Maandag 27/06/2022

InterviewKae Tempest

‘Paniek verlamde me. Maar toen het helemaal donker werd, zag ik licht’

Kae Tempest: ‘Ik voel me eindelijk goed in mijn lichaam en geest. Hier is onze nieuwe ik.’ Beeld Getty Images
Kae Tempest: ‘Ik voel me eindelijk goed in mijn lichaam en geest. Hier is onze nieuwe ik.’Beeld Getty Images

Balans. Daar zoekt het Londense woordwonder Kae Tempest nu al een heel leven naar. Met hun laatste album werd gelijk ook een queeste ingezet om zichzelf te verlossen van alle schaamte, angst en eenzaamheid. ‘Loslaten is het antwoord.’

Gunter Van Assche

“Ik denk dat ik je moet vertellen wat er op dit eigenste ogenblik in mijn tuin afspeelt,” lacht Kae Tempest plots wanneer we elkaar spreken via Zoom. Tempest zit voor het raam in hun huis in Zuid-Londen, en wordt – nota bene tijdens een betoog over angst en depressie – ineens afgeleid door de fauna in de achtertuin. “Ik ben gefascineerd door twee gigantische kraaien, met veren die bijna indigo lijken. Ze zijn een nest aan het bouwen met de pluizige wintervacht van mijn hond. Het is zo onwaarschijnlijk mooi om te zien.”

Als we dan toch aan het vogelen slaan, kunnen we best meteen vragen naar de herkomst van Kae. De T viel weg in hun naam na de vorige plaat. Kae komt van een Oudengels woord voor gaai. En zoals Tempest zelf zegt wordt die vogel geassocieerd met een aanleg voor “communicatie, nieuwsgierigheid, aanpassing aan nieuwe situaties en moed... Durf: that’s the name of the game.” Kae is een nieuwe naam voor een nieuwe identiteit. Het woord kan trouwens ook voor kauw staan, een vogel die de dood en de wedergeboorte symboliseert. Dit is het moment van de Grote Omwenteling. Zowel privé als lokaal als wereldwijd. “Voor mij is de vraag niet meer: ‘Wanneer verandert dit?’, maar eerder: ‘Hoever ben ik bereid te gaan om met deze veranderingen om te gaan?’”

“Zo’n heftige verandering is het trouwens ook weer niet. Mensen noemen me al langer Kae, zij het dan geschreven als K. Het is de naam die op dit ogenblik het best bij me past. Tot ik er straks misschien weer een vind die me nog beter past. Een beetje zoals mijn achternaam trouwens: ik heet eigenlijk Calvert, maar mijn alter ego Tempest droeg ik altijd als een superkracht op het podium.”

Krullerig en korzelig

We beseffen dat het intussen al 2022 is, maar voor alle duidelijkheid toch deze korte dienstmededeling: Kae Tempest identificeert zich als non-binair en gebruikt voortaan de voornaamwoorden die/hun zoals u hierboven kon opmerken. De weelderige blonde krullen blijken vandaag net zo goed verdwenen als de T in hun naam. Maar wat de muziek betreft, geldt nog steeds: krullerige zinnen, korzelige inhoud. Dat geldt trouwens ook voor hun drie albums, net zoveel toneelstukken, een roman en zes poëziebundels. Een zevende bundel komt er binnenkort aan, belooft Tempest.

Op de vierde langspeler The Line is a Curve laat de performancepoëet evenwel een heel ander geluid horen dan op The Book of Traps and Lessons (2019), waar studiosjamaan Rick Rubin zijn zin op mocht doen. Die gaf hun de opdracht: laat de woorden alle werk doen, drop de beat. Dat leverde een klein meesterwerkje op, dat uw en mijn gemoed voorttrok als een bolderkarretje op kasseien. Het bleef evenwel bij één samenwerking. Dit keer mocht producer Dan Carey opnieuw de honneurs waarnemen, nadat die zich eerder al ontfermde over Everybody Down (2014) en Let Them Eat Chaos (2016). Toch klinkt The Line is a Curve allerminst als een herhalingsoefening.

Kae Tempest: ‘Als je een medisch lijstje met symptomen en syndromen afging, kon ik ongeveer alles aanvinken.’ Beeld RV
Kae Tempest: ‘Als je een medisch lijstje met symptomen en syndromen afging, kon ik ongeveer alles aanvinken.’Beeld RV

Speciale aanpak

Nog opvallender dan de entree van wufte synthesizers is de speciale aanpak van Kae Tempest zelf. “Op dit album deed ik drie vocale takes op één dag tijd. Elke opname was voor een verschillende generatie mensen: ik zong voor een kind, voor iemand van mijn eigen generatie en voor een persoon van de generatie die kwam voor mij. Sowieso neem ik mijn albums liefst in één take op, om een soort verbond aan te gaan met de luisteraar. Jij gaat dan in real time door hetzelfde proces als ik. We’re in this together, dát gevoel wil ik benadrukken. Zo’n diepe connectie maken lijkt me maar eerlijk, omdat de teksten vaak even diep willen gaan.”

“Om die connectie nog meer uit te puren, dook ik deze keer de recording booth in met een man van 78, een vrouw van ongeveer mijn leeftijd en een paar tieners van pakweg twaalf tot zestien jaar oud. Dat idee was ontstaan toen ik bij de vorige plaat had ontdekt dat mijn lyrics nog méér tot leven lijken te komen wanneer er mensen meeluisteren. Vreemd eigenlijk, dat ik daar pas zo laat achter kwam, zeker omdat ik al zo lang op een podium sta.” (lacht)

“Op een dag kwam Rick toevallig met twee kinderen de studio binnen en toen heb ik The Book of Traps and Lessons in één take aan hen voorgedragen. Ik merkte dat hun aanwezigheid grote invloed had op mijn voordracht, op mijn stem zelfs. En bij de opnames van deze plaat was dat effect nog opmerkelijker. De woorden kregen telkens een andere betekenis wanneer ik iemand anders voor me had staan. Ik droeg mijn teksten voor in een ander tempo, en de songs kregen daarmee ook een ander gevoel.”

“Uiteindelijk is het versie nummer twee geworden, die de plaat heeft gehaald. Niet toevallig wellicht: met dichteres, boezemvriendin én generatiegenote Bridget Minamore als eenmanspubliek voelde ik me het meest vertrouwd. Nu ja, ik was me wel de helft van de tijd aan het excuseren dat ze die hele verrekte opname moest uitzitten. (lacht) Misschien was het juist dat gevoel van onbehagen én vertrouwdheid dat deze plaat zo intens doet klinken.”

Samenwerkingen

De hoogtepunten op de plaat blijken dit keer gereserveerd voor samenwerkingen. Zo is er een pakkend duet met Grian Chatten van Fontaines D.C. (‘I Saw Light’), Lianne La Havas (‘No Prize’) en Kevin Abstract van het Californische hiphopcollectief Brockhampton (‘More Pressure’). “Grian en Lianna ken ik al langer. Dan Carey liet me al weten toen hij het debuut van Fontaines D.C. opnam dat we het goed met elkaar zouden vinden. Hij heeft de ziel en integriteit van een van de grootste dichters van deze tijd. Mensen vergeten soms dat hij een delicate poëet is, omdat hij tegelijk zo’n ongelooflijke rockster is. Grian was verschrikkelijk nerveus in de studio, maar dat stond niet in de weg van een prachtig gedicht dat hij intens voordroeg.”

“Lianne op haar beurt woont bij mij in de buurt, en we hebben heel wat gemeenschappelijke vrienden. Die samenwerkingen stonden dus in de sterren geschreven. Alleen Kevin kende ik niet persoonlijk. Nog stééds niet, door covid. Maar ik voelde dat er nog iets ontbrak aan ‘More Pressure’. Ik weet niet hoe dat precies zo kwam, maar ik hoorde een Amerikaanse stem in mijn achterhoofd. En toen suggereerde Rick Rubin de naam van Kevin Abstract. Rick had mijn vorige plaat aan de jongens van Brockhampton laten horen, en die bleken zo onder de indruk dat ze me een lief berichtje stuurden. Ook al heb ik Kevin nooit ontmoet, er was instant een band. Dat moest ook wel. Anders had ik die samenwerking huichelachtig gevonden: iederéén kan een paar coole namen toevoegen aan zijn songs, als feature. Dat betekent helemaal niets, behalve plat opportunisme. Daar wilde ik te allen tijde van wegsturen. De mensen die meespelen op deze plaat druk ik stuk voor stuk nauw aan het hart.”

Breakdown

‘More Pressure’ is het voorlaatste nummer op het album, waarin Tempest stelt dat we alle spanningen, druk en stress in ons leven zouden moeten herformuleren als mogelijkheden voor groei, hernieuwde veerkracht en acceptatie. “Een nieuw niveau van energie kan voortkomen uit die enorme hoeveelheden druk.” Klinkt natuurlijk geweldig, en we zouden het zo willen drukken op Delfts blauw. Maar gelooft ze dat ook écht? We moeten hun zelf bekennen dat stress en loodzware druk eerder verlamt dan verlicht.

“Dat was ook heel lang zo bij mij”, geeft Tempest grif toe. “Jarenlang werd ik elke dag lamgelegd door paniekaanvallen. Het gebeurde overal. Thuis, in de tourbus, wanneer ik pas ontwaakte, … Ik nam medicatie, maar echt helpen deed dat niet. Het gevolg? Ik kreeg een zware breakdown, en had het gevoel dat ik meegesleurd werd naar de bodem van de oceaan. Een volkomen ramp was ik geworden. Maar alles viel op zijn plaats met rational emotional behavior therapy, of kortweg REBT. Ik sprak met een geweldige therapeut, die me leerde wat paniek en angst is, en me afleidde van die irrationele gevoelens. Ik stond onder zoveel druk, dat ik vaak niet wist wat ik met mezelf moest aanvangen. Als kind had ik al last van die verschrikkelijke angsten en depressies. Kwam daar nog bij: ADD. Als je een medisch lijstje met symptomen en syndromen afging, kon ik ongeveer alles aanvinken. (glimlacht) En die gevoelens werden steeds erger. Het was compleet gestoord: de paniek verlamde me. Ik heb het in ‘Don’t You Ever’ over ‘fears pressed weird shapes into blurred glass’. Zo voelde mijn leven écht voortdurend aan. Maar zoals ik gelukkig ook op deze plaat zeg: ‘It went dark, I saw light.’ Het antwoord is al bij al eenvoudig: laat alles los en je ziet het licht. Zelfs als je denkt dat het the end of the fuckin’ world gaat zijn, of dat er op het eind van de tunnel alleen nog méér duisternis is. Alleen op die manier kan je je leven weer in balans krijgen.”

“Loslaten geeft je ook de energie om opnieuw aanwezig te zijn voor anderen. Ik was er uiteindelijk nooit meer voor mijn familie, mijn vrienden of geliefden. Ik ging zo erg gebukt onder stress en angst dat het mijn volledige leven dicteerde. Loslaten is steeds het juiste antwoord. En dat klinkt makkelijk, maar het is een zoektocht die bij mij nu toch ook al kennelijk dertig jaar aansleept.” (lacht)

“Ik weet nog stééds niet goed waar mijn depressieve gevoelens vandaan komen. Maar nu gaat het door de bank genomen gelukkig behoorlijk goed met me. Dat heeft misschien de rauwste kantjes van deze plaat weggegomd, maar heeft plaats gemaakt voor een nieuwe ik. Wég met de depressie.”

Spiegel

Tempests vorige albums kwamen altijd van een plaats waar isolement en wanhoop vaste pasmunt waren. “Ik wil je alleen bij de keel grijpen met verhalen die rechtstreeks uit dit godverdomde leven zijn gesleurd”, drukte Tempest ons nog op het hart bij de vorige plaat. Dit keer moest het echt wel anders, vertelt Kae. “Dit album is een pleidooi voor tolerantie en acceptatie. Ik moest mezelf leren aanvaarden zoals ik wérkelijk ben.”

Nogal wrang dat het Britse woordwonder daar jaren geleden eigenlijk ook al voor op de barricaden stond. “Ik smeek al wie mij dierbaar is om wakker te worden en meer lief te hebben”, beleed Kate Tempest zes jaar geleden nog met grote passie in ‘Tunnel Vision’. Was Kae al die tijd te blind om ook even in de spiegel te kijken?

“Niet echt, maar het is wel een moeilijk ontwaken geweest. Ik geloof dat er een relatie is tussen alles waar ik mee worstelde in The Book of Traps and Lessons en het niveau van acceptatie waar ik het op deze nieuwe plaat over heb. Het idee van transitie is iets waar ik al bijna een heel leven mee worstel. Ik was er heilig van overtuigd dat het me nooit zou lukken, dat ik nooit zou durven om de sprong te wagen, dat ik nooit het lef zou hebben om uit een paar specifieke kasten te komen. Ik was doodsbang voor afwijzing. Het lukte me daarom niet om te luisteren naar mezelf. Om diezelfde reden denk ik ook dat ik me indertijd ook af en toe verschool achter fictieve personages zoals Harry, Becky en Pete, die op Everybody Down en Let Them Eat Chaos figureerden.”

Kae Tempest: ‘Het antwoord is al bij al eenvoudig: laat alles los en je ziet het licht. Zelfs als je denkt dat het the end of the fuckin’ world gaat zijn.’ Beeld RV
Kae Tempest: ‘Het antwoord is al bij al eenvoudig: laat alles los en je ziet het licht. Zelfs als je denkt dat het the end of the fuckin’ world gaat zijn.’Beeld RV

Slopende slemppartijen en de klauwende katers die daags volgden, beheersten ook lang haar leven lang: “Als ik dronken genoeg was, voelde ik me precies zoals ik wilde beoordeeld worden: sexy, benaderbaar, interessant, you name it. Maar op de katerdagen werd ik net zo snel ingehaald door alles wat al langer lag te rotten of te sluimeren onder mijn huid. De vriendschappen die ik sloot, de liefdesverklaringen die ik aan iemand aflegde tegen de ochtendstond… Het voelde vaak aan als een heilloos complot van eenzame, ongelukkige zielen. Je hoopt dat je leeft, maar je vraagt je meteen ook af: is dit wel een léven? Het is een immense worsteling geweest, maar ik ben opgetogen over waar ik nu sta. De genderdysforie, een geslachtsidentiteitsstoornis waarmee ik al sinds mijn kindertijd mee moest zien om te gaan, is ogenschijnlijk verdwenen. De voorbije jaren ben ik dichter bij mijn ware zelf geraakt. Ik voel me eindelijk goed in mijn lichaam en geest. Hier is onze nieuwe ik. Let’s see what happens next.

The Line Is a Curve is uit bij Virgin Music. Kae Tempest speelt 15/7 op Gent Jazz. Meer info: gentjazz.com

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234