Dinsdag 07/02/2023

AchtergrondStrip-expo Chris Ware

Overzichtsexpo van stripauteur Chris Ware. ‘Hij is een ontzettende controlefreak. Hij doet niets zomaar’

Chris Ware, 'Jimmy Corrigan, the Smartest Kid on Earth'. Beeld Chris Ware
Chris Ware, 'Jimmy Corrigan, the Smartest Kid on Earth'.Beeld Chris Ware

Chris Ware, een van de meest intrigerende hedendaagse stripmakers, stelt tentoon in de bib van het Parijse Centre Pompidou. Uniek is de manier waarop hij zijn werken met elkaar verbindt. Tot in het absurde. ‘De bij in dit boek kreeg een eigen krantje.’ Op stap door de expo met curator June Misserey.

Geert De Weyer

Lange tijd bleef zijn werk beperkt tot obscure stripblaadjes, tot Maus-auteur Art Spiegelman daar eind jaren tachtig verandering in bracht door Ware aan te prijzen als “het best bewaarde geheim van de stripwereld”. Vervolgens gaf hij hem ruimte in RAW, het bekende undergroundblad van Spiegelman en zijn vrouw Françoise Mouly, artdirector van The New Yorker sinds 1993.

Sindsdien reeg de auteur, die plots door een andere bril bekeken werd, de prijzen aan elkaar. En Europa bleef niet achter. In 2001 reikte de Britse krant The Guardian voor het eerst een literaire prijs toe aan een strip: Chris Wares graphic novel Jimmy Corrigan, the Smartest Kid on Earth. De kers op de Europese taart kwam vorig jaar toen hij de Grand Prix van het Internationaal Stripfestival van Angoulême ontving. Een oeuvreprijs.

Chris Ware. Beeld RV Chloe Vollmer
Chris Ware.Beeld RV Chloe Vollmer

Op de afgelopen editie van dat festival kreeg de nu 54-jarige Amerikaan al een expo, maar die was slechts vier dagen te bekijken. June Misserey (50), curator van de nieuwe retrospectieve: “Vandaar dat de organisatie van het festival een gelijkaardige, maar niet krek dezelfde expositie wilde in Parijs, waar toch een ander publiek wordt verwacht.”

Redenen te over: Ware is geen auteur van de populaire strip, laat staan dat hij een monsterpubliek heeft. Voorts spreekt Ware ook niet enkel een strippubliek aan. Zijn uitermate gedetailleerde tekeningen, strakke stilering en inventieve plaatindeling zijn erg in trek bij architecten, grafisch vormgevers en illustratoren. Net daarom is Parijs de ideale uitvalsbasis van deze expo, meent Misserey.

Navelstaren

De kleine, maar uitermate fijne expo is opgedeeld in vijf hoofdstukken, te beginnen met de vroege jaren. Opvallend daarin is hoe Ware zijn eigenzinnige klare lijn meteen beet had en die, getuige de zowat zestig originelen op de expo, nog amper zou veranderen. “Zijn evolutie zit in het inhoudelijke”, meent Misserey. Hoe dat komt? “Navelstaarderij, iets waar hij mee kampte vanaf het begin.” Hij troont ons mee naar hoofdstuk twee, helemaal opgezet rond de internationaal bewierookte semi-autobiografische beeldroman Jimmy Corrigan uit 2001 die – volgens Ware zelf – verwijst naar de eenzaamste periode uit zijn eigen leven.

“Je voelde dat het een heel persoonlijk verhaal over zijn vader was, maar echt diep durfde hij niet te gaan. De grote ommekeer kwam toen hij zelf papa werd. In de manier waarop hij nadien vertelde, toonde hij zich meer mens en durfde hij diep te gaan.” Misserey verwijst naar platen verderop van Chris Wares recentste beeldroman Rusty Brown (2019), waarin de personages veel meer uitgewerkt zijn. “Absoluut zijn beste werk”, klinkt het. “Met personages die naar de keel grijpen.”

Uit 'Rusty Brown'. Beeld Chris Ware
Uit 'Rusty Brown'.Beeld Chris Ware

‘Building Stories’, hoofdstuk drie op deze expo, toont nog een ander aspect. In de gelijknamige gelauwerde beeldroman uit 2012, die eind noch begin kent, zoomt hij in op de fictieve bewoners van een appartementsblok in Chicago.

Misserey: “Building Stories lijkt in niets op een traditionele beeldroman, het zijn vele kleine verhaaltjes die samen één verhaal maken. Vooral hier zie je hoe zijn verhalen in elkaar overgaan.” Hij wijst een klein personage aan dat The New Yorker leest. “Kijk goed naar die cover, die tekende Ware jaren eerder voor het blad. En zie je deze bij? Ze kreeg een eigen krantje dat in Building Stories werd meegedrukt: The Daily Bee.” (grijnst) En het blijft referenties regenen aan Wares verleden. “In zijn eigen blad Acme Novelty Library uit 1993 begon hij al met het creëren van zowel Jimmy Corrigan als Building Stories. Straf, toch?”

'Building Stories'. Beeld Chris Ware
'Building Stories'.Beeld Chris Ware

Puzzel

Het enthousiasme neemt het van Misserey over bij de 2013-cover van The New Yorker waarop jonge kinderen terug naar school gaan terwijl hun ouders buiten angstvallig toekijken. “Er was toen net de zoveelste schietpartij in de VS geweest. Maar wat weinigen opmerkten: jaren eerder maakte hij voor hetzelfde tijdschrift dezelfde cover, maar dan vanuit het camerastandpunt van de trotse ouders die hun kroost naar school brachten.”

Maar wat onder de vitrine ligt in het laatste expo-hoofdstuk, dat “al het andere van Ware” rubriceert, slaat volgens Misserey alles. Het is een berg puzzelstukjes. “Toen het Japanse bedrijf Presspop hem vroeg of ze een puzzel mochten maken van Building Stories, stemde Chris Ware meteen toe, om er een dag later een voorwaarde aan te koppelen: alleen als hij zelf de puzzelstukjes mocht ontwerpen. Toen werd geargumenteerd dat zoiets hem ontzettend veel werk zou kosten, antwoordde hij: ‘Weet ik, maar tegelijk besef ik ook dat ik nooit meer de gelegenheid krijg om mijn eigen puzzelstukjes te ontwerpen.’”

Misserey wijst naar enkele puzzelstukken met vreemde hoeken en bochten. “Als je het boek Building Stories doorbladert, bots je op een scène waarin iemand exact dezelfde puzzelstukjes legt. Ware ten voeten uit. Hij is een echte controlefreak. Hij doet niets zomaar. En net dat hopen we in deze expo te kunnen aantonen. Dat men beseft dat alles is geconnecteerd met wat je gerust ‘planeet Chris Ware’ mag noemen.”

Chris Ware, nog tot 8 oktober. www.bpi.fr/exposition-chris-ware-bpi.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234