Woensdag 05/08/2020

DM ZaptStefaan Werbrouck

Ook voor Breivik zijn eerste schot loste, was er namelijk al iets rot in ‘het beste land ter wereld’

22 JuliBeeld NRK

Tijdens de zomervakantie nemen de collega’s van Humo de zapper over. Vandaag: Stefaan Werbrouck over de Noorse serie 22 juli.

Over de aanslagen van 22 juli 2011, toen Anders Behring Breivik eerst een autobom liet ontploffen in het centrum van Oslo en daarna op het eilandje Utøya 69 weerloze jongeren neermaaide, zijn al twee films gemaakt: Utøya 22. Juli, dat het bloedbad op Utøya laat zien door de ogen van een (fictief) slachtoffer, en 22 July, waarin Paul Greengrass probeert na te gaan wat Breivik bezield heeft. Ook al is de insteek verschillend, voor beide geldt dat elk normaal mens de scènes op het eiland, waar ontzetting, angst en wanhoop ruim 70 minuten lang regeerden, moeilijk kan uitzitten. De nieuwe Noorse serie 22 Juli zet daarentegen bijna geen voet op Utøya, brengt slachtoffers noch dader in beeld en toont Breiviks wreedheden enkel via een omweg.

De zesdelige reeks volgt vooral enkele gewone Noren die zijdelings bij de gebeurtenissen zijn betrokken: het personeel van het ziekenhuis dat de gewonden opvangt; een politieagent uit een dorpje vlak bij Utøya; journalisten van de krant Aftenposten, die verslag uitbrengen; en een extreemrechtse blogger die door Breivik genoemd wordt als inspiratiebron. De personages zijn weliswaar verzonnen maar hun verhalen werden samengesteld aan de hand van de ervaringen van echte getuigen. 22 Juli is echter meer dan een reconstructie van die noodlottige dag en de nasleep ervan vanuit een ander perspectief, de serie lijkt ook te willen laten zien dat Noorwegen toen een stuk van zijn naïviteit en zelfvertrouwen is verloren. Ook voor Breivik zijn eerste schot loste, was er namelijk al iets rot in ‘het beste land ter wereld’, zoals het radionieuws bij het begin trots meldt op basis van een nieuw VN-rapport.

De spoedafdeling krijgt een maand voor de aanslagen te horen dat ze, met het oog op meer efficiëntie, wegbezuinigd wordt, getreuzel en fouten bij de politie kosten mensenlevens en ook de opvang van de nabestaanden loopt niet zoals het moet. Een van de meest indrukwekkende scènes komt er enkele maanden na de aanslagen, bij het begin van het nieuwe schooljaar. Wanneer het broertje van een slachtoffer in de klas meermaals zijn tranen niet kan bedwingen, is de oplossing van de directie om hem gewoon met zijn verdriet af te zonderen in een ‘stiltekamer’ - weinig meer dan een opberghok met een eenzame lessenaar. Om het jongetje echt te helpen is er geen budget.

Het getuigt misschien van net te veel ambitie om zo’n verhaal vol personages uit verschillende lagen van de samenleving te willen vertellen in nauwelijks zes afleveringen. Sommige thema’s komen minder uit de verf, het evenwicht is hier en daar zoek - er gaat heel veel aandacht naar twee koppige journalisten die tegen de zin van hun collega’s blijven graven naar fouten - en de aanloop naar Breiviks proces wordt op een drafje afgehandeld. Maar los daarvan is 22 juli sterke televisie, en misschien ook een goed voorbeeld voor scenaristen bij ons die de gebeurtenissen van 22 maart 2016 in een serie willen gieten.

22 juli is te zien op Lumiereseries.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234