Zaterdag 14/12/2019

Literatuur

Organisatie Boekenweek verweert zich tegen kritiek over seksisme: "Maar we blijven bij het thema"

De CPNB kreeg veel kritiek voor de keuze van het Boekenweek-thema 2019: 'de moeder de vrouw'. Beeld Benoit De Freine

De heisa rond het thema 'de moeder de vrouw' voor de volgende Boekenweek had de organisator niet verwacht, zo zegt de CPNB nu zelf. Maar veel zal ook niet veranderen. "We staan er gewoon achter." 

"We hebben de gevoeligheid over het thema wel wat onderschat", zegt Esther Scholten, de adjunct-directeur van de CPNB, die het thema van de volgende editie bedacht. De CPNB, die als taak heeft om het Nederlandse boek te promoten, ligt sinds afgelopen weekend onder vuur door de keuze van de organisatie voor het thema van volgend jaar. 'De moeder de vrouw' is zeer ongelukkig, vinden veel auteurs, omdat vrouwen op die manier weer in een traditionele moederrol geduwd worden. Een "tikje belegen", vond auteur Heleen Debruyne het thema nog in De Morgen.

"Maar het was ook helemaal onze bedoeling niet om de vrouw stereotiep af te schilderen", zegt Scholten. En wie 'de moeder de vrouw' zo interpreteert, heeft de slogan volgens haar ook niet goed begrepen. "Misschien kennen zij hun klassiekers niet", zegt ze. "Maar het thema verwijst naar een gedicht van Martinus Nijhoff, waarin de dichter een vrouw aan het roer van een schip ziet staan en moet denken aan zijn moeder." 

1934

Die moeder is dus een sterke vrouw, niet iemand die aan een fornuis staat te koken. Maar toch voelt het alsof de boekenorganisatie zich daarmee op glad ijs begeeft: hoeveel leken zouden het gedicht van Nijhoff uit 1934 vandaag nog kennen? En binnen de boekensector begrijpt men ook niet goed waarom de CPNB het onderwerp net op die manier heeft gezet. "Vandaag moet je daar toch echt meer dan gewone aandacht voor hebben", zegt Maarten Van Steenbergen, de directeur-uitgever van Lannoo. 

De uitgeverij van Van Steenbergen is al eens in de problemen gekomen door reclame die het stereotype aansnijdt. Twee jaar geleden wou Lannoo op de Boekenbeurs een 'Poetsbijbel' lanceren, tijdens een Ladies' Night. Maar de aankondiging "Ladies' Night - Alles wat je moet weten over poetsen, wassen en strijken" op de website van de Boekenbeurs, kwam de uitgeverij op veel kritiek te staan. 

"We hebben de lancering toen uitgesteld", zegt Van Steenbergen. "En ik moet toegeven dat we tegenwoordig extra alert zijn voor dat soort zaken. Ik vind die gevoeligheid die er nu voor bestaat ook niet overdreven. Als je nu een actie doet voor Moederdag, moet je zeker niet enkel komen aanzetten met kookboeken." 

De genderthematiek is ook iets waar reclamemakers de laatste jaren steeds meer voor oppassen. Al speelt reclame vandaag nog steeds in op het gendergevoel:  mannen drinken bier. Ofte: maten, makkers, Maes. Maar ze kunnen zulke advertenties ook makkelijk in hun gezicht terugkrijgen. De laatste jaren neemt de JEP, die reclame in ons land reguleert, klachten over seksisme ook steeds serieuzer, zegt marketingdeskundige Jan Callebaut. Kijk maar naar de veroordeling van Star Casino voor de posters met Temptation Island-deelneemster Pommeline.

"Bij mij komt de actie van de CPNB nu over alsof ze terugwillen naar een traditionele maatschappij", zegt hij. "Of ze het boekenwezen daar een plezier mee doen, kun je je afvragen." 

Volgend jaar een vrouw

Maar ondanks de kritiek wil de CPNB nu toch vasthouden aan het thema. Dat het debat aangewakkerd wordt, hoeft volgens Scholten ook niet per se slecht te zijn. "Eigenlijk ben ik wel blij met de discussie", zegt ze. "Net omdat die het onderwerp weer op de kaart zet. De verhouding tussen moeder en vrouw is ook een belangrijke vraag, waar ik veel mensen mee zie worstelen." 

De CPNB wil nu ook kijken om met de auteurs die een open brief hebben gepubliceerd in De Morgen en in de Nederlandse krant NRC Handelsblad samen te zitten. Vooral naar hun eis om naast de twee mannelijke auteurs die het Boekenweekgeschenk en -essay gaan schrijven, ook een vrouwelijke stem aan het woord te laten, heeft de CPNB zeker oren. 

"En ik kan u nu al vertellen dat het Boekenweekgeschenk in 2020 zeker door een vrouw geschreven wordt", zegt Scholten. "De afspraken daarover zijn gemaakt, maar een naam ik nog niet geven." 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234