Zondag 22/09/2019

OSCARS

Oscar toont dat Hollywood weer progressief kan zijn

Guillermo del Toro won met 'The Shape of Water' de Oscar voor beste regisseur én voor beste film Beeld REUTERS

The Shape of Water is de grote winnaar van de 90ste Oscaruitreiking. Op papier althans. Vooral de diversiteit van filmjaar 2017 werd in de bloemetjes gezet: zowel sterke vrouwen (Three Billboards), zwarten (Get Out) als de holebigemeenschap (Call Me by Your Name) werden bekroond. In een jaar waarin #MeToo Hollywood op zijn kop zette, wilde Tinseltown bewijzen dat verandering duurzaam kan zijn.

“Dit jaar hebben de mannen het zo verprutst dat vrouwen ervoor kozen om met vissen te daten.”

Met een knipoog naar The Shape of Water, met dertien nominaties de te kloppen film, liet Oscargastheer Jimmy Kimmel meteen verstaan dat hij het #MeToo-schandaal niet onder de mat zou vegen, maar ook dat hij de show luchtig en to the point zou houden. De host van Jimmy Kimmel Live! stond voor een moeilijke uitdaging: de Oscaruitreiking is traditioneel een avond waarop Hollywood zichzelf in de bloemetjes zet, maar het afgelopen jaar werd Tinseltown overrompeld door het Harvey Weinstein-schandaal.

Dat liet zich niet voelen in opvallende statements, zoals de zwarte jurken op de Golden Globe-uitreiking, maar wel in de nominaties en de winnaars: beide favorieten, Three Billboards outside Ebbing, Missouri en The Shape of Water, steunden op een sterk vrouwelijk hoofdpersonage, en ook outsiders als I, Tonya en Lady Bird vertelden sterke, vrouwelijke verhalen. De regisseur van die laatste film, Greta Gerwig, was zelfs de eerste vrouwelijke genomineerde in haar categorie sinds Kathryn Bigelow, die in 2009 als eerste vrouw die Oscar won voor The Hurt Locker. Toen Laura Dern samen met Gerwig de prijs voor beste documentaire kwam uitreiken, deed ze dat niet zonder de jonge regisseur eerst nogmaals te feliciteren met haar nominatie.

Maar een Oscar voor Gerwig was een gigantische verrassing geweest, en die kwam er niet. Guillermo del Toro won, zoals te verwachten, de prijs voor beste regie voor The Shape of Water. Wel verrassend was dat die film ook de hoofdvogel afschoot. Three Billboards outside Ebbing, Missouri, dat al sinds de première op het filmfestival van Toronto een indrukwekkend palmares had opgebouwd, kon zijn favorietenrol niet helemaal inlossen. 

#MeToo

De acteercategorieën bleken voorspelbaarder: Gary Oldman won, zoals voorspeld, eindelijk zijn eerste Oscar voor zijn rol als Winston Churchill in Darkest Hour. En Frances McDormand, de coolness zelve, won haar tweede Oscar voor haar hoofdrol in Three Billboards. Haar speech was meteen het sterkste #MeToo-statement van de hele avond: ze vroeg alle vrouwelijke genomineerden in de zaal recht te staan, en aan de mannen om eens goed rond te kijken naar al het talent dat ze zagen. 

"Kijk eens rond, dames en heren. We hebben allemaal verhalen die we willen vertellen, en projecten die we willen financieren. Kom er niet over praten op de feestjes van vanavond. Maar nodig ons uit in jullie kantoor, over een paar dagen, of kom naar dat van ons - wat jullie het best uitkomt - en we zullen jullie er alles over vertellen." McDormands speech is er eentje voor de Hollywood-annalen. 

Lange tijd was het #MeToo-schandaal blijven sluimeren op de achtergrond van een opvallend ingetogen ceremonie. Kimmel bleek de ideale host: hij opende niet met een bombastische act, maar met een korte, snedige monoloog waarin hij (voorzichtig) Harvey Weinstein te kakken zette, en niet te beroerd was om ook de loonkloof opnieuw onder de aandacht te brengen. Hij prees het Oscarbeeldje als de ideale man - "houdt zijn handen waar je ze kan zien, zegt nooit iets onbeleefds, en, het belangrijkst van al, hij heeft geen penis" - en liet tussendoor duidelijk voorstaan dat Hollywood een voorbeeld moet stellen als het over gelijke rechten en gelijk loon gaat.

Daarna zou het echter tweeënhalf uur duren voor een kort intermezzo de aandacht vestigde op het #MeToo-schandaal: onder meer Mira Sorvino en Salma Hayek, slachtoffers die zich uitspraken over het seksueel misbruik in Hollywood, werden onder luid applaus bedolven. Later benadrukte Sandra Bullock ook het baanbrekende werk van Rachel Morrison, de eerste vrouw die werd genomineerd in de categorie beste cinematografie, voor de Netflix-film Mudbound

Maar de aandacht werd ook gevestigd op andere minderheden, zoals de holebigemeenschap en mensen met een migratieachtergrond. Hollywood wilde graag bewijzen dat de zegetocht voor het zwarte holebidrama Moonlight vorig jaar geen uitzondering op een droevige regel was, en dat het de weg naar meer diversiteit definitief heeft ingeslagen, en dat lijkt ook aardig gelukt. Pixar-wonder Lee Unkrich, die won in de categorie voor beste animatiefilm voor het 'Mexicaanse' Coco, benadrukte al vroeg op de avond hoe belangrijk het is dat zo’n minderheden gerepresenteerd worden.

Het zijn echter vooral de scenarioprijzen voor het gay drama Call Me by Your Name en de racisme-aanklacht Get Out – een kleine verrassing, want Three Billboards was ook in deze categorie een geduchte concurrent – die de diversiteit van filmjaar 2017 kracht bijzetten. En ook beste regisseur Guillermo del Toro (The Shape of Water) benadrukte in zijn speech zijn Mexicaanse roots en het belang van verscheidenheid. “Het grootste wat onze kunst doet, is de lijnen in het zand uitwissen. Dat moeten we blijven doen.” 

Wil dat zeggen dat er niets viel aan te merken op de hele ceremonie? Natuurlijk niet. Sommigen zullen wenkbrauwen hebben gefronst bij de Oscars voor Oldman en voor basketballer Kobe Bryant (die won in de categorie voor beste korte animatiefilm): Bryant werd in 2003 beschuldigd van verkrachting, en de ex-vrouw van Oldman hernieuwde dit jaar de beschuldigingen dat de acteur haar eerder had gewurgd en geslagen met een telefoon. Dat Gerwig en Morrison géén geschiedenis konden schrijven en hun beeldje moeste laten aan mannelijke collega's, zullen velen ook een gemiste kans vinden.

En toch. Toch voelden de awards voor films als Get Out, Three Billboards, The Shape of Water en Call Me by Your Name niet aan als een oppervlakkige mantel der liefde om er de problemen van Hollywood mee te bedekken. The Academy zette dit jaar niet alleen de onweerlegbare kwaliteit van het afgelopen filmjaar in de verf - een meesterwerk als Phantom Thread kon maar één van zijn zes nominaties verzilveren, en Lady Bird moest zelfs met lege handen naar huis - maar ook de diversiteit ervan. Het lijkt erop dat de minderheden en verdrukten, die dit jaar meer dan ooit hun plaatsje in de spotlight opeisten, van Hollywood eindelijk weer het progressieve bastion kunnen maken dat het steeds pretendeert te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234