Dinsdag 14/07/2020

Muziek

Op hun nieuwe plaat temt Soulwax een beest van een synthesizer: ‘Alsof we ineens een extra schrijfpartner hadden’

Soulwax.Beeld Joris Casaer

Onvoorspelbaar, compromisloos en eindeloos creatief. Het kon over Soulwax zelf gaan, maar net zo goed zijn die eigenschappen van toepassing op de EMS Synthi 100: een beest van een synthesizer dat zich met moeite laat temmen. Op hun nieuwste plaat EMS Synthi 100 – DEEWEE Sessions Vol.01 lukte dat Stephen en David Dewaele wél.

Vrijdag verschijnt EMS Synthi 100 – DEEWEE Sessions Vol.01. Een album waarbij zes songs – Steph en Dave gewagen zelf van ‘movements’ – volledig opgetrokken zijn uit geluiden van de gelijknamige synth uit de plaattitel. Andere instrumenten kwamen er niet aan te pas. Dat levert een verrassend hypnotiserende soundtrip op, die naar het einde steeds euforischer en verslavender klinkt. In een bijhorend boek vertellen ze ook de geschiedenis van die iconische machine. 

Van de modulaire synth uit de jaren 70 zijn er in de hele wereld nog amper dertig te vinden. “Het is dus zo’n beetje de heilige graal als het gaat om synthesizers”, legt Stephen Dewaele uit. “Al is de sound wel bekend. Een soundtrack van Doctor Who werd gemaakt op de Synthi 100. ‘Silver Machine’ van Hawkwind, de groep waarin Lemmy van Motörhead speelde, gaat zelfs over die machine. En de legendarische intro van ‘Won’t Get Fooled Again’ van The Who is gemaakt op de kleinere broer van die synth, de AKS. Heel wat krautrockgroepen werkten er ook mee.”

Miljonairs-soundfreaks als Stevie Wonder, Billy Corgan of Aphex Twin zouden er ook een in hun bezit hebben. En de Duitse cultcomponist Karlheinz Stockhausen haalde er zelfs vlak na de lancering een in huis. Hij was altijd al een voorloper op het vlak van technologische vooruitgang en merkte dat hij met slechts een geïntegreerd apparaat een heel nieuw universum aan klanken kon scheppen. De oorspronkelijke bouwer van de synth wilde trouwens een instrument dat klonk als de toekomst. Geen wonder dat de broers Dewaele, nog steeds uw hipste link tussen gouden verleden en spannende toekomst, hun zinnen zetten op die machine.

De EMS Synthi 100.Beeld RV Soulwax

De voorbije twintig jaar waren er een paar close calls – in Montréal hadden ze hem kunnen kopen – maar door omstandigheden lukte het op de laatste knip nooit een exemplaar in handen te krijgen. Tot ze als een muzikale Dan Brown via-via ontdekten dat er een gevestigd was onder een trap… in Gent. Hun eigen geboorteplaats, begot! Van het Institute for Psychoacoustics and Electronic Music (IPEM) kregen ze de synth een jaar lang in bruikleen. Elk geluid op deze plaat werd geproduceerd met diezelfde Synthi 100 en daarna gemixt in hun studio.

Balorige minnares

Het is een logge machine, die er volgens Stephen Dewaele “voor een deel uitziet alsof je er Zeeslag op kan spelen”. Maar net zo goed ziet hij deze modulaire mens-machine als het Lam Gods van Van Eyck: ook visueel is het een triptiek waar je vol bewondering naar blijft kijken. “Elk detail is zo ontzettend mooi”, zucht hij vertederd. 

Alleen, de synth blijkt een balorige minnares te zijn. Van een bevriende muzikant hoorden wij ooit dat hij op een blauwe maandag mocht prullen op dit collector’s item. “Maar meer dan wat zielige bliepjes kreeg ik er niet uit”, kniesde hij. “Meestal hoorde je zelfs gewoon wat amechtig gepruttel, of helemaal niets.” De liefde bleek gelukkig wel wederzijds bij Soulwax, al ging ook hun vrijage niet zonder slag of stoot. 

“Tijd en doorzettingsvermogen. Daar hadden we veel van nodig tijdens de opnames”, lacht Stephen Dewaele. “Maar tegelijk was net dat zo’n fantastisch deel van onze zoektocht. Dave en ik moesten ontleren wat we een heel leven hadden geleerd. Het was alsof we onze eigen piano bouwden: de hamers, de snaren, de toetsen… Jij bepaalt wat de toonaard is, de noot en de klank. Je kunt er een klavecimbel van maken maar net zo goed een elektronische piano, om het eenvoudig te stellen. Alles is mogelijk. We moesten zelfs opnieuw leren hoe we de juiste klank konden samenstellen, omdat de mogelijkheden eindeloos zijn. Dat was  bijzonder inspirerend: muzikanten zeggen soms dat ze meteen een ander soort songs schrijven wanneer ze een nieuwe gitaar in hun handen hebben. Dat was ook hier het geval. En eens we geluid uit die machine kregen, stonden we voor de uitdaging om er meteen alles mee te maken.”

Tour de force

Gekkenwerk, natuurlijk. Maar de broers Dewaele draaiden hun hand nooit om voor een tour de force meer of minder. Met Most of the Remixes, Nite Versions of Radio Soulwax, hun waanzinnige onlineproject waarbij ze de platenhoezen van geselecteerde liedjes animatiegewijs tot leven wekten, schreven ze wereldwijd al geschiedenis. 

Sindsdien lijken de twee broers hun uitdagingen steeds te willen verleggen. Dus leerden ze deze keer samenleven met een machine. “We hebben de synth een jaar in ons bezit gehad, waardoor we de kans kregen het onderste uit de kan te halen. Maar nog hebben we het gevoel: we barely scratched the surface. Wat geweldig was, is dat sommige muziek niet eens door ons werd gecomponeerd, maar door de machine zelf. Het was alsof Dave en ik ineens een extra schrijfpartner hadden. De Synthi kon op ons aangeven bijvoorbeeld ook autonoom muzikale mogelijkheden vinden. We lieten de machine vier dagen lopen en daarna klonk ons muzikale universum helemaal anders.” 

De wereld mag sinds corona dan wel veel kleiner zijn geworden, dankzij Soulwax is uw muzikale mondo een paar sterrenstelsels rijker. Goeie deal, denken we. 

EMS Synthi 100 - DEEWEE Sessions Vol.01 verschijnt vrijdag bij DEEWEE.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234