Vrijdag 30/07/2021

InterviewChloé Zhao

Oscar-winnaar Chloé Zhao: ‘Ik identificeer me het meest met losers’

Chloé Zhao met hoofdrolspeler Frances McDormand op de set van haar bekroonde film Nomadland. Beeld AP
Chloé Zhao met hoofdrolspeler Frances McDormand op de set van haar bekroonde film Nomadland.Beeld AP

2021 is het wonderjaar van Chloé Zhao. Dankzij het Oscar-succes van Nomadland ligt Hollywood aan haar voeten. En dan moet eind dit jaar nog haar Marvel-debuut Eternals uitkomen.

Chloé Zhao is dé filmmaker van het moment. Na de drievoudige overwinning van Nomadland op de Oscars, waarbij de Chinese geschiedenis schreef als de allereerste vrouw van kleur die tot beste regisseur werd gekroond, ligt Hollywood aan haar voeten. Meer zelfs: haar eerste Marvel-blockbuster Eternals, met onder meer Angelina Jolie en Richard Madden in de hoofdrollen, is al ingeblikt en staat klaar om haar dit najaar nog een niveautje hoger te katapulteren.

En toch: wie Zhao zondagnacht observeerde, zag geen geboren winnaar, maar een ontwapenend buitenbeentje. Met haar lange vlechten leek ze zo weggelopen uit een oude western. De witte sneakers die ze onder haar beige hippiejurkje droeg, tartten subtiel de strakke dresscode van de Academy, die haar sterren veel liever op hoge hakken ziet.

Al even relaxed en ongekunsteld oogt de 39-jarige regisseur wanneer ze ons enkele maanden voor de Oscar-ceremonie toespreekt via Zoom, met een grote kop thee in de hand. “Alvast sorry als mijn honden tijdens het interview beginnen te blaffen”, lacht ze. Buiten lopen ook nog drie kippen rond. Zhao woont met haar vriend en cameraman Joshua James Richards in het Californische dorpje Ojai, op anderhalf uur rijden van L.A. Ver weg van de jetset en de drukte.

Outsider

“Ik heb me altijd en overal een outsider gevoeld”, vertelt Zhao. Ze werd geboren in Peking, maar haar gegoede ouders stuurden haar op haar 14de naar een Britse kostschool. Enkele jaren later stak ze de oceaan over, richting de VS, om er politieke wetenschappen en film te studeren. Ze reisde het hele land door en verdiepte ze zich in de verschoppelingen en de losers, de mensen in de marge. “Met hen identificeer ik me van nature het meest”, zegt Zhao.

Dat mag blijken uit de drie langspeelfilms die ze tot nu toe maakte. Zowel haar debuut Songs My Brothers Taught Me als opvolger The Rider – geproduceerd door Bert Hamelinck, die zondagnacht ook twee Oscars won met Sound of Metal – gaat over Lakota-indianen uit South Dakota, die in barre omstandigheden het leven trotseren. In Nomadland verlaat Zhao het indianenreservaat en gaat ze de baan op met Fern, een vrouw op leeftijd die na de dood van haar man een nomadisch bestaan gaat leiden. Haar gammele busje brengt haar van job naar job en van ontmoeting naar ontmoeting.

De film is gebaseerd op het gelijknamige non-fictieboek van onderzoeksjournaliste Jessica Bruder uit 2017. Actrice Frances McDormand las het, was betoverd en droomde van een verfilming. The Rider wees haar in de goede richting: McDormand was een grote fan en voelde dat de semi-documentaire, maar poëtische aanpak van Chloé Zhao zich perfect zou lenen voor een adaptatie van Nomadland.

Het filmen van 'Nomadland' was een roadtrip van vijf maanden. 'Sommige dagen waren geweldig. Andere dagen vroeg ik me af waarom ik dit in godsnaam deed.' Beeld AP
Het filmen van 'Nomadland' was een roadtrip van vijf maanden. 'Sommige dagen waren geweldig. Andere dagen vroeg ik me af waarom ik dit in godsnaam deed.'Beeld AP

Zhao was meteen akkoord en stelde voor dezelfde strategie te gebruiken als in haar vorige films. “Ik werk liefst met niet-professionele acteurs die een versie van zichzelf spelen”, vertelt ze. “Via Jessica Bruder heb ik contact opgenomen met de mensen die in haar boek voorkomen en hen gevraagd of ze wilden meedoen.”

Toch liet Zhao zichzelf voor het eerst toe om meer richting fictie af te drijven. “Het boek bracht een hele generatie van mensen in beeld die na de economische crisis van 2008 een nomadenbestaan gingen leiden. Ik wou dat plaatje zo compleet mogelijk in beeld brengen. Daarom besloot ik om Fern te creëren, een fictief personage met een krachtige emotionele boog. Zij is de ruggengraat van de film, die op haar tocht de echte personages tegenkomt en hen toelaat hun verhaal te vertellen. Zij trekt de kijker mee in het verhaal.”

De rol van Fern ging naar McDormand zelf. “Zij was de perfecte keuze voor de rol, want ze is geen actrice geworden om mooi in beeld te komen. Ze acteert omdat ze wil leven. Omdat ze verschillende levens wil leiden. Ze wil dingen beleven, van mensen leren. Als je haar ontmoet, voel je een enorme energie en nieuwsgierigheid. Dat was heel belangrijk voor het personage Fern, dat ook iets kinderlijks heeft.”

Tequila

De opnames van Nomadland beschrijft Zhao als een groot avontuur. Vijf maanden lang ging ze met een kleine crew op roadtrip door het hart van de VS. Al die tijd leefden ze, net zoals de personages, in busjes. “De meeste mensen die we tegenkwamen, wisten niet eens dat we een film aan het maken waren. En als ze toch onze camera’s zagen, zeiden we soms dat we op tornado’s aan het jagen waren voor het tv-programma Storm Chasers. (lacht)

“Het was een onvergetelijke trip. We leerden mensen kennen, filmden hen en moesten dan weer afscheid nemen. We reden door zware onweders, zwommen in elke warmwaterbron die we konden vinden en dronken véél tequila. (lacht) Sommige dagen was het geweldig. Op andere dagen vroeg ik me af waarom ik dit in godsnaam deed.”

De uitgestrekte Amerikaanse landschappen die Zhao met haar camera doorkruiste, zijn in de film even prominent aanwezig als McDormand en co. Ze fungeren niet alleen als eye candy, maar ook als een spiegel voor de rouwende Fern.

“Ik heb in mijn leven te lang in verticale betonnen jungles gewoond”, verklaart Zhao haar liefde voor de Amerikaanse natuur. “Ik ben ook niet religieus opgevoed en naarmate ik ouder werd, begon ik mezelf existentiële vragen te stellen: waarom ben ik hier? Waar hoor ik thuis? Waar ga ik heen na mijn dood? De antwoorden ben ik gaan zoeken in de natuur. Daarom ben ik oorspronkelijk naar South Dakota getrokken. En zo heb ik de laatste tien jaar mijn eigen spiritualiteit ontwikkeld.”

Ouderen

Behalve spiritueel is Nomadland ook sociaal relevant. Zoals Zhao in haar eerste films de moeilijke levensomstandigheden van native Americans toonde, zo legt ook Nomadland de vinger op hedendaagse maatschappelijke problemen.

“Voor mij gaat de film ook over hoe kapitalistische samenlevingen omgaan met hun ouderen”, zegt Zhao. “In de VS worden pensioenen berekend op basis van hoeveel je tijdens je leven verdiend hebt. Dat maakt het voor velen onmogelijk om daarvan te overleven. Zeker voor vrouwen van Ferns generatie, die systematisch veel minder betaald werden dan mannen. Een van de personages, Linda May, heeft haar hele leven in de bouw gewerkt, maar moet het nu rooien met een pensioentje van 500 dollar per maand.”

Zhao mocht zowel de Academy Award voor beste regisseur als die voor beste film in ontvangst nemen.  Beeld AFP
Zhao mocht zowel de Academy Award voor beste regisseur als die voor beste film in ontvangst nemen.Beeld AFP

Toch toont Zhao niet alleen de problematische kanten, maar ook de schoonheid van het nomadenbestaan. Het leven op de baan als bevrijding van de consumptiemaatschappij. “Ik denk dat veel mensen het gewicht van de kapitalistische economie op hun schouders voelen. We krijgen constant te horen dat we allerlei dingen moeten bezitten om gelukkig te zijn. Tegelijk wordt ervoor gezorgd dat we nooit al onze verlangens kunnen vervullen, want dan zou het kapitalistische systeem in mekaar stuiken. Het moet blijven groeien. Dat leidt ertoe dat we voortdurend een leegte in onszelf voelen.

“Ik denk dat de nomadenbeweging dat systeem heel bewust in vraag stelt. En door de coronacrisis beginnen nu ook veel jongeren zich vragen te stellen. De pandemie heeft iedereen verplicht om even stil te staan bij hoe we leven. 2020 is volgens mij het jaar geweest waarin we eindelijk de ruimte hebben gehad om ons te bezinnen over wat ons echt gelukkig maakt. Hebben we al die spullen nodig? Waar draait het leven echt om? Als we allemaal wat minder uitgeven en wat minder willen, zou de wereld enorm kunnen veranderen.”

Marvel

Of die filosofie ook strookt met Zhao’s keuze om een Marvel-blockbuster te draaien? Ja, stelt ze ons gerust. Met Eternals gaat ze haar eigen idealen niet verraden. “Kijk, mijn leven bestaat eigenlijk uit drie fases. In mijn jeugd wilde ik aanvankelijk mangatekenaar worden. Ik wilde allegorische, fantastische verhalen vertellen. Daarna, in mijn tiener- en twintiger jaren, besefte ik dat ik te veel gefocust was op die fantasiewereld. Het was bijna een vlucht uit de realiteit, ik wist nauwelijks hoe de echte wereld werkte. Daarom heb ik toen meer dan tien jaar lang de VS en China bestudeerd. Politiek en filosofie, dat soort dingen. Dat heeft me ook een ander soort films doen ontdekken: Terrence Malick, Werner Herzog enzovoort.

“En nu is de derde fase aangebroken, waarin ik beide strekkingen probeer te balanceren. Ik wil teruggaan naar die eerste vijftien jaar van mijn leven en allegorische fantasieverhalen vertellen, maar dan met de lessen van de afgelopen jaren in het achterhoofd. Ik wil mezelf blijven uitdagen, zodat het nooit te comfortabel wordt. (lacht)”

Nomadland verschijnt op 30 april op Disney+.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234