Donderdag 20/02/2020

DM ZaptSasha Van der Speeten

Op zoek naar de Poetin-pop die moest verdwijnen

Scriptschrijver Viktor Sjenderovitsj met de verboden pop van Poetin.Beeld RV

Sasha Van der Speeten zet deze week de blik op oneindig. Vandaag: In Europa op Canvas.

“De lach ontheiligt de machthebber”, zo zei een van de scenaristen van Koekli, het in Rusland ooit zo populaire satirische poppenprogramma dat werd afgevoerd nadat Vladimir Poetin er aan de macht kwam. De Nederlandse reportagereeks In Europa trok naar Moskou om uit te zoeken waarom voorgemeld programma ooit werd stopgezet en wat er met de pop van Poetin was gebeurd.

Bij het zien van de groteske poppen dacht je meteen aan Spitting Image, de gelijkaardige bijtende poppensatire die in de jaren tachtig de Britse en de Amerikaanse politiek genadeloos in de zeik nam. Ik herinner me nog erg goed de macabere latex versies van Ronald Reagan en Margaret Thatcher, en dan vooral die ene scène waar Reagan met de broek op de knieën in de Oval Office staat terwijl de ‘Iron Lady’ met haar smoelwerk in diens bilnaad zit. Iets met “England licking my ass”, dacht ik. Mja, ze gingen niet altijd even subtiel te werk, die lads van Spitting Image. De politieke kaste kon er niet om lachen, maar daar bleef het bij.

Koekli kreeg het harder te verduren. Poetin installeerde zijn mannetjes in het tv-station dat de show uitzond. De makers moesten “stoppen met onderzoek naar corruptie in het Kremlin”, evenals “geen andersoortige informatie geven over de oorlog in Tsjetsjenië” en als klap op de vuurpijl “het hoofdpersonage van Koekli afvoeren”. Met andere woorden: de Poetin-pop moest verdwijnen. Een scenarist van Koekli werd in de val gelokt door een prostituee in een hotelkamer vol camera’s. Genoeg gelachen met de baas.

De Nederlandse televisieploeg vond de originele pop ergens ver buiten Moskou, op de besneeuwde boerenbuiten, in een achterkamertje van het huis van de poppenmaker die 25 jaar geleden voor Koekli werkte. De man – inmiddels een kluizenaar – schuifelde nerveus op zijn stoel toen de naam van Poetin viel en haastte zich om te onderstrepen dat pop en president niet dezelfde zijn. Zichtbaar opgelucht schonk hij de vervloekte pop aan de Nederlanders. Zijn beklemmende voorzichtigheid verried hoe tiranniek het er in de Russische dictatuur aan toe kan gaan. Stalin zou vast glimmen van trots.

Het werd nog smeuïger uit de mond van Poetins voormalige spindokter Gleb Pavlovski, die ooit bij het tuig hoorde dat de despoot op zijn troon hield. “Wij Russen kenden fakenieuws al toen er nog geen sprake was van Trump”, sprak hij misplaatst glunderend. “Nieuws is datgene wat wij bedenken”, zo klonk de filosofie van het Kremlin in Glebs hoogdagen en zo klinkt het nog steeds. “Poetin bestelt de fabeltjes en hij kijkt er zelf naar op tv.” In Rusland heeft men trouwens zo zijn oplossinkjes voor boodschappers van informatie die niet nieuwswaardig wordt geacht; Anna Politkovskaja en Aleksandr Litvinenko kunnen het u alvast niet meer navertellen.

Zit er in het schijnbaar vreugdeloze Rusland van vandaag eigenlijk nog iemand te wachten op satire? Ik vroeg het me hardop af en herbekeek op Facebook nog eens een sketch uit De ideale wereld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234