Dinsdag 22/10/2019

Theaterrecensie Orestes in Mosul

‘Orestes in Mosul’: wat op het scherm te zien is, is vaak interessanter dan wat op de scène gebeurt ★★★☆☆

‘Orestes in Mosul’. Beeld Fred Debrock

Tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren, wist Willem Elsschot al. NTGent-directeur Milo Rau weet het ook. Als zijn Iraakse acteurs visa hadden kunnen verkrijgen, had zijn Orestes in Mosul nog veel meer slagkracht gehad.

Rau maakte Orestes in Mosul in, welja, Mosul, één van de oudste steden ter wereld en de voormalige hoofdstad van het kalifaat dat terreurgroep IS uitriep. Hij linkt de geschiedenis van de stad, die al eeuwen gevangen zit in een vicieuze cirkel van geweld, met de Oresteia, de klassieke tragedie van Aeschylus over schier eindeloze wraak.

Zoals steeds in zijn werk is ook in Orestes in Mosul de grens tussen feit en fictie heel dun. Bepaalde passages uit de Oresteia worden dan wel letterlijk hernomen, maar ze worden ook aangevuld met de levensverhalen van de acteurs en de inwoners van Mosul die Rau en zijn ploeg in Irak hebben ontmoet. Zo laat hij de wachter, die in de openingsscène beschrijft hoe de Griekse koning Agamemnon als overwinnaar terugkeert uit Troje, spelen door een plaatselijke fotograaf, die beschrijft welke gruwelen hij in zijn eigen stad heeft zien gebeuren.

Op de scène zelf wordt de wachter echter gespeeld door de Nederlandse acteur Bert Luppes. Voor de Iraakse acteurs en muzikanten met wie Rau in Mosul werkte, is het immers onmogelijk om naar België te reizen. Op de scène staan dan wel klasbakken als Johan Leysen (Agamemnon), Elsie De Brauw (Klytaemnestra) en Risto Kübar (Orestes), maar het belangrijkste in Orestes in Mosul speelt zich af op het grote scherm dat in de schouwburg hangt.

Susana AbdulMajid en Johan Leysen in ‘Orestes in Mosul’. Beeld Fred Debrock

Executies

Daar zie je het verslag van de tijd die NTGent in Mosul doorbracht. Het socio-cultureel onderzoek dat Milo Rau er heeft gevoerd, is fascinerend. Het portret van de verwoeste stad is beklijvend en de manier waarop persoonlijke verhalen uit Irak echo’s lijken van een 2500 jaar oude tragedie is onbehaaglijk. Orestes in Mosul is in dat opzet alleszins geslaagd: aan de hand van een oertekst legt Milo Rau de hedendaagse tragedies van deze wereld bloot. Personages die de verantwoordelijkheid van hun misdaden afschuiven op de goden zijn voorlopers van IS-strijders die beweren in naam van Allah te moorden. En vooral de slotscène, waarin een volkstribunaal moet beslissen wat er met Orestes én met de IS-misdadigers moet gebeuren, is brandend actueel.

Alleen is wat op het scherm te zien is vaak interessanter dan wat op de scène gebeurt. De executies van Kassandra (fantastisch vertolkt door de Duits-Iraakse Susana AbdulMajid) en Klytaemnestra tonen dat Rau nog steeds heel prangend theater kan regisseren, maar verder is Orestes in Mosul indrukwekkender als documentaire dan als theatervoorstelling. Het akelig hedendaagse wraakverhaal dat Rau vertelt, is bijzonder waardevol, maar de directheid die voorstellingen als La reprise zo typeerde, is in Orestes in Mosul vaak ver te zoeken. Een hoger in-your-face-gehalte had deze voorstelling veel beklijvender kunnen maken. 

Is het eerlijk om Rau daarop af te rekenen? Moeilijk te zeggen: hij had zijn Iraakse cast ongetwijfeld ook graag in levende lijve opgevoerd. Maar je kunt je niet anders dan afvragen hoe krachtig dit theater was geweest als je de getuigen uit Mosul echt op de scène had zien staan. 

Tot 7 mei in NTGent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234