Donderdag 18/07/2019

Reportage

Op de set van ‘Luther’ met ster Idris Elba: “Na de opnames had ik nood aan een borrel”

Idris Elba in ‘Luther’. Beeld Hollandse Hoogte / Allpix Press SARL

Wie ‘Luther’ zegt, zegt ook bloed. De grimmige misdaadreeks is inmiddels aan zijn vijfde seizoen toe, dat op nieuwjaarsdag van start gaat. Wij volgden Idris Elba (46), alias detective John Luther, op de set.

Een deur zwaait open en Idris Elba beent het politiekantoor binnen. Het is een grote, hel verlichte ruimte, met rijen bureaus waarop computers en telefoons staan. Elba – met die kenmerkende lange wollen jas, lichtblauw overhemd en merlot-rode stropdas; de clubkleuren van zijn personage detective John Luther – loopt naar het midden van het kantoor. Hij houdt stil voor een wand met de kaart van Londen. Met punaises zijn een paar portretfoto’s van mannen vastgeprikt, briefjes met onleesbare teksten en foto’s van bloedsporen. Heel veel bloed. Natuurlijk, want dit zijn de opnamen voor het vijfde seizoen van Luther. En zeg Luther en je zegt bloed, of tenminste gruwelijkheden die bloed tot gevolg hebben.

Maar wacht even. Er klopt iets niet aan Idris Elba. Normaal gesproken heeft hij een haast dierlijke manier van bewegen; het machtige lichaam iets gebogen, met  brede schouders die met elke stap subtiel met het hele lijf meebewegen, als een luipaard die zijn prooi besluipt. Gevaarlijk, maar gracieus. Maar deze man loopt iets te rechtop, te snel. Er is ook iets anders aan de vorm van zijn hoofd. Het is ook niet Idris Elba, maar iemand die Idris Elba speelt. Die John Luther speelt.

De echte Idris Elba komt straks, als de nep-Idris Elba met de crew en andere acteurs de scène een tiental keren heeft geoefend. De echte Idris Elba is inmiddels een ster, wereldberoemd; zijn tijd is kostbaar. Overigens dankt de echte Elba die status voor een groot deel aan deze serie. Aan detective John Luther, die sinds 2010 namens de BBC achter psychopathische moordenaars aan zit. Moordenaars die zich onder je bed verschuilen en je, na je op  uiteraard gruwelijke wijze te hebben vermoord, een pruik opzetten en je gezicht schminken als dat van een pop.

Wat? Ja, inderdaad.

Om dat soort monsters te pakken moet je zelf ook een beetje monster zijn. Dat is John Luther dan ook; een geteisterde rechercheur met een duistere kant, immer in gevecht met zijn demonen. Elba vertolkt die John Luther al acht jaar, vol overgave en overtuiging. Dus ja, Luther heeft Elba gemaakt; maar Elba heeft net zo goed Luther gemaakt. Zonder Elba geen Luther, waarvan het vijfde, vier afleveringen tellende seizoen op nieuwjaarsdag begint op BBC One en BBC First.

Kalm charisma

Stilte op de set. Kijk, daar is hij. Verderop, in de gang, voor de klapdeuren, staat hij klaar om zo meteen zijn loopje te gaan doen. Productiemedewerkers, assistenten, decorbouwers; iedereen is stil. Omdat het moet natuurlijk. Maar ook een beetje omdat – hallo – Idris Elba er is. “Hij heeft een soort kalm charisma om zich”, zegt Michael Smiley, die in de serie whizzkid Benny speelt. “He carries himself well”, zegt Smiley over zijn populaire collega, wat ongeveer betekent dat er weinig te klagen valt over het voorkomen van Idris Elba.

Idris Elba is 46. Het peper en zout van zijn baard is de slapen overgestoken en verkent voorzichtig zijn kortgeschoren kroeshaar. Hij is de meest sexy man op aarde. Dat is niet een redactioneel commentaar, maar de jongste uitslag van de jaarlijkse verkiezing door het Amerikaanse magazine People. Vleiend natuurlijk, maar zijn benoeming in 2016 tot officier in de Orde van het Britse Rijk vanwege zijn bijdrage aan het Britse drama zal hem ongetwijfeld meer voldoening hebben gegeven. De afgelopen jaren had Elba grote rollen in films als Thor, The Avengers, Star Trek: Beyond en Pacific Rim en in 2013 speelde hij Nelson Mandela in Long Walk to Freedom.

Nu keert de verloren zoon drie jaar na de laatste aflevering van Luther weer terug op de BBC. Wat het verhaal dit seizoen precies behelst moet zo lang mogelijk een mysterie blijven, maar zeker is dat de kijker, zoals hij gewend is van Luther, getrakteerd wordt op onbescheiden hoeveelheden bloed en scènes die zo eng zijn dat ze in menige droom zullen terugkeren. Allemaal met dank aan schrijver Neil Cross, een doorgaans liefhebbende familieman met kinderen en drager van kleurrijke overhemden, die als hij de laptop opent verandert in een kwade genius.

Luther is duister, grimmig, bij vlagen onwerkelijk. De vergelijking met een graphic novel is snel gemaakt (er is dan ook een stripversie van Luther beschikbaar op de website van de BBC). In de serie is Londen een onherbergzame, kille, gevaarlijke plek, vol gestoorde criminelen. En John Luther in zijn eeuwige lange jas is de held, de beschermengel. Achter de schermen van de serie vergelijken medewerkers Londen met Gotham City en John Luther met Batman. De oude Volvo is zijn Batmobile.

En ja, ook voor Batman is het niet altijd makkelijk om Batman te zijn. “Het is niet een serie die je in de zomer opneemt”, zegt Idris Elba. Hij zit aan het hoofd van een lange tafel in een chic Londens hotel. Hij is herstellende van een griep en hoest af en toe. Het heeft nauwelijks merkbaar effect op zijn stem. Die stem bestaat uit gelijke delen cognac, woudhoning en mahoniehout. Warm en diep, beroert hij oren en onderbuik.  Dit bedoelde Smiley met ‘stil charisma’. Elba’s aanwezigheid is zo dwingend dat een enkele verslaggever zich na afloop van het interview, loyaal aan zijn gastheer, opeens ook niet helemaal lekker voelt.

Maar dat allemaal terzijde. Waar Idris Elba op doelde is dat Luther niet bepaald een vrolijke serie is en dat het zijn weerslag kan hebben op zijn gemoed. “Ik kies er een beetje voor wanneer ik in die duisternis duik. In de zomer wil ik lol maken. Maar na de zomer is het een goede tijd om John Luther te spelen.”

Ja, het is maar een televisieserie en het is allemaal niet echt, zegt Elba. Maar dat neemt niet weg dat ze bij Luther erg hun best doen om het zo overtuigend en duister mogelijk te maken. “Dat betekent dat wij als filmcrew ’s nachts opnemen en heel veel tijd in de kou doorbrengen. We vermoorden veel mensen, we kijken dat terug en zeggen tegen onszelf: Jezus Christus, waar zijn we mee bezig? Dan gaan we naar huis, dromen we erover en komen we de volgende ochtend weer om 10 uur terug.”

Idris Elba als Luther. Beeld BBC

Tijdens het eerste seizoen wilde Elba nog wel eens naar de fles grijpen om de akeligheid uit Luther het hoofd te bieden. “Meteen na de opnamen, thuis komen, borrel inschenken. Nu doe ik dat niet meer. Ik ben wat ouder. Maar ik heb nog wel een therapeutische uitlaat nodig. Voor mij is dat muziek maken.” Zo kan het zijn dat je als bezoeker van Tomorrowland de afgelopen zomer misschien wel zonder het te weten hebt staan dansen op muziek van DJ Big Driis.

Diversiteit

Een van de nieuwe gezichten in het nieuwe seizoen is dat van Wunmi Mosaku, die detective sergeant Catherine Halliday speelt; Luthers nieuwe rechterhand en protegé. Mosaku, die in Nigeria geboren werd en al op jonge leeftijd met haar ouders naar Manchester emigreerde, speelde al eerder in politieseries en had zich eigenlijk voorgenomen geen soortgelijke rollen meer aan te nemen. Wat Luther anders maakt dan andere politieseries? “Well, number one,” zegt ze, “een zwarte man heeft de hoofdrol. Een zwarte Britse Afrikaan. Toen Luther voor het eerst op televisie kwam dacht ik: zoiets heb ik nog nooit gezien.”

De diversiteit in Luther is aanwezig zonder op te vallen. “Het wordt nooit benoemd”, zegt Michael Smiley. “Huidskleur, etnische achtergrond, regionale achtergrond; we hebben het er nooit over. Dat vind ik interessant. De huidskleur van John Luther is niet belangrijk voor het drama.” In de parallelle realiteit van Luther bestaat er geen kleur, zegt Idris Elba, die sinds een paar jaar ook als uitvoerend producent bij de serie is betrokken. In die hoedanigheid heeft hij behalve creatieve invloed ook een belangrijke stem in alles wat zich achter de schermen afspeelt, zoals de samenstelling van de crew. “Het is een serie waarin het nooit over ras gaat.”

Wummi Mosaku als Catherine Halliday. ‘Er wordt niet gezegd over haar dat ze zwart is, maar ze is zeldzaam’, zegt Elba over het nieuwe personage. Beeld BBC

Toch, bij Mosaku’s personage, een jonge, zwarte agente in een dominant witte politiewereld, is haar huidskleur wel degelijk een onbesproken,  doch subtiel aanwezig thema. “Er wordt niet over haar gezegd dat ze zwart is, maar ze is zeldzaam”,  zegt Elba. “Dat is een feit. Dat is niet een verhaallijn die we volgen, maar Luther is zich er bewust van in de serie. Het ligt er echter nooit echt dik bovenop.”

Ook dat hebben de makers van Luther geleend van graphic novels en stripboeken. “We overstijgen dit soort thema’s”, zegt Elba. “De Londense politie is gek op onze serie, omdat we een geïdealiseerde versie van ze laten zien. Kleur wordt niet genoemd. Er bestaan alleen maar badguys en politieagenten.”

Witte doek

De kans is vrij groot dat deze vier afleveringen van Luther de laatste zijn. Elba en schrijver Neil Cross willen al jaren een film maken over John Luther. “Dit is een van onze laatste televisiereeksen”, zegt Elba. “Ik mag dat eigenlijk niet zeggen van de BBC. Maar Luther is geschreven met de ambitie de serie uiteindelijk ook naar het grote scherm te brengen. We hebben heel goed gekeken naar wat we hebben geschreven voor dit seizoen. Als we ooit een film gaan maken, dan dient dit seizoen als overgang.”

Of er bij een eventuele Luther-film ook behoefte is aan een nep-Elba zal blijken. Voorlopig heeft de echte alles onder controle.

Het vijfde seizoen van ‘Luther’ start op 1/1 op BBC One en BBC First. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden