonger op. Ik hoop dat zich op de expo wat liefhebbers aandienen die de installaties voor een zacht prijsje willen meenemen."

Het Alibi Collectief stopt, maar hoe de toekomst van Pat van Hemelrijck eruit?

"Voor mezelf denk ik aan een kleine werkplaats waar ik mensen kan uitnodigen en opnieuw wat kan knutselen, kleine dingetjes voor mijn kleinzoon, want ik ben intussen grootvader geworden. Op de een of andere manier heeft dat veel met me gedaan: je herbegint, je leert opnieuw kijken, door de ogen van zo'n klein manneke. Laat mij dus maar opnieuw Gepetto worden, deze keer heb ik er vrede mee, ik sta het mezelf toe."

Alle info vindt u op de website van Theater aan Zee.

Beeld jonas lampens
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234