Zondag 17/11/2019

Analyse

Overdaad schaadt: er zijn gewoon te véél Amerikaanse tv-reeksen

AMC, de grootste tegenhanger van HBO, mikt op spin-offs als Better Call Saul. Beeld Ben Leuner/AMC

Televisiebonzen in de VS zeggen het zelf: er komen veel te veel nieuwe tv-reeksen uit. Niet minder dan vierhonderd feuilletons zullen er dit jaar op Amerikaanse zenders hebben gelopen, en dat weegt volgens de piefen zelf stilaan op de kwaliteit.

Ooit al van Blindspot gehoord? The Player? Ash vs Evil Dead? Zo niet, dan komt dat vooral omdat de zonet genoemde tv-series allemaal nog maar pas aan hun allereerste seizoen begonnen zijn in de VS, en de meeste Vlaamse tv-zenders of kijkplatformen nieuw Amerikaans kijkvoer pas later oppikken.

Maar er zijn ook heel wat allang lopende series die de meeste Vlaamse kijkers nog niet over hun netvlies hebben laten gaan. Zoals BoJack Horseman, de kritisch bejubelde maar weinig bekeken animatieserie op Netflix. Of Transparent, waarin een door Jeffrey Tambor vertolkte zestiger ineens ontdekt dat hij veel liever een vrouw zou zijn. Justified, die bikkelharde crimi gebaseerd op een roman van Elmore Leonard en met Timothy Olyphant als een sheriff met losse handjes? Bij ons alleen verkrijgbaar op dvd en Blu-Ray, hoewel de serie na vijf seizoenen inmiddels al afgelopen is, en dus enkel toegankelijk voor fans die via mondreclame van de serie hadden gehoord.

Golden Age of Television

Nog maar enkele jaren geleden kon één enkele persoon alle tv-reeksen die iets te betekenen hadden, zoals Mad Men, Breaking Bad, Game of Thrones en Boardwalk Empire, met een beetje moeite nog wel uitkijken. Als er discussies over een van bovenstaande ontstonden aan de koffiemachine, was u nog wel mee.

Vandaag? Vergeet het maar. We leven in wat Amerikaanse tv-bonzen en -critici de Golden Age of Television noemen, een tijdperk waarin het meer dan zestig jaar oude medium eindelijk zijn volwassenheid heeft bereikt op narratief vlak.

Reeksen als The Sopranos (1999-2007), die volgens velen - hoewel er verre voorlopers zijn - als de grote pionier geldt, introduceerden televisiefictie die gemaakt en geacteerd is met de sérieux en de middelen van een bioscoopfilm, en geschreven en gestructureerd zijn met dezelfde literaire kwaliteiten als een goede roman.

Daar lustte een groeiend aantal tv-kijkers wel pap van, en ook het aantal tv-makers die ineens uitstekend materiaal gingen leveren, zwol aan. Eerst was dat bij betaalzender HBO, die na zijn Sopranos de smaak te pakken kreeg en kritisch bejubeld voer als Six Feet Under, Boardwalk Empire en Game of Thrones ging maken.

Andere betaaltelevisiezenders in de Verenigde Staten gingen dat model kopiëren. AMC werd net als HBO een tv-merk op zich, ook buiten de VS, dankzij Mad Men en Breaking Bad. Showtime stond ineens voor Californication, Homeland en Ray Donovan. FX, een betaaltelevisiekanaal van mediagroep Fox, bracht reeksen als The Shield, Sons of Anarchy en Justified.

Breaking Bad. Beeld AP

Narcos

Ook de gewone open zenders lieten zich niet onbetuigd in hun aanbod aan tv-reeksen: Fox gooit bijvoorbeeld hoge ogen met Gotham, NBC is het huis van het wereldwijd bejubelde The Blacklist, en ABC heeft de successitcom Modern Family en de dramareeks Scandal.

En dan zijn er de nieuwe digitale platformen, die eveneens allemaal hun eigen content zijn gaan maken: denk aan Netflix met House of Cards en het recente Narcos, of Amazon, waar Transparent eerst werd uitgezonden, en waarvoor filmmaker Woody Allen een serie aan het maken is.

Het resulteerde in een misschien wel iets te heftige groei aan televisiereeksen, zeggen Amerikaanse tv-critici al zo'n jaar of twee. En enkele weken geleden werden ze daarin bijgetreden door John Landgraf, CEO bij betaalzender FX. Tijdens een presentatie op een evenement van de Television Critics Association, een bond waarbij de meeste Amerikaanse tv-critici zijn aangesloten, liet hij immers een staafdiagram zien met het aantal tv-reeksen die de afgelopen vijf jaar werden geproduceerd.

Hun aantal steeg fors van 2010 en 2011, toen er nog iets meer dan 200 reeksen waren, naar 2013, toen het aantal al boven de 300 was gestegen. Dit jaar zal het aantal geproduceerde feuilletons volgens Landgraf wellicht boven de 400 zijn gestegen. "Er is simpelweg te veel televisie", opperde de FX-topman.

Zeepbel

Het aanbod is zodanig gegroeid, meent Landgraf, daarin bijgetreden door tal van tv-critici, dat er zich iets van een zeepbel aan het vormen is: op een bepaald moment zijn er zoveel series voorhanden dat ze niet langer allemaal kunnen worden gedragen door de elementen die voor inkomsten zorgen: van reclame tot abonnementsgelden. En dat weegt, op zijn beurt, ook op de kwaliteit, beweren de critici. Er is, op eenzame uitzonderingen als Fargo en Orange Is the New Black na, niets meer opgedoken dat de opperste kwaliteit van de zogeheten 'grote vier' - The Sopranos, The Wire, Mad Men en Breaking Bad - evenaart, of hun traditie verderzet.

HBO startte pas met nieuwe reeksen als het beloftevolle The Knick en het bij momenten hilarische The Brink, maar qua appointment television, het soort series waarover daags na de uitzending praatjes worden gemaakt bij de koffiemachine, is er op dit moment alleen nog Game of Thrones.

AMC, de grootste tegenhanger van HBO, mikt op spin-offs als Better Call Saul en Fear the Walking Dead. Open zender Fox brengt, in wat nog het meeste lijkt op een paniekreflex, zijn oude successen terug op het scherm, van The X-Files tot Prison Break. En over het hele Amerikaanse tv-landschap heen worden er niches opengebroken: zoals horror, bijvoorbeeld (met nieuwe reeksen als Scream Queens en bestaand voer als American Horror Story).

Alleen is de kans klein dat daar een troonopvolger voor die 'grote vier' tussenzit. "De zeepbel die is ontstaan heeft een enorme uitdaging gecreëerd om dwingende, originele verhalen te vinden, en het talent dat nodig is om die verhalen te koesteren", gaf FX-baas Landgraf het onomwonden toe.

The X-Files. Beeld photo_news
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234